Margo MacDonald

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Margo MacDonald
Aelod o Lywodraeth yr Alban
MargoMacDonaldMSP20111121.jpg
Aelod o Senedd Yr Alban
dros Lothian
Lothians
(1999-2011)
Yn ei swydd
6 Mai 1999 – 4 Ebrill 2014
Aelod o Senedd San Steffan
dros Glasgow Govan
Yn ei swydd
8 Tachwedd 1973 – 28 Chwefror 1974
Rhagflaenydd John Rankin
Ar ei ôl Harry Selby
Mwyafrif 571 (3.5%)
Manylion personol
Ganwyd Margo Aitken
(1943-04-19)19 Ebrill 1943
Hamilton, De Swydd Lanark, Yr Alban
Marw 4 Ebrill 2014(2014-04-04) (70 oed)
Caeredin
Plaid wleidyddol Annibynol
Gŵr neu wraig Jim Sillars
Plant 2 ferch (Petra and Zoe)
Alma mater Coleg Dunfermline
Gwaith Athrawes
Crefydd Cristion
Gwefan www.margomacdonald.org

Roedd Margo MacDonald (née Aitken; 19 Ebrill 19434 Ebrill 2014) yn wleidydd Albanaidd dylanwadol.[1] Bu'n Aelod Seneddol dros Blaid Genedlaethol yr Alban ac ar un adeg yn Ddirprwy Arweinydd. Yn ddiweddarach daeth yn aelod o Senedd yr Alban ASA fel aelod Annibynnol dros Ranbarth Lothian. Yn y 1970au poblogeiddiodd yr SNP ac wedi iddi gael ei hethol yn 1999 trodd "o fod yn Aelod Seneddol i fod yn seneddwr", gan barhau'n garismatig i boblogeiddio'r syniad o Lywodraeth Annibynol.[1]

Y dyddiau cynnar[golygu | golygu cod y dudalen]

Ganwyd Margo yn Hamilton, De Swydd Lanark ac fe'i magwyd yn Nwyrain Kilbride, yn un o dri phlentyn.[2] Nyrs meddygol oedd ei mam Jean a disgrifiodd ei thad Robert fel "dyn creulon iawn".[3] Pan oedd Margo'n 12 oed, gwahanodd y fam oddi wrth y tad.[4] Cafodd ei haddysg yn Academi Hamilton ac fe'i hyfforddwyd i fod yn athrawes addysg gorfforol yng Ngholeg Dunfermline wedi iddi adael yr ysgol uwchradd.[5]

Gyrfa wleidyddol[golygu | golygu cod y dudalen]

Bu'n lladmerydd diysgog ynglŷn ag annibyniaeth i'r Alban o'r cychwyn cyntaf pan enillodd sedd is-etholiad Glasgow Govan yn 1973 dros yr SNP a hithau'n 30 oed.[6] Daeth yn boblogaidd iawn ar unwaith, gyda llawer o'i chefnogwyr yn hysterig yn eu cefnogaeth tuag ati. Torrodd y mold a gynhaliwyd gan Plaid Lafur yr Alban am gyfnod mor hir. Ychydig wedyn (yng ngwanwyn 1974) yr enillodd Dafydd Wigley Etholaeth Arfon a Dafydd Elis Thomas Etholaeth Meirionnydd yng Nghymru, o bosib oherwydd buddugoliaeth Margo.[7]

Honodd fod y KGB a'r CIA yn y 1970au wedi'i thwyllo gan gogio bod yn newyddiadurwyr er mwyn ei dennu a chwarae rhan o fewn i'r SNP; honodd hefyd fod MI5 wedi gwneud yr un peth yn bennaf oherwydd y gredo y gallai cyfalaf olew Môr y Gogledd arwain at annibyniaeth i'r Alban.[8]

Yn Chwefror 1974, er ei phoblogrwydd, methodd ddal ei gafael yn ei sedd, ond daeth yn Ddirprwy Arweinydd yr SNP. Beirniadodd yr SNP am fethu a thorri drwodd yn yr ardaloedd diwydiannol a chynghorodd y blaid i symud yn fwy i'r asgell chwith er mwyn gwneud hyn.[3] Methodd gipio is-etholiad Hamilton yn 1978. ac yn etholiad cyffredinol y flwyddyn ganlynol yn Glasgow Shettleston.

