Haile Selassie

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Haile Selassie
Selassie.jpg
Ganwyd 23 Gorffennaf 1892 Edit this on Wikidata
Ejersa Goro Edit this on Wikidata
Bu farw 27 Awst 1975 Edit this on Wikidata (83 oed)
Achos: llofruddiaeth Edit this on Wikidata
Addis Ababa Edit this on Wikidata
Galwedigaeth gwleidydd Edit this on Wikidata
Swydd chairperson of the Organisation of African Unity, chairperson of the Organisation of African Unity, Emperor of Ethiopia Edit this on Wikidata
Tad Makonnen Wolde Mikael Edit this on Wikidata
Mam Yeshimebet Ali Edit this on Wikidata
Priod Menen Asfaw Edit this on Wikidata
Plant Princess Tenagnework, Amha Selassie, Prince Makonnen, Prince Sahle Selassie, Princess Romanework, Princess Zenebework, Princess Tsehai Edit this on Wikidata
Llinach Solomonic dynasty Edit this on Wikidata
Gwobr/au Uwch Groes y Lleng Anrhydedd, Marchog Groes Fawr Urdd y Baddon, Marchog Uwch Groes Urdd Frenhinol Victoria, Chief Commander of the Legion of Merit, Urdd yr Eryr Gwyn, Marchog yr Uwch Groes yn Urdd Sant Mihangel a Sant Sior, Urdd Rhosyn Wen y Ffindir, Order of Suvorov, 1st class, Grand Cross of the Order of the Condor of the Andes, Llengfilwr y Lleng Teilyndod, Hilal-e-Pakistan, Order of the Nile, Urdd y Seren Iwgoslaf, Urdd seren Romania, Cadwen Frenhinol Victoria, United Nations Peace Medal, Marchod Uwch Groes Urdd Milwrol Wiliam, Q42217122 Edit this on Wikidata

Ymerawdwr Ethiopia o 1930 hyd 1974 oedd Haile Selassie (Ge'ez: ኃይለ፡ ሥላሴ, "Pŵer y Drindod"[1]), enw genedigol Tafari Makonnen (23 Gorffennaf, 1892 - 27 Awst, 1975). Yn ystod yr Ail Ryfel Byd bu'n byw ym Mhlasdy Penlle'r-gaer, Abertawe pan oedd wedi'i alltudio.

Pan ddiorseddwyd yr ymerawdwr Iyasu yn 1916, daeth ei fodryb Zewditu yn ymerodres, ac enwyd Tafari Makonnen yn aer i'r goron ac yn llywodraethwr y deyrnas.

Pan ddaeth yn ymerawdwr yn 1930 ar farwolaeth Zewditu, cymerodd yr enw Haile Selassie, sy'n golygu "Grym y Drindod". Yn ystod ei deyrnasiad o 45 mlynedd, gwnaeth Haile Selassie lawer i geisio moderneiddio Ethiopia, ac enillodd boblogrwydd mawr yn Affrica a thu hwnt. Daeth i amlygrwydd byd-eang yn 1936 trwy ei araith i Gynghrair y Cenhedloedd yn condemnio defnydd yr Eidal o arfau cemegol yn eu hymdrech i oresgyn Ethiopia.

Aeth Haile Selassie yn fwy ceidwadol wrth iddo heneddio, a theimlai carfan yn Ethiopia nad oedd y wlad yn cael ei moderneiddio'n ddigon cyflym. Bu gwrthryfel yn ei erbyn, a diorseddwyd ef ar 12 Medi 1974. Treuliodd ei fisoedd olaf yn garcharor yn y palas ymerodrol.

Cymer y mudiad Rastaffaraidd, a sylfaenwyd yn Jamaica yn y 1930au cynnar, ei enw oddi wrtho ef, "Ras ("tywysog) Tafari". Ystyria'r mudiad fod Haile Selassie yn ymgorfforiad o Iesu Grist.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Gates, Henry Louis a Appiah, Anthony. Africana: The Encyclopedia of the African and African American Experience. 1999, tud 902.