Yr wyddor Gyrilig

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Dosbarthiad yr wyddor Gyrilig. Hi yw'r prif wyddor yn y gwledydd gwyrdd tywyll, ac fe'i defnyddir ynghyd â gwyddor arall yn y gwledydd gwyrdd golau.

System ysgrifennu yw'r wyddor Gyrilig, a ddefnyddir heddiw ar gyfer rhai ieithoedd Slafonaidd (Belarwseg, Bwlgareg, Macedoneg, Rwseg, Serbeg ac Wcreineg). Fe'i defnyddir hefyd i ysgrifennu nifer o ieithoedd an-Slafonaidd yn Rwsia a Chanolbarth Asia. Ysgrifennid rhai ieithoedd eraill, megis Aserbaijaneg, yn yr wyddor hon ar adegau yn y gorffennol.

Datblygwyd yr wyddor Gyrilig yn y nawfed ganrif gan ddisgyblion i'r ddau sant, Cyril a Methodius, yn sgil eu hymdrechion i gyflwyno Cristnogaeth i'r pobloedd Slafaidd. Dyma'r rheswm am yr enw.

Llythrennau cyffredin[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae sawl ffurf wahanol i'r wyddor, ond isod mae tabl o'r llythrennau mwyaf cyffredin. Rhoddir y synau y maent yn eu cynrychioli mewn symbolau IPA.

Llythrennau Cyrilig cyffredin
Teipysgrif Llawysgrifen Sain
А а А а ynganiad: [/a/]
Б б Б б ynganiad: [/b/]
В в В в ynganiad: [/v/]
Г г Г г ynganiad: [/g/]
Д д Д д ynganiad: [/d/]
Е е Е е ynganiad: [/je/]
Ж ж Ж ж ynganiad: [/ʒ/]
З з З з ynganiad: [/z/]
И и И и ynganiad: [/i/]
Й й Й й ynganiad: [/j/]
К к К к ynganiad: [/k/]
Л л Л л ynganiad: [/l/]
М м М м ynganiad: [/m/]
Н н Н н ynganiad: [/n/]
О о О о ynganiad: [/o/]
П п П п ynganiad: [/p/]
Р р Р р ynganiad: [/r/]
С с С с ynganiad: [/s/]
Т т Т т ynganiad: [/t/]
У у У у ynganiad: [/u/]
Ф ф Ф ф ynganiad: [/f/]
Х х Х х ynganiad: [/x/]
Ц ц Ц ц ynganiad: [/ʦ/]
Ч ч Ч ч ynganiad: [/ʧ/]
Ш ш Ш ш ynganiad: [/ʃ/]
Щ щ Щ щ ynganiad: [/ʃʧ/]
Ь ь Ь ь ynganiad: [/ʲ/]
Ю ю Ю ю ynganiad: [/ju/]
Я я Я я ynganiad: [/ja/]

Ni chynrichiola'r llythyren ь unrhyw sain penodol. Yn hytrach, mae'n newid sain y llythyren blaenorol, gan ei 'feddalu'. Mewn rhai ieithoedd, mae'r llythyren ъ neu gollnod yn 'caledu' sain y llytheren blaenorol.

Trawslythreniad Cyrilig-Cymraeg[golygu | golygu cod y dudalen]

Rwsieg[golygu | golygu cod y dudalen]

Rwsieg Cymraeg Saesneg
а a a
б b b
в f v
г g g
д j dz
е e e
ё io yo
ж ch kh
з s z
и i i
й i y
к c k
л l l
м m m
н n n
о o o
п p p
р r r
с s s
т t t
у w u
оу u u
ф f f
х cs x
ц c c
ш sh š
щ sch sch
ы i y
э é é
ю iu yu
я ia ya

Felly, byddai "русский" (russkiy sy'n golygu "Rwsieg") yn cael ei drawslythrennu yn Gymraeg fel "rwsci".

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

Globe of letters.svg Eginyn erthygl sydd uchod am iaith. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.