Dafydd Elis-Thomas

Oddi ar Wicipedia
(Ailgyfeiriad oddi wrth Dafydd Elis Thomas)
Jump to navigation Jump to search
Y Gwir Anrhydeddus
Arglwydd Elis-Thomas
AS
Dafydd Elis-Thomas 2011.jpg
Gweinidog dros Ddiwylliant, Twristiaeth a Chwaraeon
Deiliad
Cychwyn y swydd
3 Tachwedd 2017
Prif WeinidogCarwyn Jones
Mark Drakeford
Rhagflaenwyd ganKen Skates
Llywydd Cynulliad Cenedlaethol Cymru
Yn ei swydd
12 Mai 1999 – 11 Mai 2011
Rhagflaenwyd ganSwydd newydd
Dilynwyd ganRosemary Butler
Aelod o Senedd Cymru
dros Ddwyfor Meirionnydd
Meirionnydd Nant Conwy (1999–2007)
Deiliad
Cychwyn y swydd
6 Mai 1999
Rhagflaenwyd ganSwydd newydd
Mwyafrif8,868 (40.1%)
Cynrychiolaeth Senedd y DU
Aelod o Dŷ'r Arglwyddi
Lords Temporal
Deiliad
Cychwyn y swydd
18 Medi 1992
Arglwydd am Oes
Aelod Seneddol
dros Feirionnydd Nant Conwy
Yn ei swydd
9 Mehefin 1983 – 9 Ebrill 1992
Rhagflaenwyd ganCreuwyd yr etholaeth
Dilynwyd ganElfyn Llwyd
Aelod Seneddol
dros Feirionnydd
Yn ei swydd
28 Chwefror 1974 – 9 Mehefin 1983
Rhagflaenwyd ganWilliam Edwards
Dilynwyd ganDiddymwyd yr etholaeth
Manylion personol
GanwydDafydd Elis Thomas
Hydref 1946 (age 74)
Caerfyrddin, Sir Gaerfyrddin
Plaid wleidyddolAnnibynnol
Cysylltiadau gwleidyddol
arall
Plaid Cymru (1970–2016)
PriodElen Williams
Mair Parry Jones (presennol)
Plant3

Gwleidydd Cymreig yw Dafydd Elis-Thomas, Barwn Elis-Thomas neu'r Arglwydd Elis-Thomas (ganwyd 18 Hydref 1946). Mae'n aelod o Cyfrin Gyngor y Deyrnas Unedig ac yn Aelod Cynulliad (AC) dros Ddwyfor Meirionnydd ar ran Plaid Cymru (1974-2016); yn 2016 gadawodd y Blaid gan ddweud y byddai'n sefyll fel ymgeisydd annibynnol yn yr etholiad nesaf.[1] Bu'n Llefarydd y Cynulliad o'r cychwyn yn 1999 hyd at 2011. Mae'n Llywydd Prifysgol Bangor ac yn aelod o Dŷ'r Arglwyddi. Mae'n Llywydd Anrhydeddus Searchlight Cymru yn ogystal.

Gyrfa[golygu | golygu cod y dudalen]

Ganwyd Dafydd Elis-Thomas yng Nghaerfyrddin, yn fab i weinidog yn Eglwys Bresbyteraidd Cymru, a chafodd ei fagu yn Llandysul a Llanrwst.[2][3] Bu'n fyfyriwr ym Mhrifysgol Bangor rhwng 1964 – 1970 lle cafodd ddoethuriaeth mewn Athroniaeth ac Astudiaethau Llenyddol.

Fe’i etholwyd yn Aelod Seneddol yn Chwefror 1974, yr un adeg â Dafydd Wigley, pan etholwyd dau aelod seneddol Plaid Cymru, ac yn dilyn etholiad mis Hydref, dri aelod seneddol am y tro cyntaf. Ar y cychwyn, ef oedd yr aelod ieuengaf yn y Tŷ Cyffredin. Gadawodd y lle hwnnw ym 1983 ac ym 1992 fe’i henwebwyd i fod yn aelod o Dŷ'r Arglwyddi, fel y Barwn Elis-Thomas.

Yn Hydref 2016, pum mis ar ôl ei ail-ethol, penderfynodd adael Plaid Cymru oherwydd yn ei eiriau ef "nad oes unrhyw fwriad gan Plaid i chwarae rhan fwy cadarnhaol yn y Cynulliad". Dywedodd cangen Dwyfor Meirionnydd o Blaid Cymru y dylai galw is-etholiad ond dywedodd Elis-Thomas nad oedd ganddo unrhyw fwriad i wneud hynny.

Eisteddodd fel aelod annibynnol ers hynny. Ar 3 Tachwedd 2017 ymunodd a chabinet Llywodraeth Cymru gan gymryd swydd oedd wedi bod yn wag am flwyddyn sef y Gweinidog dros Ddiwylliant, Twristiaeth a Chwaraeon.

Cyhoeddodd ar raglen Dewi Llwyd ar BBC Radio Cymru 12 Ebrill 2020 na fydd yn sefyll yn Etholiad nesaf y Senedd yn 2021. Ar ôl ystyriaeth hir dywedodd na fydd yn cystadlu yn Dwyfor Meirionnydd yn 2021, ond dywedodd fod yna lawer o ffyrdd eraill o wasanaethu'r cymdeithas. Dywedodd ar y rhaglen "Mae 'na fwy i fod yn ddinesydd da na bod yn wleidydd etholedig am fwy na 40 mlynedd.

"Gan 'mod i yn cyrraedd, neu wedi cyrraedd, y cyfnod yna o gynrychioli Meirionydd beth bynnag - onid yn gwbl gyson ar hyd y cyfnod yna - am fwy na deugain mlynedd, fydda fo ddim yn gwneud llawer o synnwyr i sefyll etholiad gan wybod y byddwn i'n 78 erbyn diwedd y Cynulliad nesa."[4][5]


Personol[golygu | golygu cod y dudalen]

Ym 1970 priododd Elen M. Williams ac mae ganddynt dri mab. Wedi ysgariad, bu'n bartner i Marjorie Thompson, cadeirydd CND. Ym 1993 priododd Mair Parry Jones ac maent yn byw yn Llandaf, Caerdydd pan fo'n gweithio yng Nghaerdydd ac ym Betws-y-Coed fel arall. Yng nghofnodion swyddogol Sant Steffan cyfeirir ato fel "Dafydd Elis Elis-Thomas".[6]

Proffesiynol[golygu | golygu cod y dudalen]

Dyma rai o'i swyddi proffesiynol:

Llenor[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae'n awdur ar nifer o lyfrau gan gynnwys Cyfansoddi Ewrop - Helaethu Ffiniau.

Senedd y Deyrnas Unedig
Rhagflaenydd:
William Edwards
Aelod Seneddol dros Feirionnydd
19741983
Olynydd:
dilewyd yr etholaeth
Rhagflaenydd:
etholaeth newydd
Aelod Seneddol dros Feirionnydd Nant Conwy
19831992
Olynydd:
Elfyn Llwyd
Rhagflaenydd:
Bernadette Devlin
Baban y Tŷ
1974
Olynydd:
Hélène Hayman
Cynulliad Cenedlaethol Cymru
Rhagflaenydd:
swydd newydd
Aelod Cynulliad dros Feirionnydd Nant Conwy
19992007
Olynydd:
dilewyd yr etholaeth
Rhagflaenydd:
etholaeth newydd
Aelod Cynulliad dros Ddwyfor Meirionnydd
2007 – presennol
Olynydd:
deiliad
Seddi'r cynulliad
Rhagflaenydd:
Dim
Llywydd y Cynulliad
19992011
Olynydd:
Rosemary Butler
Swyddi gwleidyddol pleidiol
Rhagflaenydd:
Dafydd Wigley
Llywydd Plaid Cymru
19841991
Olynydd:
Dafydd Wigley

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. bbc.co.uk; adalwd 15 Hydref 2016.
  2. "Dafydd Elis-Thomas AM". BBC Democracy Live website. BBC. 2013. Cyrchwyd 3 Mai 2013.
  3. "Dafydd Elis-Thomas AM". Gwefan Plaid Cymru. Plaid Cymru. 2013. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2013-01-10. Cyrchwyd 3 Mai 2013.
  4. "Dafydd Elis-Thomas ddim am geisio adennill ei sedd". BBC Cymru Fyw. 2020-04-12. Cyrchwyd 2020-04-12.
  5. Rhaglen radio, Dewi Llwyd ar fore Sul. "Dim bwriad i ailsefyll - Aelod Cynulliad Dwyfor Meirionnydd". BBC Sounds - radio Cymru.
  6. London Gazette: no. 53056. p. 15921. 23 Medi 1992.
  7. Manylion bywgraffiadol ar wefan wleidyddol y BBC, 1 Medi 1999; Adalwyd 30 Rhagfyr 2015