Gorsaf reilffordd Aberystwyth
 | |
| Math | gorsaf reilffordd, gorsaf pengaead, break-of-gauge station  |
|---|---|
| Agoriad swyddogol | 23 Mehefin 1864 |
| Daearyddiaeth | |
| Lleoliad | Aberystwyth |
| Gwlad |  Cymru |
| Uwch y môr | 4 metr |
| Cyfesurynnau | 52.4139°N 4.0816°W |
| Cod OS | SN585815 |
| Cod post | SY23 1LH |
| Rheilffordd | |
| Côd yr orsaf | AYW |
| Rheolir gan | Trenau Arriva Cymru, KeolisAmey Cymru, Wales and Borders, Central Trains, Regional Railways |
 | |
| Perchnogaeth | Network Rail |
| Statws treftadaeth | adeilad rhestredig Gradd II, Henebion Cenedlaethol Cymru |
| Manylion | |
Mae Gorsaf reilffordd Aberystwyth yn orsaf reilffordd sydd yn gwasanaethu tref lan y môr a phrifysgol Aberystwyth yng Ngheredigion, Cymru. Mae'n gwasanaethu teithwyr yn cael ei weithredu gan Trafnidiaeth Cymru, ac mae'n derfyn y Rheilffordd y Cambrian a hefyd y rheilffordd gul Bro Rheidol.
Hanes
[golygu | golygu cod]Cafodd yr orsaf wreiddiol ei hagor yn 1864 gan y Rheilffordd Aberystwyth ac Arfordir Cymru, a ddaeth yn rhan o Reilffyrdd y Cambrian wedyn. Roedd yn orsaf derfynol ar y lein o Fachynlleth o'r cychwyn a daeth hefyd yn orsaf derfynol y Rheilffordd Manceinion ac Aberdaugleddau, o Gaerfyrddin i Aberystwyth drwy Lanbedr Pont Steffan.
Agorwyd adeilad gorsaf newydd gan Reilffordd Fawr y Gorllewin (GWR) yn 1925 ac erbyn hynny roedd gan yr orsaf bum platfform, yn ogystal â sied injans, cyfarpar nwyddau a chyfarpar llwytho glo.[1]
Caewyd y lein i Gaerfyrddin yn 1964, gan adael platfform 1 a 2 a'r gofod rhyngddynt yn wag. Defnyddwyd yr ardal hyn wedyn gan Reilffordd Cwm Rheidol, a adeiladodd platfform gwastad rhwng y ddau blatfform gwreiddiol, yn ogystal â meddiannu'r hen sied injans. Felly daeth yr orsaf yn orsaf pengaead.[2]
Gyda defnydd o unedau yn hytrach nag injans a llai o drenau arbennig, caewyd platfform 4 yn 1982 (roedd platfform 5 wedi bod ar gyfer defnydd argyfwng ers blynyddoedd) ac o hynny ymlaen dim ond un platfform sydd ar y lein fawr.[3]
Gwaredwyd yr adeilad GWR yn 1990au ac ers 2001 mae'r rhan fwyaf o'r adeilad yn dafarn Wetherspoon. Mae teithwyr bellach yn defnyddio'r hen adeiladau orsaf o gyfnod y Cambrian. Mae'r adeiladau i gyd yn rhestredig (Gradd II).[4]
Bellach mae gorsaf Rheilffordd Cwm Rheidol wedi symud unwaith eto i safle newydd a saif sied cerbydau y rheilffordd honno rhwng hen blatfformau 1 a 2.[5]
Gwasanaethau
[golygu | golygu cod]Mae 16 gwasanaeth y dydd yn gadael Aberystwyth o Ddydd Llun i Ddydd Sadwrn, gyda 7 yn mynd mor bell â Birmingham Rhyngwladol.
Cyfeiriadau
[golygu | golygu cod]- ↑ "Aberystwyth railway station - History Points". historypoints.org. Cyrchwyd 2025-11-13.
- ↑ "Vale of Rheidol Railway, Aberystwyth station - History Points". historypoints.org. Cyrchwyd 2025-11-13.
- ↑ "Aberystwyth". Chasewaterstuff's Railway & Canal Blog (yn Saesneg). Cyrchwyd 2025-11-13.
- ↑ "Listed Buildings - Full Report - HeritageBill Cadw Assets - Reports". cadwpublic-api.azurewebsites.net. Cyrchwyd 2025-11-13.
- ↑ ""O Gymru i Bedwar Ban Byd" yng Ngorsaf Aberystwyth | LLYW.CYMRU". www.llyw.cymru. 2018-10-26. Cyrchwyd 2025-11-14.
