Chernihiv

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Chernihiv
Чернігів Стародавній Дитинець Панорама.jpg
Trem ar warchodfa Chernihiv Hynafol: (o'r chwith i'r dde) Eglwys Gadeiriol y Gweddnewidiad, Eglwys Gadeiriol y Saint Boris a Hlib, a Cholegiwm Chernihiv.
Coat of Arms of Chernihiv.svg
Mathdinas bwysig i'r rhanbarth yn Wcráin Edit this on Wikidata
Uk-Чернігів.ogg Edit this on Wikidata
Poblogaeth286,899 Edit this on Wikidata
Pennaeth llywodraethVladyslav Atroshenko Edit this on Wikidata
Cylchfa amserUTC+2, UTC+03:00 Edit this on Wikidata
Gefeilldref/i
Prilep, Gabrovo, Tarnobrzeg, Memmingen, Hradec Králové, Ogre, Petah Tikva, Rzeszów Edit this on Wikidata
Iaith/Ieithoedd
  swyddogol
Wcreineg Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
SirChernihiv Raion Edit this on Wikidata
GwladBaner Wcráin Wcráin
Arwynebedd79 km² Edit this on Wikidata
Uwch y môr136 ±1 metr Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau51.4939°N 31.2947°E Edit this on Wikidata
Cod post14000 Edit this on Wikidata
Gwleidyddiaeth
Corff deddfwriaetholChernihiv City Council Edit this on Wikidata
Swydd pennaeth
  y Llywodraeth
mayor of Chernihiv Edit this on Wikidata
Pennaeth y LlywodraethVladyslav Atroshenko Edit this on Wikidata

Dinas yn Wcráin a chanolfan weinyddol Oblast Chernihiv yw Chernihiv (Wcreineg: Чернігів, Rwseg: Черни́гов Chernigov, Pwyleg: Czernihów) a leolir yng ngogledd canolbarth y wlad, nid nepell o'r ffîn â Ffederasiwn Rwsia. Saif ar Afon Desna, i ogledd-ddwyrain y brifddinas Kyiv.

Sonir am yr anheddiad hwn yn gyntaf yn 907, er bod olion archaeolegol yn awgrymu i bobl drigo yno ers y 7g. Sefydlwyd Tywysogaeth Chernihiv yn 988, a Chernihiv oedd un o brif ddinasoedd Rws Kiefaidd. Dirywiodd ei phwysigrwydd yn sgil goresgyniad y Mongolwyr dan arweiniad Batu Khan ym 1239–40, a daeth dan reolaeth Uchel Ddugiaeth Lithwania ym 1353. Ymosodwyd ar y ddinas gan luoedd Chaniaeth y Crimea ym 1482 a 1497, a châi ei rheoli gan Uchel Ddugiaeth Mysgofi o 1408 i 1420 ac o 1503 nes i'r Gymanwlad Bwylaidd–Lithwanaidd ei chipio ym 1618. Roedd yn un o ganolfannau milwrol yr Hetmanaeth Gosacaidd (Llu Zaporizhzhia), a daeth dan benarglwyddiaeth Tsaraeth Rwsia ym 1667. Yn sgil diddymu'r Hetmanaeth ym 1764 byddai Chernihiv (neu Chernigov yn Rwseg) yn ganolfan weinyddol ranbarthol yn Ymerodraeth Rwsia, yn gyntaf i Lywodraethiaeth Malorossiya (1796–1802) ac yna Llywodraethiaeth Chernigov (1802–1918).

Tyfodd y ddinas fel croesfan yn yr oes ymerodrol, gan fanteisio ar ei phorthladd ar y Desna—un o brif isafonydd y Dnieper—a'i safle ar y ffordd rhwng Kyiv a Moscfa. Adeiladwyd gyffordd rheilffyrdd Chernihiv yn y cyfnod Sofietaidd, ac ymhlith y diwydiannau a ffynnai yn y ddinas mae gweithgynhyrchu ffibrau synthetig, peirianwaith, teiars, a nwyddau traul, gwaith pren a gwneuthuro pianos, a thrin bwydydd a gwlân.

Codwyd Eglwys Gadeiriol y Gweddnewidiad ym 1036, Eglwys y Dyrchafael ym Mynachlog Yelets yn y 11g, ac adeilad milwrol yn y dull baróc gan yr Hetman Ivan Mazepa yn nechrau'r 18g. Ymhlith y sefydliadau addysg mae Prifysgol Genedlaethol Bolytechnig Chernihiv (sefydlwyd 1960) a Choleg Diwinyddol Chernihiv (sefydlwyd 1776).

Cynyddodd y boblogaeth o 296,000 ym 1990[1] i 305,000 yn 2001,[2] ond gostyngodd i 300,000 yn 2005[2] ac i 285,000 yn 2021.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. (Saesneg) "Chernihiv" yn The Columbia Encyclopedia. Adalwyd ar wefan Encyclopedia.com ar 26 Mawrth 2022.
  2. 2.0 2.1 (Saesneg) Chernihiv. Encyclopædia Britannica. Adalwyd ar 26 Mawrth 2022.