Abaty Ynys Enlli

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Abaty Ynys Enlli
Bardsey Island - St Mary's Abbey - 1040708 699ae9d1.jpg
Math abaty Edit this on Wikidata
Sefydlwyd
  • 5G Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Gwlad Baner Cymru Cymru
Cyfesurynnau 52.7643°N 4.78774°W Edit this on Wikidata
Gwleidyddiaeth
AC/au Elin Jones (Plaid Cymru)
AS/au Ben Lake (Plaid Cymru)
Manylion
Statws treftadaeth adeilad rhestredig Gradd I Edit this on Wikidata

Clas Celtaidd ac yn ddiweddarach abaty o Ganoniaid Rheolaidd Awstinaidd oedd Abaty Ynys Enlli neu Abaty'r Santes Fair.[1]

Hanes[golygu | golygu cod y dudalen]

Clas[golygu | golygu cod y dudalen]

O gyfnod cynnar iawn, ystyrid Ynys Enlli yn fangre santaidd ac yn gyrchfan i bererinion. Dywedir i'r fynachlog gael ei sefydlu gan Sant Cadfan yn y 6g, ac yn ôl y chwedl mae ugain mil o saint wedi eu claddu yno. Yng nghyfnod Gerallt Gymro (tua 1188), roedd y sefydliad yn parhau i fod yn glas traddodiadol. Dywed Gerallt fod stori mai dim ond o henaint y byddai neb yn marw ar Enlli, ac na fyddai neb yn marw cyn y preswylydd hynaf.[1]

Abaty[golygu | golygu cod y dudalen]

Adfeilion yr abaty yn 1885

Oddeutu'r flwyddyn 1200, daeth y fynachlog yn abaty Awstinaidd; yn ôl pob tebyf trwy ddylanwad Llywelyn Fawr, a berswadiodd nifer o glasau yng Ngwynedd i droi yn dai Awstinaidd yn y cyfnod hwn. Ceir cofnod o gytundeb rhwng yr abaty a chanoniaid Aberdaron yn 1252.[1]

Roedd yr abaty yn dal tiroedd sylweddol ar Benrhyn Llŷn, ond ni fu erioed yn gyfoethog. Ychydig cyn ei ddiddymu yn 1537, roedd yn werth £46. Dim ond ychydig o adfeilion sy'n weddill heddiw.[1]

Llyfryddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Rod Cooper, Abbeys and Priories of Wales (Christopher Davies, 1992) ISBN 0-7154-07120

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 Rod Cooper, Abbeys and Priories of Wales (Christopher Davies, 1992).
Comin Wikimedia
Mae gan Gomin Wikimedia
gyfryngau sy'n berthnasol i: