Plas Bodorgan

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Plas Bodorgan
Bodorgan House - geograph.org.uk - 430328.jpg
Math plasty gwledig, ystad Edit this on Wikidata
Sefydlwyd
  • 1782 Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Sir Bodorgan Edit this on Wikidata
Gwlad Baner Cymru Cymru
Cyfesurynnau 53.1803°N 4.4119°W Edit this on Wikidata
Cod OS SH389675 Edit this on Wikidata
Arddull pensaernïol pensaernïaeth neoglasurol Edit this on Wikidata
Statws treftadaeth adeilad rhestredig Gradd II* Edit this on Wikidata
Manylion

Mae Plas Bodorgan yn blasty ac ystâd sydd wedi'i leoli ym mhentrefan Bodorgan, Ynys Môn, Cymru, ger Môr yr Iwerydd yn rhan de-orllewinol yr ynys. Mae'r neuadd yn eiddo i'r Meyricks, [1] a dyma'r ystâd fwyaf ar Ynys Môn. [2] Mae'r neuadd yn gartref i Syr George Meyrick a'i wraig, yr Arglwyddes Jean Tapps Gervis Meyrick sy'n nith i Ddug Buccleuch .

Mae'r tŷ, y colomendy a'r ysgubor yn adeiladau rhestredig Gradd II ac mae hefyd wedi'i restru fel Ardal o Harddwch Naturiol Eithriadol ac Ardal Amgylcheddol Sensitif ger aber Malltraeth. [3] Mae'r ystâd yn cynnwys coetir, gerddi cegin muriog a theras, colomendy fawr gron, lawnt a pharc ceirw. Cwblhawyd gwaith adeiladu y tŷ rhwng 1779-82, a gwnaed ychwanegiadau sylweddol yng nghanol y bedwaredd ganrif ar bymtheg.

Porthdy Flaen Plas Bodorgan

Mae ystâd Bodorgan wedi bodoli ers dros fil o flynyddoedd. Yn ystod y canoloesoedd roedd yr ystâd yn perthyn i esgobion Bangor. [3] Yn ystod cyfnod Rowland Meyrick fel Esgob Bangor (1559-66), daeth yr ystâd yn dir tiriogaeth i deulu Meyrick, un o'r teuluoedd mwyaf pwerus yn Ynys Môn. Adeiladwyd plasty Tuduraidd gyda gerddi gwasgarog, sydd i'w weld ar fap ystâd a lynwyd gan Lewis Morris ym 1724. Cafodd ei ddymchwel ym 1779 i wneud lle i dŷ newydd, adeiladau allanol a chwrt dofednod, a ddyluniwyd gan y pensaer John Cooper ar gyfer Owen Putland Meyrick ym 1779-82. Mae'r dyluniad yn dangos peth tebygrwydd i Baron Hill House lle roedd Cooper wedi'i gyflogi fel cynorthwyydd i Samuel Wyatt, ac yn gweithio i'r Arglwydd Bulkeley.

Etifeddodd Owen Fuller Meyrick Neuadd Bodorgan ym 1825 a gwnaeth newidiadau helaeth i'r rhodfa a'r gerddi, a symud y fynedfa i ochr ogleddol y tŷ yn lle'r ochr ddwyreiniol. [3] Roedd yn gyfrifol am adeiladu'r porth a'r cwrt blaen cyn ei farwolaeth ym 1876.

