Marcus Vipsanius Agrippa

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Marcus Vipsanius Agrippa
Agrippa Gabii Louvre Ma1208.jpg
Ganwyd 0063 CC Edit this on Wikidata
Istria Edit this on Wikidata
Bu farw 0012 CC Edit this on Wikidata (Gweithredydd < annisgwyl oed)
Campania Edit this on Wikidata
Dinasyddiaeth Rhufain hynafol Edit this on Wikidata
Galwedigaeth Pensaer, Gwleidydd, person milwrol, Ysgrifennwr Edit this on Wikidata
Swydd consul of the Roman Empire, Roman governor, Ancient Roman senator, Conswl Rhufeinig Edit this on Wikidata
Tad Lucius Vipsanius Agrippa Edit this on Wikidata
Priod Claudia Marcella the Elder, Julia the Elder, Pomponia Caecilia Attica Edit this on Wikidata
Plant Vipsania Agrippina, Agrippina the Elder, Julia the Younger, Gaius Caesar, Lucius Caesar, Agrippa Postumus, Vipsania Marcella, Vipsania Marcella Edit this on Wikidata
Llinach Julio-Claudian dynasty Edit this on Wikidata

Roedd Marcus Vipsanius Agrippa neu Agrippa (63 CC12 CC) yn wleidydd, cadfridog a daearyddwr yn amser yr ymerodwr Augustus.

Roedd Agrippa'n gyfaill a mab-yng-nghyfraith i Awgwstws. Gwnaeth enw iddo'i hun fel areithydd ac awdur. Ef oedd pennaeth y llynges pan drechwyd Marcus Antonius a Cleopatra ym Mrwydr Actium yn 31 CC, a gwobrwywyd ef gan Augustus.

Dan oruchwyliaeth Agrippa y gorffenwyd yr arolwg mawr o diriogaeth yr Ymerodraeth Rufeinig a gychwynwyd gan Iŵl Cesar yn 44 CC. Gyda chymorth y deunydd a ddaeth i'w law felly gwnaeth Agrippa fap crwn o'r Byd. Tua'r flwyddyn 7 CC, gorchmynodd Awgwstws gael copi ohono mewn marmor a osodwyd i fyny mewn teml yng nghanol Rhufain.

Cafodd y gwaith hwnnw ddylanwad mawr, yn arbennig ar yr Itinerarium ymherodrol (math o lawlyfrau daearyddol ar gyfer y fyddin a'r weinyddiaeth Rufeinig yn dangos y ffyrdd o Rufain i'r taleithiau). Yr unig lyfr gan Agrippa sy'n hysbys yw hwnnw y dechreuodd ysgrifennu ar ganlyniadau'r arolwg. Ar ôl marwolaeth Agrippa cafodd y gwaith ei gwblhau dan orchymyn Awgwstws ac fe'i cyhoeddwyd dan y teitl Chorographia.

Roedd Agrippa yn noddwr amlwg hefyd. Ef a fu'n gyfrifol am godi dwy o'r temlau Rhufeinig mwyaf adnabyddus, sef y Maison Carrée yn Nîmes a'r Pantheon yn Rhufain.