Tambwrîn

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search

Dynes gyda tabwrdd/tambwrîn o gardyn post Ffrengig, 1910 Offeryn cerddorol syml a chynnar yw'r tambwrîn a elwir hefyd weithiau yn tambwrdd. Daw o'r Ffrangeg drwy'r Saesneg, tambourine. Gall tabwrdd hefyd gyfeirio at ddrwm bychan (heb glychau) a elwir yn tabor yn Ffrangeg.

Cenir y tabwrdd fel rheol fel ychwanegiad i offerynnau eraill megis gitâr a hefyd drymiau mwy datblygiedig. Yn aml cenir y tabwrdd gan ganwr mewn grŵp neu fand pop neu werin.

Gwneithuriad[golygu | golygu cod y dudalen]

'Daira' tambwrîn Persieg, murlun o Balas Jehel Sotun yn Isfahan, 17g

Yn draddodiadol bydd gan y tabwrdd groen anifail (llo neu afr) wedi ei ymestyn dros ffrâm crwn a chlychau neu symbalau bychain wedi eu cynnwys tu fewn i'r ffrâm bren hwnnw. Bellach defnyddir croen artiffisial a gwneir y ffrâm fel rheol o blastig. Yn ogystal â defnydd cerddorol fe ddefnyddir y tabwrdd hefyd mewn perfformiadau gymnasteg a dawns er mwyn creu effaith a dod ag amrywiaeth.

Amrywiaethau Rhanbarthol[golygu | golygu cod y dudalen]

Ceir amrywiaethau o'r tabwrdd ar draws y byd gan ei fod yn un o'r offerynnau symlaf a chynharaf gan ddynol ryw ac yn hawdd i'r gyhyrchu.

  • Pandero - drwm Basgeg. Gelwir yr offeryn yn Pandeiro (Portiwgaleg), tambour de basque (Ffrangeg), tamburello basco (Eidaleg).[1]
  • Tamborí - drwm Catalaneg un llaw â llaw ddwbl, wedi'i chwarae ar y cyd â'r flabiol gan un chwaraewr (y Tambourinaire) yn y Cobla, Capel Sardana.
  • Tamburello - a ddefyddir yn nhraddodiad canu gwerin Yr Eidal.
  • Riq - tabwrdd yn y gwledydd Arabaidd,
  • Daf - Iran
  • Daria - yw'r gair mewn sawl iaith yng Nghanolbarth Asia.
  • Pandeiro - yn offeryn bwysig yng ngherddoriaeth werin Brasil.

Arddull Canu'r Tambwrîn[golygu | golygu cod y dudalen]

Gellir taro'r tambwrîn â'r bysedd, cledr y llaw, dwrn neu ffyn. Mewn dawnsfeydd, mae'r tambwrîn yn aml yn cael ei daro yn erbyn y penelin neu'r pen-glin. Yn ogystal, gellir cynhyrchu cylch sain hirach yn ogystal â'r cylch clampio trwy ysgwyd neu drwy rwbio gyda'r baw dros y croen.

Tambwrîn mewn Cerddoriaeth Gymraeg[golygu | golygu cod y dudalen]

Gwneir defnydd o'r tambwrîn mewn cerddoriaeth gyfoes Gymraeg ers degawdau. Byddai nifer o grwpiau cynnar y Sîn Roc Gymraeg yn defnyddio'r offeryn syml a rhad er mwyn ychwanegu at naws y gerddoriaeth.

Etymoleg[golygu | golygu cod y dudalen]

Benthyciad o'r Saesneg Canol, "tabour", neu’n uniongyrchol o’r Hen Ffrangeg yw "tabwrdd" gyda'r -dd ar diwedd y gair o dan ddylanwad y gair "bwrdd".[2] gan roi'r lluosog "tabyrddau". Mae'n golygu 'drwm bychan' ond gall hefyd olygu tambwrîn.

Daw'r gair "tambwrîn" o'r bychanig Ffrengig o tambour, Tambourine, "drwm", o'r Arabeg ṭambūr.[3]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Duden online
  2. http://geiriadur.ac.uk/gpc/gpc.htm
  3. W. H. Worrell: Notes on the Arabic Names of Certain Musical Instruments. In: Journal of the American Oriental Society, Vol. 68, No. 1, Januar–März 1948, S. 66–68