Ym mis Hydref 1926, cofnodwyd gweld gnocell fraith leiaf gyntaf yn Ynys Môn yn Neuadd Bodorgan. [4]

Heddiw, mae'r neuadd yn gartref i Syr George Meyrick a'i wraig, yr Arglwyddes Jean Tapps Gervis Meyrick sy'n nith i Ddug Buccleuch . Mae'r ystâd yn cynnwys ffermdy wedi'i rentu gan Ddug a Duges Caergrawnt . [5]

Porthdy Gefn Plas Bodorgan

Plasty neo-glasurol yw Bodorgan, "wedi'i adeiladu o waith maen nadd llyfn mewn carreg welw, felynaidd, gyda tho llechi." [3] Mae'r fynedfa i'r tŷ ar yr ochr ogleddol gyda chyntedd yn y canol. Mae topiau dau ddrws y ffasâd wedi'u haddurno â cerfweddau ac mae hanner colofnau a phedwar cilfach ar hyd yr ochr hon. Mae gan du blaen y tŷ naw ffenestr grom, gyda thri yn y canol "ar fwa hanner cylch gyda tho cromennog." Mae gan yr ochrau gogleddol a deheuol adenydd unllawr, cafodd eu hychwanegu yng nghanol y 19eg ganrif, ac maent o ansawdd llai. Ar un adeg roedd adardy wedi'i leoli yn yr estyniad deheuol, sydd bellach â "dau loggias blaen agored".

Mae terasau'r ystâd yn dyddio i ddiwedd y 1840au. Ym 1922 roedd gerddi’r gegin yn gorchuddio ardal o fwy na thair erw a hanner ond maent wedi cael eu cwtogi i oddeutu dwy erw erbyn hyn. [3] Mae gerddi’r gegin yn cynnwys nifer o dai gwydr, sied a waliau, a priodolwyd yn bennaf i arddwr Bodorgan yn y 1850au, Mr Ewing, a ddaeth yn eithaf enwog ar y pryd. [6] Disgrifiodd erthygl o'r Cottage Gardener ym mis Ionawr 1854 "ddwy wal wydr berpendicwlar 11 feet (3.4 m) o uchder, sydd wedi'u cynnal ar bileri 20 inches (510 mm) ar wahân, gyda tho gwydr "a bod eirin gwlanog, melonau, [7] neithdarinau, bricyll a ffigys yn cael eu tyfu yn yr ardd. [8] Y tu hwnt i'r gerddi mae perllan, parc ceirw ac aber y Malltraeth.

Mae'r ystâd yn cynnwys nifer o hen ysguboriau ac adeiladau allanol. Ar ochr ogleddol y tŷ mae iard stablau, o flaen y coetsdy, sy'n dyddio'n ôl i oddeutu 1841. [3] Mae ysgubor sydd wedi'i lleoli ar ochr orllewinol yr iard wedi'i throi'n swyddfa fodern. [9] Mae yna nifer o dai cerbyd a siediau o amgylch hyn.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Genealogy of the Merrick-Mirick-Myrick family of Massachusetts, 1636–1902 (arg. Public domain). Tracy, Gibbs & Co. 1902. tt. 96. Cyrchwyd 18 Mehefin 2012.
  2. "The Historic Houses and Manor Houses of Anglesey". anglesey.info. Cyrchwyd 19 Mehefin 2012.
  3. 3.0 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 "BODORGAN". Coflein:Royal Commission on the Ancient and Historical Monuments of Wales. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2016-03-04. Cyrchwyd 19 Mehefin 2012.
  4. Lovegrove, Roger; Williams, Iolo; Williams, Graham (30 Hydref 2010). Birds in Wales. A&C Black. tt. 241–. ISBN 978-1-4081-3790-1. Cyrchwyd 18 Mehefin 2012.
  5. Nicholl, Katie (16 Mehefin 2012). "William at 30: On the eve of his milestone birthday, an intimate portrait of a very modern prince". Daily Mail. Cyrchwyd 19 Mehefin 2012.
  6. Chambers's Journal. W. & R. Chambers. 1853. t. 111. Cyrchwyd 19 Mehefin 2012.
  7. The Florist and Pomologist. 1 Ionawr 1856. t. 189. Cyrchwyd 19 Mehefin 2012.
  8. Cottage Gardener, 26 Ionawr 1854, pp. 320–22
  9. Gardeners chronicle & gardening illustrated. Gardeners Chronicle Ltd. 1962. t. 346. Cyrchwyd 19 Mehefin 2012.