F.K. Partizan Belgrâd

Oddi ar Wicipedia
(Ailgyfeiriad oddi wrth FK Partizan)
Jump to navigation Jump to search
Partizan
180px-FK Partizan.svg.png
Enw llawn Fudbalski klub Partizan
Фудбалски клуб Партизан
Llysenwau Црно-бели / Crno-beli (Y Du-Gwynion)
Парни ваљак / Parni valjak (Y Stêm-roler
Sefydlwyd 4 Hydref 1945; 74 o flynyddoedd yn ôl (1945-10-04)
Maes Stadiwm Partizan, Belgrâd
(sy'n dal: 32,710[1])
President Milorad Vučelić
Prif Hyffordwr Savo Milošević
Cynghrair SuperLiga
2018–19 3ydd o 16
Gwefan Hafan y clwb
Lliwiau Cartref
Lliwiau Oddi cartref
Lliwiau Trydydd dewis
Tymor cyfredol

Mae Klub Fudbalski Partizan (Serbeg: Фудбалски клуб Партизан) neu Partizan Belgrâd yn un o glybiau pêl-droed mwyaf llwyddiannus Serbia. Mae ei bencadlys yn ninas Belgrâd, prifddinas y wlad. Sefydlwyd y clwb ar 4 Hydref 1945, fel tîm milwrol o Fyddin Pobl Iwgoslafia (JNA). Mae'r clwb pêl-droed bellach yn ffurfio rhan ganolog o JSD JSD Partizan, sy'n glwb aml-gamp.[2]

Prif wrthwynebwyr y clwb Seren Goch Belgrâd. Mae'r gêm ddarbi rhwng y dau dîm ymysg y ymrafael mwyaf ffyrnig yn Ewrop a gall fod yn dreisgar, gelwir hi y 'Darbi Tragwyddol' (Вечити дерби, Večiti derbi).[3]

Stadiwm cartref y clwb ers 1949 [4] y Stadiwm Partizan (Stadion Partizana), a gelwir hefyd "Y Deml", sydd â lle i 32,887 o wylwyr. Mae'r stadiwm hefyd yn cael ei alw'n Stadion JNA (Stadiwm Byddin Pobl Iwgoslafia). Etifeddwyd y stadiwm o'r hen glwb, BSK Belgrâd, a ddiddymwyd yn ystod y rhyfel, ac a ffurfiodd yn ddiweddarach y OFK Belgrâd.

Lliwiau'r clwb yw ddu a gwyn, ac oherwydd hynny gelwir eu cefnogwyr yn "Torwyr Beddi" (Grobari, yn Serbeg). Ond yn 13 mlynedd gyntaf y clwb, pan oedd yn adain o'r Fyddin, y lliwiau oedd glas a choch (a dyma'r cit oddi cartref gyfredol).

Ers ymraniad Iwgoslafia, dyma'r clwb sydd â'r nifer uchaf o deitlau yn y bencampwriaeth genedlaethol (enillodd 9 o 17 rhifyn, yn erbyn 7 o'r Seren Goch).

Hanes[golygu | golygu cod y dudalen]

Sefydlwyd Partizan ar 4 Hydref 1945 yn Belgrâd, fel adran bêl-droed Tŷ Canolog y Fyddin Iwgoslafia "Partizan",[5] ac fe'i enwyd i anrhydeddu y Partisaniaid, sef y milwyr comiwnyddol a ymladdodd yn erbyn ffasgiaeth yn ystod yr Ail Ryfel Byd yn Iwgoslafia.[6] Ffurfiwyd y clwb a'i reoli i ddechrau gan grŵp o swyddogion ifanc ond uchel eu statws yn Myddin Pobl Iwgoslafia a chyn-filwyr Rhyfel Cartref Sbaen. Yn eu plith roedd Svetozar "Tempo" Vukmanović, Koča Popović, Peko Dapčević, Bogdan Vujošević, Mijalko Todorović, Otmar Kreačić a Ratko Vujović. Dau ddiwrnod ar ôl ei sefydlu, gwnaeth Partizan ei gam cyntaf ar yr sîn bêl-droed gyda'r gêm gyfeillgar yn erbyn tîm Zemun gan ennill 4-2. Aeth Florijan Matekalo i'r llyfrau record fel y sgoriwr gôl cyntaf yn hanes Partizan, tra mai Franjo Glazer oedd y rheolwr cyntaf. Daeth llawer o'r chwaraewyr o glybiau ledled Iwgoslafia, ond yn bennaf o Gradjanski Zagreb. Dim ond tair wythnos yn ddiweddarach, aeth Partizan ar y cyntaf o lawer o'u teithiau rhyngwladol, gan deithio i Tsiecoslofacia lle bu iddynt guro detholiad o Fyddin Slofacia, 3–1.

