Awtistiaeth

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Autism acceptance infinity neurodiversity symbol.svg
Data cyffredinol
Enghraifft o'r canlynolAnabledd, anhwylder datblygiadol hydreiddiol Edit this on Wikidata
Mathautism spectrum disorders Edit this on Wikidata
Y gwrthwyneballism Edit this on Wikidata
Tudalen Comin Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia

Anhwylder yw awtistiaeth, lle ceir anawsterau gyda rhyngweithio cymdeithasol a chyfathrebu, ymddygiad cyfyngedig ac ailadroddus a phatrymau ymddygiad annormal.[1] Mae'r symtomau cynharaf yn dod i'r amlwg cyn bod y plentyn yn dair oed, gan ddatblygu'n raddol.[2]

Canllaw gan Lywodraeth Cymru: Cod Ymarfer ar Gyflenwi Gwasanaethau Awtistiaeth

Mae awtistiaeth yn gysylltiedig â chyfuniad o ffactorau genetig ac amgylcheddol.[3] Ymhlith y ffactorau a alla gynyddu'r risg yn ystod beichiogrwydd mae heintiau penodol, fel rwbela (neu'r Frech Almaenig), tocsinau gan gynnwys asid falproig, alcohol, cocên, plaladdwyr, plwm, a llygredd aer, cyfyngiad twf y ffetws, a chlefydau hunanimiwn.[4]

Mae awtistiaeth yn effeithio ar brosesu gwybodaeth yn yr ymennydd a sut mae celloedd nerfol a'u synapsau yn cysylltu ac yn trefnu; ni ddeellir yn iawn sut mae hyn yn digwydd.[5]

Mae'r Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5) yn cyfuno awtistiaeth gydag anhwylderau llai difrifol, megis Syndrom Asperger, o fewn diagnosis o'r sbectrwm ASD (autism spectrum disorder).[6]

Gall newid ymddygiad cynar neu therapi lleferydd helpu plant ag awtistiaeth i ennill sgiliau hunanofal, cymdeithasol a chyfathrebu. Er nad oes iachâd o'r clefyd ar hyn o bryd, maae na achosion o blant sydd wedi gwella. Ni all rhai oedolion awtistig fyw'n annibynnol. Mae diwylliant awtistig wedi datblygu, gyda rhai unigolion yn ceisio iachâd ac eraill yn credu y dylid derbyn awtistiaeth fel gwahaniaeth i gael ei dderbyn gan gydeithas yn hytrach na'i wella.[7][8]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. "Diagnosis of autism spectrum disorders in the first 3 years of life". Nat Clin Pract Neurol 4 (3): 138–147. 2008. doi:10.1038/ncpneuro0731. PMID 18253102.
  2. "Regression in autistic spectrum disorders". Neuropsychol Rev 18 (4): 305–319. 2008. doi:10.1007/s11065-008-9073-y. PMID 18956241.
  3. "Autism risk factors: genes, environment, and gene-environment interactions". Dialogues in Clinical Neuroscience 14 (3): 281–292. 2012. doi:10.31887/DCNS.2012.14.3/pchaste. PMC 3513682. PMID 23226953. http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=3513682.
  4. "Prenatal factors associated with autism spectrum disorder (ASD)". Reproductive Toxicology 56: 155–169. 2015. doi:10.1016/j.reprotox.2015.05.007. PMID 26021712.
  5. "Autism". Lancet 374 (9701): 1627–1638. 2009. doi:10.1016/S0140-6736(09)61376-3. PMC 2863325. PMID 19819542. http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=2863325.
  6. "Identification and evaluation of children with autism spectrum disorders". Pediatrics 120 (5): 1183–1215. 2007. doi:10.1542/peds.2007-2361. PMID 17967920. http://pediatrics.aappublications.org/cgi/content/full/120/5/1183.
  7. "Fieldwork on another planet: social science perspectives on the autism spectrum". BioSocieties 3 (3): 325–341. 2008. doi:10.1017/S1745855208006236.
  8. Frith U (October 2014). "Autism – are we any closer to explaining the enigma?". The Psychologist. 27. British Psychological Society. tt. 744–745.