Socrates

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Socrates
Socrates Louvre.jpg
Ganwyd 0469 CC Edit this on Wikidata
Alopeke Edit this on Wikidata
Bu farw 15 Chwefror 0399 CC, Mai 0399 Edit this on Wikidata (Gweithredydd < annisgwyl oed)
Achos: Cegiden cegid, forced suicide Edit this on Wikidata
Athen Edit this on Wikidata
Man preswyl Classical Athens Edit this on Wikidata
Dinasyddiaeth Classical Athens Edit this on Wikidata
Galwedigaeth athronydd Edit this on Wikidata
Prif ddylanwad Anaxagoras Edit this on Wikidata
Tad Sophroniscus Edit this on Wikidata
Mam Phaenarete Edit this on Wikidata
Priod Xanthippe, Myrto Edit this on Wikidata
Plant Lamprocles, Menexenus Edit this on Wikidata

Athronydd cynnar a hynod ddylanwadol o Athen, gwlad Groeg, oedd Socrates (Groeg: Σωκράτης): ef yn ôl llawer a osododd sylfeini athroniaeth Orllewinol. Fe'i ganwyd oddeutu 470 CC, ac fe fu farw yn 399 CC yn Athen.

Treuliodd y rhan fwyaf o'i fywyd yn ymchwilio'n frwd i'r syniad o ddoethineb, trwy ddadlau a rhesymu gyda chyfeillion, disgyblion ac athronyddwyr yr oes. Ym mhen amser, daethpwyd i'w adnabod fel y dyn mwyaf doeth yng Ngroeg.

Roedd gan bobl farnau tra-gwahanol am Socrates: rhai yn uchel eu parch ohonno, eraill yn ei gollfarnu. Roedd ganddo ddilynwyr brwd (megis Platon), a gelynion ffyrnig yn ogystal.

Yn hen ddyn, fe syrthiodd i warth awdurdodau gwladwriaeth Athen. Fe'i gorchmynwyd i ymatal rhag ymddiddan cyhoeddus, ac i beidio ymwneud â phendefigion ifanc; ond fe barhaodd i wneud hynny yn ôl ei arfer.

Yn ôl yr hanesion traddodiadol, pan yn 70 oed, fe'i arestiwyd gan yr awdurdodau. Fe'i cyhuddwyd o lygru moes pobl ifanc, dyfeisio duwiau newydd, ac anffyddiaeth, ac fe'i dedfrydwyd i farwolaeth. Er iddo gael cyfle i ffoi o Athen penderfynodd aros yn ei ddinas, a bu farw trwy yfed diod wenwynig o gegid.

Darllen pellach[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Bettany Hughes. The Hemlock Cup: Socrates, Athens and the Search for the Good Life (Jonathan Cape, 2010).