Lucius Artorius Castus

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Lucius Artorius Castus
Ganwyd 2G Edit this on Wikidata
Bu farw 2G Edit this on Wikidata (0 oed)
Dalmatia Edit this on Wikidata
Dinasyddiaeth Rhufain hynafol Edit this on Wikidata
Galwedigaeth Milwr Edit this on Wikidata

Roedd Lucius Artorius Castus (fl. 2g) yn gadfridog Rhufeinig a wasanaethodd ym Mhrydain. Fel aelod o'r gens Artoria mae'n debygol ei fod yn frodor o Campania yn ne yr Eidal. Mae rhai ysgolheigion wedi awgrymu mai ef oedd sail y chwedlau am y Brenin Arthur.

Mae'r hyn a wyddir am Artorius Castus yn dod o arysgrifau ar arch garreg a chofeb yn Podstrana ar arfordir Dalmatia. Nid oes dyddiad arnynt, ond mae'r arddull yn awgrymu dyddiad cyn 200. Yn ôl yr arysgrifau roedd Artorius yn ganwriad yn y y lleng Legio III Gallica, yna symudodd i VI Ferrata, yna i V Macedonica, lle dyrchafwyd ef i primus pilus. Gwnaed ef yn praepositus y Classis Misenensis (llynges Bae Napoli), yna bu'n praefectus y lleng VI Victrix.

Roedd y lleng VI Victrix yng ngwledydd Prydain o tua 122, ac mae'n debyg fod Artorius wedi bod a rhan yn y gwaith o warchod Mur Hadrian. Pan wrthryfelodd VI Victrix, ymddengys i Artorius barhau'n deyrngar, oherwydd cafodd ei ddyrchafu yn dux, a chredir mai ef a anfonwyd i Armorica gan Pertinax i ddelio a gwrthryfel aral. Pan ymddeolodd o'r fyddin daeth yn procurator centenaris (rhaglaw) Liburnia, rhan o Dalmatia. .

Awgrymodd Kemp Malone yn 1924 mai ef oedd sail y chwedlau am Arthur. Cysylltir Arthur ag ymosodiadau y Sacsoniaid yn y 5g, llawer diweddarch na chyfnod Artorius, ond efallai i chwedlau amdano barhau ar gôf gwlad.