Cawg Caergwrle

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Cawg Caergwrle

Cawg neu bowlen o Oes yr Efydd yw Cawg Caergwrle, a ddarganfuwyd ger Caergwrle, Sir y Fflint, yn 1823 gan weithiwr a oedd yn torri ffos wrth ymyl Castell Caergwrle.[1] Credir gan archaeolegwyr fod y bowlen carreg glai hon, a addurnir â dail aur, yn cynrychioli cwch cynhanesyddol. Fe'i ystyrir yn wrthrych unigryw.[2] Mae ar gadw yn Amgueddfa Cymru, Caerdydd.

Disgrifiad[golygu | golygu cod y dudalen]

Cawg neu bowlen o ddeunydd carreg glai (sial) yw Cawg Caergwrle. Fe'i addurnir mewn aur. Credir ei fod yn fodel llong offrymol; cafodd ei ddarganfod mewn cors a fuasai'n llyn yn Oes yr Efydd.[2]

Mae'r llestr o siap hirgron. Ar ei gwaelod ceir cyfres o linellau igam-ogam; credir eu bod yn cynrychioli tonnau, efallai. Ar un pen o'r llestr ceir pâr o gylchoedd sy'n cynrychioli llygaid efallai; ceir sawl enghraifft o lygaid yn addurno pen blaen llongau. Tua canol y llestr ceir cyfres o linellau sy'n cynrychioli rhwyfau, o bosibl. O amgylch y top ceir addurniad mewn aur sy'n awgrymu tarianau.[2]

Damcaniaethau[golygu | golygu cod y dudalen]

Ceir sawl damcaniaeth am darddiad, oed a phwrpas Cawg Caergwrle. Awgrymodd un archaeolegydd ei fod yn cynrychioli un o longau gwareiddiad Tartessos yn ne Iberia, llongau a oeddynt yn eu tro yn seiliedig ar longau'r Ffeniciaid; gwyddys yr oedd morwyr Tartessa yn masnachu ym Mhrydain a gogledd-orllewin Ewrop ar ddiwedd Oes yr Efydd (tua 900-600 CC).[2]

Yn fwy diweddar, awgrymwyd cysylltiad ag Iwerddon gan fod yr aur yn tarddu o'r ynys honno; damcaniaethir mai masnachwyr o Iwerddon a offrymodd y cawg i'r duwiau.[3]

Ail-gadw[golygu | golygu cod y dudalen]

Gwnaeth staff Amgueddfa Cymru waith ail—gadw ar y llestr yn ddiweddar.[1]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. 1.0 1.1 'Ail-gadw bowlen Caergwrle'[dolen marw] ar wefan Amgueddfa Cymru.
  2. 2.0 2.1 2.2 2.3 H. N. Savory, Guide Catalogue of the Bronze Age Collections (Caerdydd, 1980).
  3. 'Hanes Cymru a'r Môr, S4C.

Dolenni allanol[golygu | golygu cod y dudalen]