Ronald Fisher

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Ronald Fisher
R. A. Fischer.jpg
Ganwyd 17 Chwefror 1890 Edit this on Wikidata
Llundain, East Finchley Edit this on Wikidata
Bu farw 29 Gorffennaf 1962 Edit this on Wikidata (72 oed)
Achos: canser y coluddyn Edit this on Wikidata
Adelaide Edit this on Wikidata
Alma mater Prifysgol Caergrawnt, Ysgol Harrow, Coleg Gonville a Caius Edit this on Wikidata
Gwaith mathemategydd, genetegydd, ystadegydd Edit this on Wikidata
Cyflogwr Coleg Prifysgol Llundain, Rothamsted Research, Commonwealth Scientific and Industrial Research Organisation, Prifysgol Adelaide Edit this on Wikidata
Aelod o Y Gymdeithas Frenhinol, Academi Gwyddonaeth Leopoldina yr Almaen, Academi Frenhinol Gwyddoniaeth Sweden, Academi y Gwyddorau Pontifaidd, Academi Celf a Gwyddoniaeth America, Cymdeithas Athronyddol Americana Edit this on Wikidata
Gwobr/au Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol, Medal Copley, Medal Brenhinol, Guy Medal, Medal Darwin, Medal Darwin–Wallace Edit this on Wikidata

Biolegydd ac ystadegydd oedd Syr Ronald Aylmer Fisher (17 Chwefror 189029 Gorffennaf 1962). Fe ddatblygodd llawer o ddulliau Ystadegaeth Glasurol, ac roedd yn weithgar ym meysydd Bioleg Esglygol a Geneteg. Disgrifwyd ef gan Anders Hald fel "athrilyth a greodd sylfaeni gwyddoniaeth ystadegau cyfoes ar ei ben ei hun bron a bod"[1][2] a disgrifiodd Richard Dawkins ef fel "y gorau o olynwyr Darwin"[3][4]

Bywgraffiad[golygu | golygu cod y dudalen]

Bywyd cynnar[golygu | golygu cod y dudalen]

Ganwyd Fisher yn East Finchley, Llundain, yn fab i George a Katie Fisher. Roedd ei dad yn deilwr celfyddyd gain llwyddianus. Cafodd blentyndod hapus, gyda thair chwaer a oedd yn dwli arno, a brawd hŷn. Bu farw ei fam pan oedd yn 14 oed a fe gollodd ei dad ei fusnes 18 mis yn ddiweddarach ar ôl cyfres o ddeiliadau a ystyrwyd yn wael.[5]

Llyfryddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Dewis o 395 o erthyglau Fisher[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae rhain ar gael ar wefan Prifysgol Adelaide:

  • "Frequency distribution of the values of the correlation coefficient in samples from an indefinitely large population." Biometrika, 10: 507-521. (1915)
  • "The correlation between relatives on the supposition of Mendelian inheritance" Trans. Roy. Soc. Edinb., 52: 399-433. (1918). Yn y papur hwn y cyflwynwyd y gair amrywiant i'r theori tebygrwydd ac ystadegau am y tro cyntaf.
  • "On the mathematical foundations of theoretical statistics" Philosophical Transactions of the Royal Society, A, 222: 309-368. (1922)
  • "On the dominance ratio. Proc. Roy. Soc. Edinb., 42: 321-341. (1922)
  • "On a distribution yielding the error functions of several well known statistics" Proc. Int. Cong. Math., Toronto, 2: 805-813. (1924)
  • "Theory of statistical estimation" Trafodion Cymdeithas Athronyddol Caergrawnt, 22: 700-725 (1925)
  • "Applications of Student's distribution" Metron, 5: 90-104 (1925)
  • "The arrangement of field experiments" J. Min. Agric. G. Br., 33: 503-513. (1926)
  • "The general sampling distribution of the multiple correlation coefficient" Proceedings of Royal Society, A, 121: 654-673 (1928)
  • "Two new properties of mathematical likelihood" Proceedings of Royal Society, A, 144: 285-307 (1934)

Llyfrau gan Fisher[golygu | golygu cod y dudalen]

Manylion cyhoeddi llawn ar gael ar wefan Prifysgol Adelaide:

Bygraffiadau am Fisher[golygu | golygu cod y dudalen]

Llenyddiaeth eilaidd[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Edwards, A.W.F., 2005, "Statistical methods for research workers" yn Grattan-Guiness, I., gol., Landmark Writings in Western Mathematics. Elsevier: 856-70.

Dolenni allanol[golygu | golygu cod y dudalen]

Ffynonellau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Saesneg gwreiddiol: "A genius who almost single-handedly created the foundations for modern statistical science"
  2. Anders Hald (1998). A History of Mathematical Statistics. New York: Wiley
  3. Saesneg gwreiddiol: "the greatest of Darwin's successors".
  4. Richard Dawkins (1995). River out of Eden
  5. Box, R. A. Fisher, tud 8-16