Koča Popović (left) a Peko Dapčević (dde), dau o brif sylfaenwyr FK Partizan.
Arwr i'r clwb, Milan Galić a ymunodd yn 1958

Roedd y clwb yn filwrol yn wreiddiol, gan ddod yn annibynnol ar y Fyddin ar ddiwedd y degawd yn 1950. Mae ganddo lwyddiant cymharol ar lefel genedlaethol, sef yr ail glwb gyda mwy o deitlau (20 pencampwriaeth, yn ogystal â chyrraedd 15 gwaith yn yr ail le ).

Ar 4 Medi 1955, cymerodd Partizan ran yng ngêm gyntaf Cwpan y Pencampwyr, yn Lisbon yn erbyn Sporting CP. Y canlyniad terfynol oedd 3–3, gyda Miloš Milutinović yn dod yn sgoriwr cyntaf mewn cystadleuaeth glwb fawreddog yn Ewrop.

Eisoes yn y pencampwriaethau Ewropeaidd, ei brif deitl yw Cwpan Mitropa ym 1977/78, gan fod yn ei grŵp o flaen Perugia, yr Eidal, a Brno, o Tsiecoslofacia. Yn y rownd derfynol, fe wnaethant guro Honvéd o Hwngari gan sgôr o 1 i 0 yn Belgrâd.

Yn y cystadlaethau mawr yn Ewrop, ei lwyddiant mwyaf oedd cyrraedd rownd derfynol Cynghrair y Pencampwyr UEFA yn 1966. Curon nhw clwb Naoned (Nantes) o Lydaw, gan wneud 2-0 yn Belgrâd a 2-2 yn Llydaw. Yn y cam nesaf, a basiwyd gan Werder Bremen o'r Almaen, gan ennill 3-0 gartref, yna colli o 1 i 0 yn yr Almaen. Yn y rowndiau terfynol yn y rowndiau chwarterol, fe ddarparodd ddeuawd gyffrous yn erbyn Sparta Prâg. Ar ôl colli 4 i 1 yn Tsiecoslofacia, enillwyd gan 5 i 0 anhygoel yn y brifddinas Iwgoslafia. Eisoes yn y cyfnod semifinal, curon nhw Manchester United 2:0 gartref (gan orffen y gystadleuaeth heb gymryd unrhyw gôl yn ei stadiwm), a cholli 1:0 yn Lloegr. Fodd bynnag, yn y rownd derfynol, a gynhaliwyd ym Mrwsel (Gwlad Belg) colli bu hanes Partizan yn erbyn Real Madrid. Roedd Partizan ar y blaen 1:0 ar ddechrau'r ail hanner, ond colli o 2:1, oedd y sgôr terfynol.

Hefyd yn yr un gystadleuaeth wedi cyrraedd rowndiau terfynol chwarter rhifyn cyntaf y twrnamaint ym 1955/56, gan ddileu'r ail rownd yn diweddu Sporting CP (3-3 yn Lisbon a 5-2 yn Belgrâd) ond yn colli i Real Madrid yn y cam nesaf (clwb rhwng 4 a 0 ym mhrifddinas Sbaen, ond 3 i 0 ar gyfer Partizan yn y brifddinas Serbia).

Amser arall cyrhaeddodd y rowndiau terfynol oedd yn 1963/64, pan curwyd clybiau llai pwerus nes cael eu curo gan Inter Milan, o'r Eidal.

Yng Nghwpan Enillwyr Cwpan Ewrop, (heb ffurf Cwpan Europa), cyrhaeddodd y clwb y rowndiau terfynol yn 1989/90.

Chwaraewyr Gorau'r Clwb[golygu | golygu cod y dudalen]

Dyfernwyd yn 1995 mae'r chwaraewr Partizan gorau erioed, oedd y Croat, Stjepan Bobek. Roedd yn brif sgoriwr Tîm pêl-droed cenedlaethol Iwgoslafia gyda 38 gôl mewn 65 gêm ac ennill dwy fedal arian Olympaidd (1948 a 1952). Ar gyfer Partizan, chwaraeodd o 1945 i 1958, gan sgorio 403 gôl (record hyd yma) mewn 468 o gemau.

