John Wynne (diwydiannydd)

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
John Wynne
Ganwyd 1650 Edit this on Wikidata
Tegeingl, Trelawnyd Edit this on Wikidata
Bu farw 31 Rhagfyr 1714 Edit this on Wikidata
Dinasyddiaeth Baner Cymru Cymru
Alma mater
Galwedigaeth diwydiannwr Edit this on Wikidata

Diwydiannydd a dyngarwr Cymreig oedd John Wynne (165031 Rhagfyr 1714) a geisiodd troi pentref Trelawnyd yn dref marchnad a chanolfan y diwydiant mwyngloddio plwm.

Ganwyd yn nhŷ-fferm Copa'rleni, a adnabyddir fel "Plas y Gop" heddiw, yn ddisgynydd i Edwin ap Gronw, arglwydd Tegeingl.[1] Addysgwyd yng Ngholeg yr Iesu, Rhydychen o 1668, gan ymuno â Gray's Inn y flwyddyn ganlynol. Gwasanaethodd fel Uchel Siryf Sir y Fflint ym 1695, swydd a ddeliodd ei daid ym 1677.[1]

Newidiodd enw pentref Trelawnyd i Newmarket (Cymraeg: "Marchnad Newydd") ym 1710,[1] drwy ennill cynneddf gan Gofrestra'r Esgob i'w newid. Roedd Wynne eisoes wedi ail-adeiladu rhan helaeth o'r pentref, a sefydlodd nifer o ddiwydiannau, marchnad wythnosol a ffair flynyddol,[2] ond yn bennaf credai mai yn y diwydiant plwm oedd gan y pentref rôl iw chwarae.

Bwriad newid enw Trelawnyd oedd i droi'r bentref yn dref farchnad ar gyfer yr ardal, ond methodd yr ymgyrch gan i'r Rhyl ddod yn brif dref marchnad yr ardal yn hytrach na Newmarket.[3] Parhaodd yr enw Newmarket hyd 1954, pan ail-enwyd yn swyddogol yn Nhrelawnyd.[2]

Bu farw Wynne ar 31 Rhagfyr 1714, gan adael arian yn ei ewyllys i sefydlu ysgol ramadeg Newmarket, ni barhaodd yr arian a gwariwyd yr arian rhywle arall yn erbyn ei ewyllys. Cafodd yr arian a adawodd er mwyn helpu tlodion Newmarket yr un dynged.[1]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3  Y Bywgraffiadru Ar-lein: Wynne, John. Llyfrgell Genedlaethol Cymru. Adalwyd ar 14 Chwefror 2010.
  2. 2.0 2.1  Trelawnyd (formerly Newmarket). Genuki. Adalwyd ar 14 Chwefror 2010.
  3.  Trelawnyd Tourist Information. AboutBritain.com. Adalwyd ar 14 Chwefror 2010.