Ivana Brlić-Mažuranić

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Ivana Brlić-Mažuranić
Ivana brlic mazuranic II.jpg
Ganwyd 18 Ebrill 1874 Edit this on Wikidata
Ogulin Edit this on Wikidata
Bu farw 21 Medi 1938 Edit this on Wikidata (64 oed)
Zagreb Edit this on Wikidata
Dinasyddiaeth Baner Awstria Awstria
Galwedigaeth Bardd, Ysgrifennwr, awdur plant Edit this on Wikidata
Adnabyddus am The Brave Adventures of Lapitch, Croatian Tales of Long Ago, Stribor's Forest Edit this on Wikidata
Prif ddylanwad Hans Christian Andersen Edit this on Wikidata
Tad Vladimir Mažuranić Edit this on Wikidata

Awdures o Awstria-Hwngari ac Iwgoslafia (Croatia heddiw) oedd Ivana Brlić-Mažuranić (18 Ebrill 1874 - 21 Medi 1938) sy'n cael ei hystyried yn rhyngwladol yn nodigedig am ei gwaith fel bardd, ac awdur plant - y gorau o Croatia. Enwebwyd Brlić-Mažuranić ar gyfer y Wobr Nobel Lenyddol bedair gwaith - yn 1931 a 1935 cafodd ei henwebu gan yr hanesydd Gabriel Manojlović, ac yn 1937 a 1938 ymunodd yr athronydd Albert Bazala i gynnig ei henw.[1][2]

Bywgraffiad[golygu | golygu cod y dudalen]

Fe'i ganed yn Ogulin ar 18 Ebrill 1874 i deulu Croateg adnabyddus Mažuranić. Roedd ei thad Vladimir Mažuranić yn awdur, cyfreithiwr a hanesydd a ysgrifennodd Prinosi za hrvatski pravno-povjestni rječnik, y geiriadur Croateg ar gyfer hanes a chyfraith, yn 1882. Ei thaid oedd y gwleidydd enwog, y bardd Croateg Ivan Mažuranić, tra roedd ei nain Aleksandra Mažuranić yn chwaer i Dimitrija Demeter, awdur adnabyddus ac un o brif bobl y mudiad adfywio cenedlaetholdeb Croateg. Cafodd Ivana ei haddysgu gartref yn bennaf. Gyda'i theulu, symudodd yn gyntaf i Karlovac, yna i Jastrebarsko, gan ddiweddu ei hoes yn Zagreb. [3][4][5][6]

Ar ôl priodi Vatroslav Brlić, gwleidydd a chyfreithiwr blaenllaw o deulu bonheddig, yn 1892, symudodd i Brod na Savi (Slavonski Brod heddiw) a bu'n byw yno am y rhan fwyaf o'i bywyd. Daeth yn fam i chwe phlentyn a rhoddodd ei holl waith i'w theulu a'i haddysg. Ysgrifennodd ei chreadigaethau llenyddol cyntaf yn Ffrangeg.

Bu farw yn Zagreb ac fe'i claddwyd ym Mynwent Mirogoj, Zagreb.

Gweithiau llenyddol[golygu | golygu cod y dudalen]

Cofeb i Ivana Brlić-Mažuranić ym Mynwent Mirogoj, Zagreb

Ymhlith y gwaith pwysig a nodedig yr ysgrifennodd y mae: The Brave Adventures of Lapitch, Croatian Tales of Long Ago a Stribor's Forest.[7]

Dechreuodd Ivana Brlić-Mažuranić ysgrifennu barddoniaeth, dyddiaduron a thraethodau yn gynnar, ond ni chyhoeddwyd ei gweithiau tan ddechrau'r 20g. Cyhoeddodd straeon ac erthyglau, fel y gyfres o erthyglau addysgol dan yr enw Ysgol a Gwyliau yn rheolaidd o 1903 ymlaen.

Y llyfr cyntaf i ddod a sylw cenedlaethol iddi, fodd bynnag, oedd Anturiaethau Dewr Lapitch y Prentis, yn 1913. Yn y stori, mae'r prentis anobeithiol Hlapić, yn ddamweiniol, yn canfod merch goll ei feistr, a daw hyn a llygedyn o obaith i'w fywyd.

Ei llyfr Chwedlau Croatiaid yr Hen Fyd (Priče iz davnine; 1916) a sgwennwyd yn bennaf i blant yw ei llyfr enwocaf a mwyaf poblogaidd heddiw yn bennaf oherwydd iddo gael ei gyfieithu a'i addasu fel ffuglen ryngweithiol ar gyfer y cyfrifiadur, gan Helena Bulaja yn 2003/2006. Yn y llyfr creodd Mažuranić gyfres o straeon tylwyth teg newydd, gan ddefnyddio enwau a motiffau o chwedloniaeth Slafeg-Croat. A thros nos, fe'i cymharwyd gyda Hans Christian Andersen a Tolkien.[8] Ysgrifennodd hefyd straeon cwbl newydd ond wedi'u seilio ar rai elfennau o chwedloniaeth go iawn.

Aelodaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Bu'n aelod o Academi Gwyddorau a Chelfyddydau Croatia am rai blynyddoedd.

Anrhydeddau[golygu | golygu cod y dudalen]


Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. "Nomination Database – Literature (1931)". Nobelprize.org. Cyrchwyd 17 Chwefror 2011.
  2. "Nomination Database – Literature (1935)". Nobelprize.org. Cyrchwyd 17 Chwefror 2011.
  3. Cyffredinol: http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb12781649j; ffeil awdurdod y BnF; dyddiad cyrchiad: 10 Hydref 2015.
  4. Rhyw: Ffeil Awdurdodi Rhyngwladol, dynodwr VIAF 34584992, https://viaf.org/, adalwyd 4 Tachwedd 2018Wikidata Q54919 Deutsche Nationalbibliothek; Berlin State Library; Bavarian State Library; Austrian National Library, https://www.dnb.de/EN/Home/home_node.html Gemeinsame Normdatei, https://www.dnb.de/gnd, https://www.dnb.de/EN/Home/home_node.html, adalwyd 27 Ebrill 2014Wikidata Q36578 http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb12781649j; ffeil awdurdod y BnF; dyddiad cyrchiad: 10 Hydref 2015.
  5. Dyddiad geni: http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb12781649j; ffeil awdurdod y BnF; dyddiad cyrchiad: 10 Hydref 2015. Deutsche Nationalbibliothek; Berlin State Library; Bavarian State Library; Austrian National Library, https://www.dnb.de/EN/Home/home_node.html Gemeinsame Normdatei, GND 119486202, https://www.dnb.de/gnd, https://www.dnb.de/EN/Home/home_node.html, adalwyd 17 Hydref 2015Wikidata Q36578
  6. Dyddiad marw: Deutsche Nationalbibliothek; Berlin State Library; Bavarian State Library; Austrian National Library, https://www.dnb.de/EN/Home/home_node.html Gemeinsame Normdatei, GND 119486202, https://www.dnb.de/gnd, https://www.dnb.de/EN/Home/home_node.html, adalwyd 17 Hydref 2015Wikidata Q36578
  7. Worldwide Fairytale Adventure Croatian Tales of Long Ago Archifwyd 22 November 2010[Date mismatch] yn y Peiriant Wayback.
  8. Edward Picot. "Twice Told Tales" at The Hyperliterature Exchange. "During her own lifetime Mazuranic was known as "the Croatian Andersen". The Bulajas, in one of their notes on her work, make the counter-claim that she should be regarded as "the Croatian Tolkien" instead, and they present several pieces of evidence for this case.."