Roedd gan y clwb hefyd lu o chwaraewyr mawr eraill gan gynnwys Predrag Mijatović, Savo Milošević, Mateja Kežman a Milan Galić (10 pan enillodd tîm cenedlaethol Iwgoslafia y fedal aur Olympaidd yn 1960 a rownd derfynol Cwpan Pencampwyr Ewrop gan y clwb yn 1966).

Anrhydeddau[golygu | golygu cod y dudalen]

Tîm y ffeinal yn erbyn Real Madrid 1965-66
Ffans y "Grobari"

27 Pencampwriaethau Cenedlaethol[golygu | golygu cod y dudalen]

Uwch Gynghrair Serbia: 8 (2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2015 a 2017);
Pencampwriaeth Serbia-Montenegro: 2 (2003, 2005);
Pencampwriaeth Iwgoslafia: 17 (1947, 1949, 1960, 1961, 1962, 1965, 1976, 1978, 1983, 1986, 1987, 1993, 1994, 1996, 1997, 1999 a 2002);

15 Cwpan Cenedlaethol[golygu | golygu cod y dudalen]

Cwpan Serbia: 7 (2008, 2009, 2011 a 2016, 2017, 2018, 2019);
Cwpan Iwgoslafia: 9 (1947, 1952, 1954, 1957, 1989, 1992, 1994, 1998 a 2001);
Super Cup: 1 (1989).

2 Twrnamaint Rhyngwladol[golygu | golygu cod y dudalen]

Cwpan Mitropa: 1 (1978).
Uhrencup: 1 (1989).

Roedd yn rownd derfynol Cynghrair Pencampwyr UEFA yn 1966, pan gollodd i Real Madrid ym Mrwsel (Gwlad Belg) 2-1.

Arwyddlun a Gwisg[golygu | golygu cod y dudalen]

Ym mis Hydref 1945, mabwysiadodd Partizan arwyddlun gyntaf sef disg las â seren goch 5 pig â ffin felen yn y canol, a oedd yn symbol o gomiwnyddiaeth,[7] ac yn cynnwys y talfyriad JA (Jugoslovenska Armija, "Byddin Iwgoslafia") y tu mewn iddo. Addaswyd yr arfbais yn hwyrach gan hepgor y glas. Ychwanegwyd fflam pum tafod goch sy'n cynrychioli'r pum cenedl oedd yn cael ei chydnabod gan Iwgoslafia Gomiwnyddol: Serbiaid, Croatiaid, Slofeniaid, Macedoniaid a Montenegriaid [8] (noder na cydnabwyd Bosnia nac Albaniaid Cosofo yn genhedloedd).

Yn yr 1950au dechreuwyd ysgrifennu enw'r clwb yn yr wyddor Ladin a'r wyddor Gyrilg. Yn 1992 ebgorwyd y geiriau "Jugoslovensko Sportsko Društvo", the word "Fudbalski klub".


Arwyddluniau
Grb FK Partizan (1945 - 1947).PNG
110px-Crest of FKP 1947-1950.jpg
109px-FK Partizan grb 1950.jpg
109px-FK Partizan SD.jpg
JSDPartizanLogo.gif
130px-Crest of FK Partizan 1992-2008.png
1945–1947
1947–1950
1950–1955
1955–1958
1958–1992
1992–2008t

Dolenni[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. "Stadium info". Partizan.rs. Cyrchwyd 12 March 2013.
  2. "Crno-beli rođendan" (yn Serbian). Sportske.net. Cyrchwyd 17 September 2012.CS1 maint: Unrecognized language (link)
  3. "50 Greatest Rivalries in World Football". Bleacher Report. Cyrchwyd 18 March 2013.
  4. "Stadium info". Partizan.rs. Cyrchwyd 12 March 2013.
  5. "Club foundation". politika.rs. Cyrchwyd 9 July 2017.
  6. "Club history". partizan.rs. Cyrchwyd 27 February 2012.
  7. "Da li grb FK Partizan treba da sadrži političke simbole SFRJ?" (yn Serbian). The Danas. Cyrchwyd 22 September 2012.CS1 maint: Unrecognized language (link)
  8. "Grb Partizana – istorijat" (yn Serbian). Partizan.rs. Cyrchwyd 22 September 2012.CS1 maint: Unrecognized language (link)