Senedd yr Alban

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Senedd yr Alban
Pàrlamaid na h-Alba
gohiriwyd
Arfbais Senedd yr Alban
Math
Sefydlwyd Mai 12, 1999 (1999-05-12)
Math Unicameral
Arweinyddiaeth
Llywydd Tricia Marwick ACA
ers 11 Mai 2011
Gweinidog Materion y Senedd Joe Fitzpatrick ACA, Plaid Genedlaethol yr Alban (SNP)
ers 5 Medi 2012
Strwythur
Aelodau 129
ScotParl2016.svg
Grwpiau gwleidyddol

Llywodraeth

  •      SNP (63)

Yr Wrthblaid

Rheolaeth

  •      Llywydd (1)
Etholiadau
System bleidleisio System Aelodaeth Ychwanegol
Etholiad diwethaf 5 Mai 2016
Etholiad nesaf 5 ai 2022
Man cyfarfod
Siambr y Senedd
Adeilad Senedd yr Alban, Holyrood, Caeredin
Gwefan
www.scottish.parliament.uk

Senedd yr Alban yw corff deddfwriaethol datganoledig yr Alban. Fe'i lleolir yn Holyrood, sy'n rhan o Gaeredin a chaiff ei galw'n answyddogol, ar adegau, yn 'Holyrood'[1]. Yn wahanol i Gynulliad Cenedlaethol Cymru mae gan Senedd yr Alban y grym i greu deddfau ar gyfer yr Alban a chodi neu newid trethi. Yn groes i gamdybiaeth gyffredinol, dydy'r Senedd ddim yn gorff 'newydd' gan ei bod yn deillio yn ôl i'r Oesoedd Canol. Mae hi'n gorff democrataidd sydd â 129 Aelodau Senedd yr Alban (Members of the Scottish Parliament (MSPs)) ac sy'n cael eu hethol am gyfnod o bedair mlynedd. Defnyddir y system etholiad cynrychioliadol yma, gyda 73 ASA yn dod o etholaethau daearyddol ("cyntaf i'r felin") a 56 yn cael eu hethol o wyth 'Rhanbarth Aelodau Ychwanegol' gyda phob Rhanbarth yn ethol saith ASA.

Roedd etholiad diwethaf y Senedd ar 5 Mai 2011. Dyma'r tro cyntaf y cafwyd llywodraeth fwyafrifol yn Holyrood. Enillodd yr SNP 69 o seddau.

Yn refferendwm 1997 pleidleisiodd pobl yr Alban dros ddatganoli a ffurfiwyd y Senedd bresennol drwy Ddeddf yr Alban 1998, sy'n rhestru pwerau Deddfau Datganoledig h.y. mae'n rhestru'r pwerau hynny a gedwir gan Senedd y Deyrnas Unedig (San Steffan).[2] Mae'r materion hynny nad ydynt yn cael eu rhestru yn gyfrifoldeb i Senedd yr Alban. Mae senedd y Deyrnas Unedig hefyd wedi cadw'r hawl i newid y rhestr, er mwyn ymestyn neu leihau pŵer y Senedd, fel y dymunont.[3]

Cynhaliwyd cyfarfod cyntaf y Llywodraeth ar 12 Mai 1999.[4]

Etholiadau[golygu | golygu cod y dudalen]

Cafwyd etholiadau cenedlaethol yn 1999, 2003, 2007 a 2011. Cynhelir yr etholiad nesaf ar 5 May 2016.[5] Bydd tymor yr aelodau a etholir yn 5 mlynedd, yn hytrach na'r 4 arferol.

4 Map etholiadau lleihau ac ar y we.png
Percentage Scottish Parliament general elections, 2016 Scottish Parliament general election, 2011 Scottish Parliament general election, 2007 Scottish Parliament general election, 2003 Scottish Parliament general election, 1999
Canlyniadau 1999 i 2016. Chwith i'r dde;

     Llafur      Rhyddfrydwyr

     Annibynol      SSCUP (Henoed)

     Sosialwyr      Gwyrdd

     Ceidwadwyr      SNP


Yr adeilad[golygu | golygu cod y dudalen]

Ers Medi 2004, cartref swyddogol y Senedd yw 'Adeilad Senedd yr Alban', wedi'i leoli yn ardal Holyrood yng Nghaeredin. Fe'i cynlluniwyd gan bensaer o Gatalwnia, Enric Miralles, ac ymhlith yr agweddau mwyaf nodedig mae ei siap ffurf deilen, cangen o do gwydr ac olion carreg yr adeilad a'i rhagflaenodd. Ailadroddir rhai addurnau neu nodweddion, megis siapau'n adlewyrchu'r Skating Minister gan Raeburn.[6] Agorwyd yr adeilad gan frenhines Lloegr ar 9 Hydref 2004.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]