Cloren foch

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Cloren foch
Tuber aestivum
Black.summer.truffle.arp.jpg
Dosbarthiad gwyddonol
Teyrnas: Fungi
Dosbarth: Ascomycota
Urdd: Pezizales
Teulu: Tuberaceae
Genws: Tuber[*]
Rhywogaeth: Tuber aestivum
Enw deuenwol
Tuber aestivum

Math a rhywogaeth o ffwng yn nheulu'r Tuberaceae yw'r Cloren foch (Lladin: Tuber aestivum; Saesneg: Summer Truffle).[1] Y Clôr yw'r enw ar lafar ar y grwp mae'r ffwng yma'n perthyn iddo, ond nid yw'n derm gwyddonol. Unrhyw lysieuyn tebyg i gneuen sy'n tyfu o'r Ddaear yw clor (lluosog: clorod). 'Clor y moch' yw'r gair am 'truffle'. Ceir enw Cymraeg arall ar y rhywogaeth hon, sef Cloryn y moch. Mae'r teulu Tuberaceae yn gorwedd o fewn urdd y Pezizales.

Mae'r rhywogaeth yma'n fwytadwy.


Lliw sborau'r fadarchen hon yw blackish-brown. Gelwir y rhan oddi tan y capan yn hadbilen (neu'n 'hymeniwm') a cheir sawl math: arwyneb llyfn, tegyll, chwarennau (tyllau bychan), rhychau ayb; mae gan y fadarchen hon yr hyn a elwir yn: gleba. O ran y broses o gymeryd maeth, fe'i disgrifir fel mycorhisa.

Ffyngau[golygu | golygu cod y dudalen]

Credir fod rhwng 2.2 a 3.8 miliwn o wahanol rywogaethau o ffwng, a'u bod yn perthyn yn nes at grwp yr anifeiliaid nag at blanhigion.[2] Gelwir yr astudiaeth o ffwng yn "feicoleg", sy'n dod o'r Groeg μύκης (mykes) sef 'madarchen'. Mae tua 120,000 o'r rhain wedi'u disgrifio gan naturiaethwyr megis Carolus Linnaeus, Christiaan Hendrik Persoon ac Elias Magnus Fries. Oherwydd mai prin iawn yw gwybodaeth gwyddonwyr am y pwnc hwn, mae tacson y ffyngau'n newid o ddydd i ddydd.[3] Credir bod oddeutu 20,000 o rywogaethau o ffyngau yng ngwledydd Prydain.

Aelodau eraill o deulu'r Tuberaceae[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae gan Cloren foch ambell aelod arall yn y teulu hwn, gan gynnwys y canlynol:

Rhestr Wicidata:


rhywogaeth enw tacson delwedd
Cloren foch Tuber aestivum
Black.summer.truffle.arp.jpg
Cloronen Ffrengig Tuber melanosporum
Tuber brumale - Vue sur la tranche coupée.jpg
Choiromyces maeandriformis Choiromyces maeandriformis
Maeandertrueffel.jpg
Tuber borchii Tuber borchii
Truffes de Toscane, Tuber borchii vitt. ou Tuber Albidum Pico, dite truffe blanche de Mars.jpg
Tuber brumale Tuber brumale
Tuber brumale - Vue sur la tranche coupée.jpg
Tuber excavatum Tuber excavatum
Tuber macrosporum Tuber macrosporum
Tuber macrosporum 486366.jpg
Tuber magnatum Tuber magnatum
Truffle washed and cut.jpg
Tuber mesentericum Tuber mesentericum
Tuber mesentericum de La Mothe Saint Heray.jpg
Tuber uncinatum Tuber uncinatum
Tuber uncinatum.JPG
Diwedd y rhestr a gynhyrchwyd yn otomatig o Wicidata.

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Gwefan y Bywiadur; CELl, lle ceir enwau safonol Cymraeg. Adalwyd 21 Chwefror 2020.
  2. Erthygl Fungal Diversity Revisited: 2.2 to 3.8 Million Species gan Hawksworth DL ac Lücking R yn y dyddlyfr Microbiology Spectrum, cyfrol 5, rhif 4, tud. 79–95. Cyhoeddwyd Gorffennaf 2017; Microbiology Spectrum; isbn=978-1-55581-957-6
  3. Gwefan palaeos.com; adalwyd 21 Chwefror 2020.
Safonwyd yr enw Cloren foch gan un o brosiectau . Mae cronfeydd data Llên Natur (un o brosiectau Cymdeithas Edward Llwyd) ar drwydded agored CC 4.0. Chwiliwch am ragor o wybodaeth ar y rhywogaeth hon ar wefan Llên Natur e.e. yr adran Bywiadur, a chyfrannwch er mwyn datblygu'r erthygl hon ymhellach.


Gofal!

Er bod rhai madarch yn fwytadwy, mae eraill yn fwytadwy gan rai pobl ond yn wenwyn i eraill!
Gall corff rhai bobl adweithio'n ddifrifol i rai 'madarch bwytadwy'! Mynwch gyngor gan arbenigwr cyn profi unrhyw fadarch gwyllt.