Ynysoedd y Galapagos

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Ynysoedd y Galapagos
Darwinarch.jpg
Math Ynysfor, WWF ecoregion Edit this on Wikidata
Enwyd ar ôl Chelonoidis nigra Edit this on Wikidata
Prifddinas Puerto Baquerizo Moreno Edit this on Wikidata
Sefydlwyd
  • 1973 Edit this on Wikidata
Cylchfa amser UTC−06:00 Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Rhan o'r canlynol Ecwador Edit this on Wikidata
Sir Galápagos Province Edit this on Wikidata
Gwlad Baner Ecwador Ecwador
Arwynebedd 7,880 km² Edit this on Wikidata
Uwch y môr 1,707 metr Edit this on Wikidata
Gerllaw Y Cefnfor Tawel Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau 0.6667°S 90.55°W Edit this on Wikidata
Manylion
Statws treftadaeth Safle Treftadaeth y Byd Edit this on Wikidata

Ynysfor sydd yn perthyn i Ecwador yw Ynysoedd y Galapagos. Mae'r ynysoedd yn y Môr Tawel tua 1,000 km oddi ar dir mawr De America a maent yn enwog am y nifer enfawr o rywogaethau endemig ac ymchwil Charles Darwin ar gyfer detholiad naturol.

Mae nifer o'r ynysoedd i'r gogledd o'r cyhydedd a nifer i'r de ac mae'r cyhydedd yn croesi rhan ogleddodd yr ynys fwyaf sef Ynys Isabela.

Ynysoedd y Galapagos o'r gofod
Ynysoedd y Galapagos

Cadwraeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Sefydlwyd Ynysoedd y Galapagos yn Barc Cenedlaethol yn 1959 ac mae'n cynnwys 97.5 o arwynebedd yr ynysoedd ac ar weddill y tir y mae'r pedwar pentref oedd yn bodoli ar y pryd. Roedd tua 1,000 i 2,000 o bobl yn byw ar yr ynysoedd bryd hynny, ond yn y 1980au cododd y nifer i 15,000. Yn 1986 datganwyd bod y môr o gwmpas yr ynysoedd yn Warchodfa Forwrol. Yn 1978 cydnabuwyd yr ynysoedd gan UNESCO fel un o Safleoedd Treftadaeth y Byd, ac yn 2001 estynwyd hyn i gynnwys y môr o'u cwmpas, y Warchodfa Forwrol. Sefydlwyd Cronfa Charles Darwin yn 1959 yng Ngwlad Belg gyda'r pwrpas o hybu cadwraeth yr ynysoedd.

Rhywogaethau arbennig:

Hanes[golygu | golygu cod y dudalen]

Darganfuwyd Ynysoedd y Galapagos gan Fray Tomás de Berlanga ym 1535. Doedd neb yn byw arnynt, er i Thor Heyerdahl gyhoeddi yn y 1950au ei fod wedi darganfod crochenwaith o Dde America sy'n awgrymu i bobl aneddu'r ynysoedd cyn hynny. Mae'r ddadl am y ddamcaniaeth hon yn parháu. Cyfeddiannodd Ecwador yr ynysoedd ar 12 Chwefror 1832.

Cyrhaeddodd Charles Darwin yr ynysodd ar y Beagle ym mis Medi 1835 gan dreulio tua 5 wythnos yn astudio daeareg a bioleg pedair ohonynt.

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]