Rhyfel Cartref Yemen (2015–presennol)

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Sanaa, prifddinas Yemen, ar ôl cyrchoedd awyr, 9 Hydref 2015

Mae Rhyfel Cartref Yemen yn wrthdaro a ddechreuodd yn 2015 rhwng dwy garfan: y llywodraeth sy'n cael ei chydnabod yn rhyngwladol, dan arweiniad Abdrabbuh Mansur Hadi, a mudiad arfog Houthi, ynghyd â'u cefnogwyr a'u cynghreiriaid. Mae'r ddwy garfan yn honni eu bod yn ffurfio llywodraeth swyddogol Yemen.[1] Mae lluoedd Houthi sy'n rheoli'r brifddinas Sanaʽa, ac sy'n gysylltiedig â lluoedd sy'n deyrngar i'r cyn-arlywydd Ali Abdullah Saleh, wedi gwrthdaro â lluoedd ffyddlon i lywodraeth Abdrabbuh Mansur Hadi, sydd wedi'u lleoli yn Aden . Mae Al-Qaeda ym Mhenrhyn Arabia a Gwladwriaeth Islamaidd Irac a'r Lefant hefyd wedi gweithredu ymosodiadau, gydag Al-Qaeda yn rheoli darnau o diriogaeth yn y cefnwlad, ac ar hyd rhannau o'r arfordir.[2]

Ar 21 Mawrth 2015, ar ôl cymryd rheolaeth o Sanaʽa a llywodraeth Yemen, cyhoeddodd Prif Bwyllgor y Chwyldro dan arweiniad Houthi eu bod yn cynnal ymgyrch i ddymchwel llywodraeth Hadi a sefydlu eu rheolaeth drwy yrru i mewn i daleithiau'r de.[3] Dechreuodd cyrch yr Houthi, ynghyd â lluoedd milwrol a oedd yn deyrngar i Saleh, y diwrnod canlynol gydag ymladd yn Lahij. Erbyn 25 Mawrth, roedd Lahij dan reolaeth yr Houthis ac roedden nhw wedi cyrraedd cyrion Aden, sedd grym llywodraeth Hadi;[4] penderfynodd Hadi ffoi o'r wlad yr un diwrnod.[5][6] Ar yr un pryd, lawnsiodd clymblaid dan arweiniad Saudi Arabia ymosodiadau milwrol gan ddefnyddio cyrchoedd awyr i adfer hen lywodraeth Yemen. Rhoddodd yr Unol Daleithiau gefnogaeth ymchwil a logisteg i'r ymgyrch.

Yn ôl y Cenhedloedd Unedig a ffynonellau eraill, lladdwyd 8,670–13,600 o bobl yn Yemen rhwng mis Mawrth 2015 a mis Rhagfyr 2017, gan gynnwys mwy na 5,200 o sifiliaid. Yn ogystal â hynny, amcangyfrifir bod newyn oherwydd y rhyfel wedi arwain at fwy na 50,000 o farwolaethau.[7][8][9] Mae'r gwrthdaro wedi cael ei ystyried yn eang fel estyniad i'r gwrthdaro rhwng Iran a Saudi Arabia ac fel ffordd o frwydro yn erbyn dylanwad Iran yn y rhanbarth.[10][11] Yn 2018, rhybuddiodd y Cenhedloedd Unedig fod 13 miliwn o sifiliaid Yemen yn wynebu newyn, ac y gallai fod yn y "newyn gwaethaf a welodd y byd ers 100 mlynedd."[12]

Mae'r gymuned ryngwladol wedi condemnio'r ymgyrch fomio dan arweiniad Saudi Arabia, sydd wedi cynnwys bomio ardaloedd sifil.[13] Yn ôl Prosiect Data Yemen, cyhoeddwyd ym Mawrth 2019 bod yr ymgyrch fomio wedi lladd neu anafu 17,729 o sifiliaid.[14] Er gwaethaf hyn, nid yw'r argyfwng wedi cael llawer o sylw yn y cyfryngau rhyngwladol o'i gymharu â rhyfel cartref Syria.[15][16]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Orkaby, Asher (25 March 2015). "Houthi Who?". Foreign Affairs. http://www.foreignaffairs.com/articles/143295/asher-orkaby/houthi-who.
  2. "Yemen in Crisis". Council on Foreign Relations. 8 July 2015. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 9 May 2015. http://www.cfr.org/yemen/yemen-crisis/p36488.
  3. Abdul-Aziz Oudah. "Yemen observer". Archifwyd o y gwreiddiol ar 21 November 2015. https://archive.is/20151121172248/http://www.yemenobserver.com/front-page/1397-supreme-revolutionary-commission-declares-general-mobilization.html.
  4. "Yemen's president flees Aden as rebels close in". The Toronto Star. 25 March 2015. https://www.thestar.com/news/world/2015/03/25/yemen-president-hadi-flees-aden-palace-as-houthi-rebels-near-officials-say.html.
  5. "Saudi Arabia: Yemen's President Hadi Arrives In Saudi Capital Riyadh". The Huffington Post. 26 March 2015. http://www.huffingtonpost.com/2015/03/26/hadi-saudi-riyadh_n_6948558.html.
  6. "Abed Rabbo Mansour Hadi, Yemen leader, flees country". CBS.CA. 25 March 2015. http://www.cbc.ca/news/world/abed-rabbo-mansour-hadi-yemen-leader-flees-country-1.3008452.
  7. "Yemen war: Saudi-led air strike 'kills 26 at Saada market'". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 1 November 2017. https://www.bbc.com/news/world-middle-east-41830119.
  8. "20 Killed in Saudi Airstrike in Yemen". https://en.tempo.co/read/news/2017/12/31/309914473/20-Killed-in-Saudi-Airstrike-in-Yemen.
  9. Press, Associated. "50,000 children in Yemen have died of starvation and disease so far this year, monitoring group says". chicagotribune.com. http://www.chicagotribune.com/news/nationworld/ct-save-the-children-yemen-20171116-story.html.
  10. https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29319423
  11. https://www.theguardian.com/world/2018/nov/21/who-are-the-houthis-fighting-the-saudi-led-coalition-in-yemen
  12. "Yemen could be 'worst famine in 100 years'". BBC. 15 October 2018. https://www.bbc.com/news/av/world-middle-east-45857729/yemen-could-be-worst-famine-in-100-years.
  13. Saudi Arabia and al-Qaeda Unite in Yemen Error in webarchive template: Check |url= value. Empty., Huffington Post, "Despite the international community's condemnation of Saudi Arabia's bombing of civilian areas in Yemen, ... "
  14. Raghavan, Sudarsan (27 March 2019). "Airstrike by Saudi-led coalition said to hit near Yemeni hospital, killing 8, including 5 children". The Washington Post. https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/airstrike-by-saudi-led-coalition-said-to-hit-yemeni-hospital-killing-7-including-4-children/2019/03/27/7103b829-eda9-462a-aec1-be304044ac5e_story.html?utm_term=.22dcdd1d0e79.
  15. https://news.sky.com/feature/yemen-faces-of-the-worlds-forgotten-war-11516374
  16. https://www.amnesty.org/en/latest/news/2015/09/yemen-the-forgotten-war/