James Watt

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
James Watt
James Watt by Henry Howard.jpg
Ganwyd 19 Ionawr 1736, 30 Ionawr 1736 Edit this on Wikidata
Greenock Edit this on Wikidata
Bu farw 25 Awst 1819 Edit this on Wikidata (83 oed)
Handsworth Edit this on Wikidata
Alma mater Prifysgol Glasgow Edit this on Wikidata
Gwaith mathemategydd, peiriannydd, Cemegydd, ffisegydd, dyfeisiwr, entrepreneur Edit this on Wikidata
Aelod o Y Gymdeithas Frenhinol, Academi y Gwyddorau Ffrainc, Cymdeithas Frenhinol Caeredin Edit this on Wikidata
Priod Ann MacGregor, Peggy Miller Edit this on Wikidata
Plant James Watt Edit this on Wikidata
Gwobr/au Cymrawd y Gymdeithas Frenhinol Edit this on Wikidata
Llofnod
James Watt Signature.svg

Peiriannydd a dyfeisiwr Albanaidd oedd James Watt (19 Ionawr 173625 Awst 1819). Roedd y gwelliannau a wnaeth ef i'r peiriant ager yn allweddol i'r Chwyldro Diwydiannol.

Ganed James Watt yn Greenock, yn fab i wneuthurwr a pherchennog llongau. Aeth i'r ysgol yn ysbeidiol, ond addysgwyd ef yn bennaf gan ei fam, Agnes. Pan oedd y 18 oed, aeth i Lundain i astudio gwneud offerynnau mesur, yna dychwelodd i'r Alban gan ddechrau gweithdy oddi mewn i Brifysgol Glagow. Priododd Margaret Miller yn 1764, a chwasant bump o blant, cyn iddi hi farw ar enedigaeth plentyn yn 1777. Ail-briododd ag Ann MacGregor.

Bedair blynedd ar ôl agor ei weithdy, dechreuodd Watt arbrofi a pheiriannau ager. Erbyn 1765 roedd ganddo fodel oedd yn gweithio. Cymerodd flynyddoedd i fedru cael fersiwn y gellid ei ddefnyddio ar raddfa fawr, ond yn 1776, dechreuodd y peiriannau cyntaf weithio a dros y blynyddoedd nesaf gwerthwyd nifer fawr ohonynt, yn enwedig i bwmpio dŵr o fwyngloddiau. Parhaodd Watt i ddatblygu a gwella'r peiriant ager dros y blynyddoedd nesaf. Ymddeolodd yn 1800, a phrynodd ystad yng Nghymru yn Noldowlod ger Llanwrthwl; mae ei ddisgynyddion yno o hyd.