Priordy Beddgelert

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Priordy Beddgelert
Math Priordy Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Sir Gwynedd Edit this on Wikidata
Gwlad Baner Cymru Cymru
Cyfesurynnau 53.01105°N 4.101713°W Edit this on Wikidata

Clas Celtaidd ac yn ddiweddarach priordy o Ganoniaid Rheolaidd Awstinaidd oedd Priordy Beddgelert.

Roedd Beddgelert yn glas Celtaidd o gyfnod cynnar iawn, yn ôl traddodiad yr hynaf yng Nghymru ar ôl Abaty Ynys Enlli. Yng nghyfnod Gerallt Gymro (tua 1188), roedd y sefydliad yn parhau i fod yn glas traddodiadol.

Erbyn y cyfnod hwnnw, roedd Abaty Aberconwy wedi derbyn rhoddion o diriogaethau eang yn Eryri, hyd at ychydig lathenni o glas Beddgelert. Bu anghydfod rhyngddynt, ac apeliodd Beddgelert at y pab. Oddeutu'r flwyddyn 1200, daeth y fynachlog yn briordy Awstinaidd; yn ôl pob tebyg trwy ddylanwad Llywelyn Fawr, a berswadiodd nifer o glasau yng Ngwynedd i droi yn dai Awstinaidd yn y cyfnod hwn. Cafodd y priordy rodd bellach o dir gan Llywelyn ap Gruffudd yn 1268.

Llosgwyd y priordy yn ystod rhyfel 1282, a thalwyd iawndal am hyn yn 1284. Diddymwyd y priordy yn 1536; dim ond tri canon, yn cynnwys y prior, oedd yno yr adeg honno. Amcangyfrifwyd fod yr incwm blynyddol yn £69.

Mae eglwys y priordy yn eglwys plwyf Beddgelert, ac mae rhai rhannau ohoni yn dyddio o gyfnod y priordy. Nid oes dim yn weddill o'r adeiladau eraill.

Llyfryddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]