Oherwydd ei theyrngarwch i'r asgell chwith, ni chafodd ei hailethol yn ddirprwy ei phlaid yn 1979,[3] ac yn 1982, ymddiswyddodd o'r SNP a throdd at waith radio a theledu[9] gan gynnwys y rhaglen Colour Supplement ar Radio 4 yng nghanol y 1980au a phapurau fel yr Edinburgh Evening News yn y blynyddoedd olaf o'i hoes.

Erbyn canol y 1990au roedd wedi dychwelyd i gorlan yr SNP a chafodd ei hethol yn Aelod o Lywodraeth yr Alban yn 1999.

Ymladdodd yn llwyddiannus fel aelod annibynnol o Lywodraeth yr Alban yn 2003, 2007 ac eto yn 2011. Yn yr adeg lleisiodd ei barn dros ymgyrchoedd megis yr hawl i hunanladdiad oherwydd afiechyd angheuol.[10]

Yn 2014 gofynnodd Margo i MI5 beidio ag ymyrryd yn Refferendwm annibyniaeth i'r Alban, 2014 ac awgrymodd fod ganddyn nhw bobl o fewn yr SNP.[8]

Fy hawl i farw[golygu | golygu cod y dudalen]

Diagnoswyd fod ganddi glefyd Parkinsons, ac yng Ngorffennaf 2008 gwnaeth raglen ddogfen i BBC yr Alban am yr hawl i farw; ar y rhaglen dywedodd:

"As someone with a degenerative condition - Parkinson's - this debate is not a theory with me. The possibility of having the worst form of the disease at the end of life has made me think about unpleasant things. I feel strongly that, in the event of losing my dignity or being faced with the prospect of a painful or protracted death, I should have the right to choose to curtail my own, and my family's, suffering."[11]

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. 1.0 1.1 STV News; Bernard Ponsonby mewn cyfweliad cofiannol; adalwyd 4 Mai 2914.
  2. Obituary for Margo MacDonald, telegraph.co.uk; adalwyd 5 Ebrill 2014.
  3. 3.0 3.1 3.2 "Margo MacDonald's Herald Scotland obituary". 5 Ebrill 2014. http://www.heraldscotland.com/comment/obituaries/margo-macdonald.23883336. Adalwyd 5 Ebrill 2014.
  4. "Interview: Why Margo MacDonald is determined to have the right to choose when she dies". 7 Hydref 2012. http://www.scotsman.com/lifestyle/interview-why-margo-macdonald-is-determined-to-have-the-right-to-choose-when-she-dies-1-2564964. Adalwyd 5 Ebrill 2014.
  5. "Archive interview: Margo MacDonald's crusade to die with dignity". The Herald. 4 Ebrill 2014. http://www.heraldscotland.com/news/home-news/archive-interview-margo-macdonalds-crusade-to-die-with-dignity.1396623665. Adalwyd 4 Ebrill 2014.
  6. Patterson, Will (Hydref 2013). O’r Alban - Margo MacDonald: Gwerthfawrogiad, Rhifyn 609. Barn. URL
  7. "SNP shock for Labour in Govan". The Glasgow Herald. 9 Tachwedd 1973.
  8. 8.0 8.1 "MI5 spies told: stay out of referendum". 9 June 2013. http://www.heraldscotland.com/politics/referendum-news/mi5-spies-told-stay-out-of-referendum.21143916. Adalwyd 5 Ebrill 2014.
  9. "Margo MacDonald: The life and times of a political 'blonde bombshell'". 4 Ebrill 2014. http://www.bbc.co.uk/news/uk-scotland-scotland-politics-26854930. Adalwyd 4 Ebrill 2014.
  10. "Assisted suicide bill published by MSP Margo MacDonald". 21 Ionawr 2010. http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/8471553.stm. Adalwyd 4 Ebrill 2014.
  11. "BBC Scotland, 15 Gorffennaf 2008". BBC News. 15 Gorffennaf 2008. http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/7507486.stm. Adalwyd 6 Mai 2011.