Covent Garden

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Covent Garden
Londres - Covent Garden.JPG
Math ardal o Lundain, ardal siopa Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Sir Dinas Westminster Edit this on Wikidata
Gwlad Baner Lloegr Lloegr
Yn ffinio gyda Sgwâr Leicester, Charing Cross Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau 51.512°N 0.123456°W Edit this on Wikidata
Cod OS TQ303809 Edit this on Wikidata


Ardal yn Llundain yw Covent Garden. Lleolir ym mwrdeistrefi Dinas Westminster a Camden ar ochr ddwyreiniol y West End rhwng St. Martin's Lane a Drury Lane. Daeth yn enwog yn wreiddiol am y farchnad ffrwythau a llysiau yng nghanol y sgwâr ond mae erbyn heddiw yn enwog fel atyniad poblogaidd i dwristiaid ac i siopwyr, ynghyd â bod yn gartref i'r Tŷ Opera Brenhinol. Caiff yr ardal ei rhannu gan brif dramwyfa Long Acre sy'n rhedeg o St Martin's Lane yn y gorllewin i Drury Lane tua'r dwyrain. I'r gogledd o Long Acre mae ardaloedd siopau a thai bwyta annibynnol wedi eu canoli o gwmpas Neal's Yard a Seven Dials. Yn y de lleolir y sgwâr ganolog sy'n enwog am ei pherfformwyr stryd ac adeiladau mawreddog y Theatre Royal ac Amgueddfa Drafnidiaeth Llundain.

Safle[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae Covent Garden yn gorwedd ychydig i'r gogledd-orllewin i'r Strand ar ochr gorllewinol Charing Cross a Dury Lane. Am fwy na 300 o flynyddoedd, cynhaliodd brif farchnad ffrwythau, blodau a llysiau'r ddinas. Wrth ymyl hen safle' marchnad, saif y Tŷ Opera Brenhinol (Covent Garden), cartref cwmnïau opera a ballet cenedlaethol hynaf Prydain.[1]

Rhennir yr ardal gan dramwyfa Long Acre. I'r gogledd o Long Acre mae nifer o siopau annibynnol wedi eu canoli ar Neal's Yard a Seven Dials. I'r de o Long Acre mae'r sgwâr canolog gyda'i berfformwyr stryd a'r rhan fwyaf o'r adeiladau hanesyddol, theatrau a chyfleusterau adloniant gan gynnwys Amgueddfa Trafnidiaeth Llundain a'r Theatr Frenhinol, Drury Lane.[2]

Hanes[golygu | golygu cod y dudalen]

Cafodd yr ardal ei setlo am gyfnod byr yn yr 7fed ganrif pan ddaeth yn ganolfan masnachu'r dref Eingl-sacsonaidd Lundenwic[3], ond roedd yr ardal wedi dod yn anghyfannedd erbyn diwedd y 9fed ganrif. Erbyn 1200, roedd Abaty Westminster wedi adeiladu wal o ambell ran o'r ardal i'w defnyddio ar gyfer tir âr a pherllannau. Fe'i cyfeiriwyd ato fel gardd yr abaty a'r cwfaint, ac yn ddiweddarach fel gardd y cwfaint sef tarddiad yr enw "Covent Garden". Wedi i Harri VIII diddymu'r mynachlogydd cafodd tir yr ardd ei atafaelu a'i roi i Iarll Bedford ym 1552. Comisiynodd y 4ydd Iarll y pensaer Inigo Jones i adeiladu tai crand er mwyn denu tenantiaid cyfoethog. Dyluniodd Jones sgwâr bwaog mewn dull Eidalaidd ynghyd ag eglwys St Paul. Roedd dyluniad y sgwâr yn newydd i Lundain ac roedd ganddo ddylanwad sylweddol ar gynllunio tref fodern, gan weithredu fel y prototeip ar gyfer ystadau newydd wrth i Lundain dyfu.

Erbyn 1654 roedd marchnad ffrwythau a llysiau bach awyr agored wedi datblygu ar ochr ddeheuol y sgwâr ffasiynol. Yn raddol, daeth y farchnad a'r ardal gyfagos yn ardal afradlon wrth i dafarndai, theatrau, tai coffi a phuteindai agor yno. [4] Erbyn y 18fed ganrif, daeth yn ardal adnabyddus fel ardal golau goch. Lluniwyd Deddf Seneddol i reoli'r ardal, ac adeiladwyd adeilad neo-glasurol Charles Fowler ym 1830 i orchuddio a threfnu'r farchnad. Tyfodd y farchnad a chafodd adeiladau pellach eu hychwanegu: y Neuadd Flodau, y Farchnad Siarter, ac ym 1904 Marchnad y Jiwbilî. Erbyn diwedd y 1960au bu tagfeydd traffig yn achosi problemau, ac ym 1974 symudodd y farchnad i New Covent Garden[5] tua thair milltir (5 km) i'r de-orllewin yn Nine Elms. Ail-agorwyd yr adeilad canolog fel canolfan siopa yn 1980 ac mae bellach yn lleoliad twristaidd sy'n cynnwys caffis, tafarndai, siopau bach, a marchnad grefftau o'r enw Apple Market, ynghyd â marchnad arall yn Neuadd y Jiwbilî.

Trafnidiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae Covent Garden yn cael ei wasanaethu gan linell Piccadilly trwy orsaf danddaearol Covent Garden ar gornel Long Acre a James Street. Cynlluniwyd yr orsaf gan Leslie Green ac fe'i hagorwyd gan Great Northern, Piccadilly a Brompton Railway ar 11 Ebrill 1907, pedwar mis ar ôl i'r gwasanaethau ar weddill y llinell ddechrau ar 15 Rhagfyr 1906. Mae'r pellter o Covent Garden i Leicester Square yn llai na 300 llath yn ei wneud y daith tiwb byrraf yn Llundain. Mae gorsafoedd ychydig y tu allan i'r ardal yn cynnwys gorsaf drenau tanddaearol Charing Cross a gorsaf reilffordd Charing Cross, gorsaf danddaearol Embankment, gorsaf danddaearol Square Square, a gorsaf danddaearol Holborn. [6][7]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Encyclopaedia Britannica Covent Garden adalwyd 31 Hydref 2018
  2. Gwefan Covent Garden adalwyd 31 Hydref 2018
  3. Bedford.htm Excavations at 15-16 Bedford Street, Covent Garden, London (BDO 05) TQ 3025 8075 adalwyd 31 Hydref 2018
  4. E. J. Burford (1986). Wits, Wenchers and Wantons – London's Low Life: Covent Garden in the Eighteenth Century. Robert Hale Ltd. tud. 1–3. ISBN 0-7090-2629-3
  5. New Covent Garden Market: Wholesale Market for Fruit, Veg adalwyd 31 Hydref 2018
  6. Oliver Green (20 Tachwedd 2012). The Tube: Station to Station on the London Underground. Bloomsbury Publishing. p. 132. ISBN 978-0-7478-1287-6. 
  7. "Piccadilly line facts". Transport for London. Archifwyd o y gwreiddiol ar 13 Ebrill 2008. https://web.archive.org/web/20080413000909/http://www.tfl.gov.uk/tfl/corporate/modesoftransport/tube/linefacts/?line=piccadilly. Adalwyd 31 Hydref 2018.