Ffobia

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Ffobia
Data cyffredinol
Enghraifft o'r canlynol Clefyd Edit this on Wikidata
Math Anhwylder gorbryder edit this on wikidata
Arbenigedd meddygol Seiciatreg edit this on wikidata
Dynodwyr
Thesawrws NCI C35420, c35420 edit this on wikidata
Freebase /M/05tf3 edit this on wikidata
Thesawrws y BNCF 7004 edit this on wikidata
MeSH D010698, d010698 edit this on wikidata
UMLS CUI C0349231, c0349231 edit this on wikidata
Quora Phobias edit this on wikidata
Arall
Commons page Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia

Math o anhwylder gorbryder yw ffobia, ac fe'i diffinnir fel ymdeimlad o ofn parhaus, naill ai at wrthrych neu sefyllfa.[1] Mae'r ffobia fel arfer yn arwain at ymdeimlad o ofn enbyd a gall fod yn bresennol am fwy na chwe mis. Ai dioddefwr i raddau helaeth er mwyn osgoi'r sefyllfa neu'r gwrthrych oddi tan sylw, graddfa sydd fel arfer yn fwy na'r perygl gwirioneddol. Os na ellir osgoi'r gwrthrych neu'r sefyllfa a ofnir, bydd dioddefwr yn gofidio neu'n profi panig sylweddol. Gall ffobia o waed neu anaf arwain at lewygu. Mae agoraffobia yn gysylltiedig â phyliau panig. Fel arfer mae gan berson ffobia i nifer o wrthrychau neu sefyllfaoedd.

Gellir rhannu ffobiâu yn gategorïau; ffobiâu penodol, ffobiâu cymdeithasol ac agoraffobia.[2] Ymhlith y ffobiâu penodol yma y mae ofni anifeiliaid, sefyllfaoedd amgylchoedd naturiol, ofni gwaed neu anafiadau, a sefyllfaoedd eraill. Mae'r ffobiâu penodol mwyaf cyffredin yn cynnwys ofni pryfed cop, nadroedd, ac uchder.[3] O bryd i'w gilydd sbardunir ffobia gan brofiadau negyddol, naill ai gyda'r gwrthrychau neu mewn sefyllfaodd penodol. Diffinnir ffobia cymdeithasol fel proses o ofni sefyllfa a all arwain, yn llygaid y dioddefwr, at eraill yn eu barnu. Agoraphobia yw ofni sefyllfa na ellir dianc ohono'n hawdd.

Dylid trin ffobiâu penodol â therapi amlygiad, sef cyflwyno dioddefwr i'r sefyllfa neu'r gwrthrych dan sylw nes bod ei ofn yn cilio. Nid yw meddyginiaethau'n ddefnyddiol yn y math hwn o ffobia. Caiff ffobiâu cymdeithasol ac agoraffobia eu trin yn aml wrth gyfuno rhaglenni cwnsela a meddyginiaeth.[4][5] Defnyddir meddyginiaethau gwrth-iselder, bensodiasepinau, neu beta-atalyddion i drin y cyflwr.[4]

Effeithir oddeutu 6-8% o boblogaeth y byd gorllewinol fan ffobiâu penodol yn flynyddol a 2-4% o boblogaeth Asia, Affrica, ac America Ladin. Mae ffobia cymdeithasol yn effeithio ar oddeutu 7% o boblogaeth yr Unol Daleithiau, tra effeithia 0.5-2.5% o'r boblogaeth ryngwladol. Mae oddeutu 1.7% o boblogaeth y byd yn datblygu'r cyflwr agoraffobia.[6] Caiff dwbl y menywod eu heffeithio gan y cyflwr i gymharu â dynion. Mae ffobia fel arfer yn dechrau tra bod unigolyn rhwng 10 ac 17 mlwydd oed. Ceir cyfraddau is mewn unigolion hŷn. Mae pobl â ffobiâu yn fwy tebygol o hunanladd.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. American Psychiatric Association (2013), Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (5th ed.), Arlington: American Psychiatric Publishing, pp. 190, 197–202, ISBN 0890425558
  2. Hamm, AO (September 2009). "Specific phobias.". The Psychiatric clinics of North America 32 (3): 577–91. doi:10.1016/j.psc.2009.05.008. PMID 19716991.
  3. "Specific Phobias". Archifwyd o'r gwreiddiol ar 14 July 2016. http://www.mentalhealth.va.gov/specificphobias.asp. Adalwyd 26 July 2016.
  4. 4.0 4.1 "Anxiety Disorders". March 2016. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 27 July 2016. http://www.nimh.nih.gov/health/topics/anxiety-disorders/index.shtml. Adalwyd 27 July 2016.
  5. Perugi, G; Frare, F; Toni, C (2007). "Diagnosis and treatment of agoraphobia with panic disorder.". CNS Drugs 21 (9): 741–64. doi:10.2165/00023210-200721090-00004. PMID 17696574.
  6. American Psychiatric Association (2013), Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (5th ed.), Arlington: American Psychiatric Publishing, pp. 204, 218–219, ISBN 0890425558