Caradog ab Iestyn

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Caradog ab Iestyn
Ganwyd 11G Edit this on Wikidata
Teyrnas Morgannwg Edit this on Wikidata
Dinasyddiaeth Baner Cymru Cymru
Galwedigaeth tirfeddiannwr Edit this on Wikidata
Blodeuodd 1130 Edit this on Wikidata
Tad Iestyn ap Gwrgant Edit this on Wikidata
Plant Morgan ap Caradog ap Iestyn Edit this on Wikidata

Ganwyd Caradog ab Iestyn ap Gwrgant tua diwedd canrif 12 (fl. 1130) yn fab i Iestyn ap Gwrgant. Ef oedd sylfaenydd y teulu "Avene" ym Morgannwg.[1]

Ceir dau gyfeiriad pwysig ato: yn Llyfr Llandaf. Yn y cyntaf enwir ef ymysg y gwŷr lleyg mewn siarter sydd yn tystio i Caradog ap Gruffydd (bu f. 1081 ) roi tir yn Edlygion i Esgob Herwald. Yn yr ail gyfeiriad ato, disgrifir ef yn bennaeth a chanddo fyddin. Gwnaeth gymwynas i Esgob Herwald ac anrhegwyd ef gyda maenor yn nyffryn afon Elai. Ymddengys, felly, i Iestyn, ar ôl marw Caradog etifeddu'r tiroedd a'r teitl gan ddod yn arglwydd Morgannwg ac mai efe ydoedd y tywysog a fwriwyd allan gan y Normaniaid pan wnaethent ymosod ar yr ardal tua'r flwyddyn 1090.

Nid oes ond un cyfeiriad cyfoes at Caradog: gyda'i frodyr Gruffydd a Goronwy yn 1127 gwnaeth weithred drahaus er na wyddyd ddim beth ydoedd. Wedi i lywodraeth Iestyn gwympo, derbyniodd gan Robert Fitz Hamon y wlad rhwng Nedd ac Afan (ac, efallai, fwy na hynny) fel daliad isradd, ac i'w olynwyr gadw'r daliad hwn am sawl cenhedlaeth.

Trwy ei wraig, Gwladus, ferch Gruffydd ap Rhys, bu iddo bedwar mab — Morgan, Maredudd, Owain, a Cadwallon; dilynwyd ef yn Aberafan gan Morgan.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

Llyfryddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

J. E. Lloyd, A History of Wales, 402, 440, 504, 572.