Tŷ Newydd (siambr gladdu)

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Tŷ Newydd
TyNewydd.jpg
Math Cromlech, safle archaeologeol Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Sir Ynys Môn Edit this on Wikidata
Gwlad Baner Cymru Cymru
Cyfesurynnau 53.2327°N 4.481°W Edit this on Wikidata
Perchnogaeth Cadw Edit this on Wikidata
Dynodwr Cadw AN013 Edit this on Wikidata

Mae Tŷ Newydd yn siambr gladdu o'r cyfnod Neolithig gerllaw Llanfaelog yng ngogledd-orllewin Ynys Môn.

Er bod y siambr wedi ei difrodi i raddau, a'r maen capan yn cael ei gynnal gan ddau biler diweddar, un o gerrig a'r llall o goncrid, mae digon ar ôl i ddangos fod Tŷ Newydd yn fedd cyntedd yn dyddio o ddechrau'r cyfnod Neolithig. Nid yw meini'r cyntedd yno bellach, ond gellir ei gweld mewn lluniau o ddechrau'r 19g. Mae'r maen capan yn awr yn llawer culach nag yr oedd yn wreiddiol; dywedir iddo hollti pan gyneuwyd coelcerth ar ben y maen i ddathlu pen-blwydd yn un o'r ffermydd cyfagos. Bu cloddio archaeolegol yma yn 1935, a chasglwyd o'r darganfyddiadau fod y siambr wedi parhau mewn defnydd am gyfnod hir.

Tŷ Newydd.

Gellir cyrraedd Tŷ Newydd trwy adael Llanfaelog tua'r gogledd ddwyrain ar hyd yr A4080, a chymeryd y troed cyntaf i'r chwith (i gyfeiriad Bryngwran) wedi gadael y pentref. Mae'r arwydd yn dynodi lle mae'r siambr ar yr ochr dde ychydig dros chwarter milltir yn nes ymlaen.

Llyfryddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Lynch, Frances (1995) Gwynedd (A guide to ancient and historic Wales) (Llundain:HMSO) ISBN 0-11-701574-1


Bodowyr Siamberi Claddu ar Ynys Môn Sbiral triphlyg

Barclodiad y Gawres | Bodowyr | Bryn Celli Ddu | Bryn yr Hen Bobl | Din Dryfol | Llugwy | Pant y Saer | Presaddfed | Trefignath | Tŷ Newydd