William Bowen Rowlands

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
William Bowen Rowlands
William Bowen Rowlands.jpg
Ganwyd 1837 Edit this on Wikidata
Bu farw 4 Medi 1906 Edit this on Wikidata
Dinasyddiaeth Teyrnas Unedig Prydain Fawr ac Iwerddon Edit this on Wikidata
Alma mater
Galwedigaeth Gwleidydd, Cyfreithiwr Edit this on Wikidata
Swydd Aelod o 25ain Senedd y Deyrnas Unedig, Aelod o 24ain Senedd y Deyrnas Unedig Edit this on Wikidata
Plaid Wleidyddol Plaid Ryddfrydol Edit this on Wikidata

Roedd Y Barnwr William Bowen Rowlands KC (18364 Medi 1906) yn athro, clerigwr, cyfreithiwr ac yn wleidydd Rhyddfrydol Cymreig a wasanaethodd fel Aelod Seneddol Ceredigion[1]

Bywyd Personol[golygu | golygu cod y dudalen]

Ganwyd Rowlands yn Hwlffordd ym 1836 yn fab hynaf i Thomas Rowlands, Pensaer ac adeiladwr ac Anne Bowen ei wraig. Fei bedyddwyd ar 4 Chwefror 1836 yn Eglwys St Thomas Hwlffordd [2]

Cafodd ei addysgu mewn ysgol breifat o'r enw Gough House yn Chelsea cyn mynd ymlaen i Goleg yr Iesu, Rhydychen lle graddiodd BA ym 1859 ac MA ym 1865 Ym 1864 priododd Adeline Morgan merch y Dr J D Brown, Hwlffordd

Gyrfa[golygu | golygu cod y dudalen]

Ym 1864 cafodd Rowlands ei ordeinio'n diacon yn Eglwys Loegr a'i benodi'n giwrad Eglwys Hwlffordd ac yn brifathro Ysgol Ramadeg Hwlffordd. Ar ôl cyfnod o bedair blynedd yn y swyddi ymddiswyddodd gan fynd i astudio'r gyfraith yn Gray's Inn gan gael ei alw i'r Bar ym 1871. Cychwynnodd ei yrfa gyfreithiol fel bargyfreithiwr ar gylchdaith De Cymru. Ym 1882 daeth y Gwnsler y Frenhines ac yn feinciwr. Ym 1889 fe'i penodwyd yn drysorydd Gray's Inn ac yn aelod o'r Cyngor Addysg yn y Gyfraith. Ym 1893 fe'i penodwyd yn Gofiadur Abertawe. Ym 1898 fe'i penodwyd yn arweinydd Cylchdaith De Cymru ac ym 1900 fe'i penodwyd yn farnwr llysoedd sirol cylchdaith Penbedw.

Gyrfa Wleidyddol[golygu | golygu cod y dudalen]

Yn Etholiad Cyffredinol 1885 cynigiodd ei enw ar gyfer ymgeisyddiaeth y Blaid Ryddfrydol yn Nwyrain Morgannwg gan golli i Alfred Thomas. Ym 1886 bu rwyg yn y Blaid Ryddfrydol ar achos ymreolaeth i'r Iwerddon; yr oedd y Prif Weinidog William Gladstone am ganiatáu lefel o hunan lywodraeth i'r wlad, ond roedd nifer yn ei blaid yn wrthwynebus i'r syniad. Dymchwelwyd y llywodraeth ar yr achos a bu'n rhaid cynnal etholiad arall ym 1886 gyda'r aelodau oedd yn erbyn ymreolaeth yn sefyll fel Rhyddfrydwyr Unoliaethol a oedd yn datgan nad oeddynt am gefnogi llywodraeth newydd a arweiniwyd gan Gladstone nac unrhyw lywodraeth Ryddfrydol oedd am barhau i fygwth dyfodol Undod y Deyrnas Gyfunol. Ymysg yr Unoliaethwyr oedd David Davies, Llandinam Aelod Rhyddfrydol Ceredigion. Gwahoddwyd Rowlands i sefyll dros adain Gladstone o'r Blaid Ryddfrydol[3]. Gan ei fod yn ddyn gweddol anadnabyddus, yn di Gymraeg ac yn aelod o Eglwys Loegr ystyriwyd ei obeithion o ennill yn erbyn ei wrthwynebydd, a oedd yn un o hoelion wyth y byd anghydffurfiol Gymraeg; ond fe lwyddodd i gipio'r sedd o drwch y blewyn.

Parhaodd i gynrychioli'r etholaeth hyd 1895 pan safodd i lawr gan ei fod wedi cael tröedigaeth i achos yr Eglwys Gatholig ac mi fyddai wedi bod bron yn amhosibl i Babydd cael ei ethol yng Nghymry gwledig y cyfnod.

Marwolaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Bu farw Rowlands yn ei gartref yn Kensington Llundain ym 1906[4] yn 69 mlwydd oeda chladdwyd ei weddillion ym mynwent Mortlake

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Death of Judge Bowen Rowlands Pembrokeshire Herald and General Advertiser 7 Medi 1906 [1] adalwyd 13 Ebrill 2015
  2. "Wales Births and Baptisms, 1541-1907," index, FamilySearch [2] : (adalwyd 13 Ebrill 2015), William Bowen Rowlands, 04 Feb 1836; citing SAINT THOMAS,HAVERFORDWEST,PEMBROKE,WALES, reference ; FHL microfilm 105,143.
  3. Death of Judge Bowen Rowlands. A Famous Parliamentary Fight Recalled Welsh Gazette and West Wales Advertiser - 13 Medi 1906 [3] adalwyd 13 Ebrill 2015
  4. Carmarthen Weekly Reporter 7 Medi 1906 Newyddion t2 [4] adalwyd 13 Ebrill 2015
Senedd y Deyrnas Unedig
Rhagflaenydd:
David Davies
Aelod Seneddol Ceredigion
18861895
Olynydd:
Matthew Vaughn-Davies