Rhys ap Maredudd

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Castell Dryslwyn a Bryn Gronger

Roedd yr Arglwydd Rhys ap Maredudd (m. 1292) yn arglwydd y Dryslwyn ac Ystrad Tywi, ac arweinydd gwrthryfel yn ne Cymru yn 1287-8. Crogwyd ef gan y Saeson yn Efrog yn 1292 ar ôl iddo gael ei fradychu.

Gruffudd ap Rhys oedd ei dad a'i daid oedd Rhys ap Gruffudd (1132 – 28 Ebrill 1197) a adnabyddid hefyd fel 'yr Arglwydd Rhys'. Yn 1285 priododd Ada de Hastings , a daeth castell Castell Newydd Emlyn yn rhan o'i diriogaeth. Gwrthryfelodd yn erbyn Edward ar [[[8 Mehefin]] 1287 pan oresgynnodd Iscennen ac anrheithiodd lawer o diroedd yng ngorllewin Cymru cyn belled â Llanbadarn. Danfonodd Edward I, brenin Lloegr y rhaglyw, iarll Cernyw, i'w atal ac ymosododd yntau a milwyr y brenin ar y Dryslwyn, o wahanol gyfeiriadau, ar 5 Medi. Ni ddaliwyd Rhys, fodd bynnag, a pharhaodd y gwrthryfel nes y syrthiodd Castell Newydd Emlyn hefyd ar 20 Ionawr 1288. Cofnodir gwrit ynglŷn â'i achos iddo geisio dianc i'r Iwerddon, ond nid yw hynny'n sicr. Ond daliwyd ef ac yn 1291 dienyddiwyd ef yn Efrog.

Ar ei ôl cododd Madog ap Llywelyn gan arwain gwrthryfel 1294–95 a oedd yn cynnwys Brwydr Maes Maidog.

Llyfryddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Erthygl Rhys ap Maredudd yn y Bywgraffiadur Cymreig


Baner CymruEicon awrwydr   Eginyn erthygl sydd uchod am hanes Cymru. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.