Twfa

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Gweriniaeth Twfa
Flag of Tuva.svg
Coat of arms of Tuva.svg
Math Gweriniaethau Rwsia Edit this on Wikidata
Prifddinas Kyzyl Edit this on Wikidata
Poblogaeth 321,722 Edit this on Wikidata
Sefydlwyd
  • 13 Hydref 1944 Edit this on Wikidata
Anthem Tooruktug Dolgay Tangdym Edit this on Wikidata
Pennaeth llywodraeth Sholban Kara-ool Edit this on Wikidata
Cylchfa amser Amser Krasnoyarsk Edit this on Wikidata
Iaith/Ieithoedd
  swyddogol
Rwsieg, Twfeg
Daearyddiaeth
Rhan o'r canlynol Dosbarth Ffederal Siberia Edit this on Wikidata
Sir Rwsia Edit this on Wikidata
Gwlad Baner Rwsia Rwsia
Arwynebedd 170,500 km² Edit this on Wikidata
Yn ffinio gyda Gweriniaeth Altai, Republic of Khakassia, Crai Krasnoyarsk, Oblast Irkutsk, Republic of Buryatia, Talaith Khövsgöl, Talaith Zavkhan, Talaith Uvs, Talaith Bayan-Ölgii Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau 51.78°N 94.75°E Edit this on Wikidata
RU-TY Edit this on Wikidata
Swydd pennaeth
  y Llywodraeth
Pennaeth Gweriniaeth Twfa
Pennaeth y Llywodraeth Sholban Kara-ool Edit this on Wikidata

Mae Twfa (/ˈtuːvə/; Rwsieg: Тува́) neu Tyfa (Twfeg: Тыва), yn swyddogol Gweriniaeth Twfa (Rwseg: Респу́блика Тыва́) (Twfeg: Тыва Республика), yn weriniaeth ffederal yn Rwsia.

Twfeg yw iaith brodorol y mwyafrif, gyda lleiafrif Rwseg eu hiaith; mae'r ddwy yn ieithoedd swyddogol a ddefnyddir yn y Weriniaeth.

Prifddinas Twfa yw Kyzyl, gyda phoblogaeth o 109,918 yn 2020.[1]

Hanes[golygu | golygu cod y dudalen]

Roedd y rhanbarth yn rhan o'r amryw o'r khaniau Twrcaidd tan 1207, pan gafodd ei atodi gan yr Ymerodraeth y Mongol.

Yn y 18g, ymgorfforwyd y rhanbarth i'r Ymerodraeth Manchu. Newidiwyd enw'r rhanbarth i Tannu Uriankhai (wedi'i gyfieithu i'r Tsieinëeg: 唐努 乌梁海; pinyin: tángnǔ wūliánghǎi).[2]

Ym 1911, ar ddiwedd cyfnod yr Ymerodraeth Manchu gyda chwyldro Xinhai, daeth y rhanbarth yn rhan o Ymerodraeth Rwsia o dan yr enw Krai ouriankhaï (Rwsieg: Урянхайский край).

Yn dilyn y chwyldro comiwnyddol yn Ymerodraeth Rwsia, yn 1917, cafodd y rhanbarth ei meiddiannu rhwng Gorffennaf 1918 a Gorffennaf 1919 gan fyddinoedd yr Ymerodraeth o dan reolaeth yr arweinydd milwrol Alexander Kolchak.

Yn 1921, cyhoeddodd y Twfiaid, un o bobl Twrcig o ddiwylliant Mongolia o'r Altai eu hunain yn annibynnol trwy greu Gweriniaeth Pobl Tanw-Twfa.

Ym 1944, ymunodd Tanw-Twfa â'r Undeb Sofietaidd fel oblast ymreolaethol Twfa, yna, ym 1961, daeth yn weriniaeth ymreolaethol yng Ngweriniaeth Sosialaidd Ffederal Sofietaidd Rwsia, dan yr enw Gweriniaeth Sosialaidd Sofietaidd Ymreolaethol Tuva.

Ar ddiwedd y Rhyfel Oer, enillodd Tuva fwy o ymreolaeth ac felly ym 1990, datganodd y wlad ei sofraniaeth, wrth fod yn rhan o Ffederasiwn Rwsia.

Daearyddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae Twfa wedi'i leoli yn ne Rwsia ar ffin ogledd-orllewinol Mongolia ac mae mynyddoedd gorllewinol Sayan yn y gogledd a Tanw-ola yn y de a'r Altai yn y gorllewin.[3]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. "ВПН-2010". rosstat.gov.ru. Cyrchwyd 2020-12-23.
  2. "Wayback Machine" (PDF). web.archive.org. 2015-05-18. Cyrchwyd 2020-12-23.
  3. "Tyva | republic, Russia". Encyclopedia Britannica (yn Saesneg). Cyrchwyd 2020-12-23.