Beirniadaeth cerddoriaeth

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Data cyffredinol
Enghraifft o'r canlynoldisgyblaeth academaidd Edit this on Wikidata
Mathcriticism Edit this on Wikidata
Rhan ocerddoleg Edit this on Wikidata

Yr arfer o ysgrifennu am nodweddion esthetaidd cerddoriaeth a phwyso a mesur gwerth cyfansoddiadau a pherfformiadau yw beirniadaeth cerddoriaeth. Mae'r maes hwn yn cynnwys astudiaethau ysgolheigaidd yn ogystal ag adolygiadau poblogaidd a gyhoeddir mewn papurau newydd a chylchgronau neu ddarlledir ar y radio a'r teledu.

Tudalen flaen y gyfrol gyntaf o'r Allgemeine musikalische Zeitung (1798–99).

Datblygodd beirniadaeth cerddoriaeth fodern ar y cyd â thwf y diwydiant argraffu a'r wasg boblogaidd. Sefydlwyd y cyfnodolyn cyntaf ar bwnc cerddoriaeth, Critica musica, gan y cyfansoddwr Johann Mattheson yn Hambwrg yn 1722. Yn ddiweddarach sefydlwyd cylchgronau tebyg yn Ffrainc (Journal de musique française et italienne; 1764) a Lloegr (New Musical and Universal Magazine; 1774). Mae'n bosib taw'r beirniad proffesiynol cyntaf ar bwnc cerddoriaeth oedd J. F. Rochlitz (1769–1842), golygydd yr Allgemeine musikalische Zeitung yn Leipzig, a ddefnyddiai'r cyfnodolyn hwnnw i glodfori gwaith Johann Sebastian Bach. F. Rellstate oedd y newyddiadurwr cyntaf i ysgrifennu adroddiadau am berfformiadau cerddorol, a hynny yn y papur newydd dyddiol Vossische Zeitung (Berlin) o 1803 i 1813. Y papur Saesneg, The Times, oedd y cyntaf i benodi cerddor proffesiynol yn feirniad. Prif feirniad cerddorol Lloegr yn y 19g oedd J. W. Davison yn The Times (1846–79) a H. F. Chorley yn y cylchgrawn llenyddol wythnosol Athenaeum (1833–68).[1]

Ysgrifennwyd beirniadaeth gan sawl cyfansoddwr o fri, er enghraifft Robert Schumann yn Neue Zeitschrift für Musik, Hector Berlioz yn Journal des Débats (1835–63), Hugo Wolf yn Wiener Salon-Blatt, a Claude Debussy dan y ffugenw Monsieur Croche. Yn aml, modd o hyrwyddo cyfansoddwyr arbennig oedd beirniadaeth yn y wasg. Yn ystod y ddadl am opera a elwir Querelle des Bouffons yn 1752–4, cyhoeddwyd sawl pamffled ffyrnig ym Mharis yn amddiffyn y traddodiad opera Ffrengig ac yn lladd ar yr opera Eidalaidd, a fel arall. Yn Fienna, y beirniad pwysicaf oedd Eduard Hanslick sydd yn nodedig am ei bleidgarwch ac am ei atgasedd tuag at Richard Wagner a Johannes Brahms. Ymhlith y beirniaid cerddoriaeth yn Unol Daleithiau America oedd Philip Hale (Boston Post, Journal, a Herald), Lawrence Gilman (Harper's Weekly), Olin Downes (cefnogwr brwd dros Jean Sibelius yn The New York Times), a Richard Aldrich (The New York Times). Mae sawl llenor o fri wedi ysgrifennu ar bwnc cerddoriaeth, megis Heinrich Heine a George Bernard Shaw. Prif feirniaid Lloegr yn hanner cyntaf yr 20g oedd Ernest Newman, Neville Cardus, a H. C. Colles.[1]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. 1.0 1.1 "Musical criticism" yn The Oxford Dictionary of Music (Rhydychen: Gwasg Prifysgol Rhydychen).