Marcus Vipsanius Agrippa

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Marcus Vipsanius Agrippa
Agrippa Gabii Louvre Ma1208.jpg
Ganwyd 63 BCE Edit this on Wikidata
Istria Edit this on Wikidata
Bu farw 12 BCE Edit this on Wikidata (0 oed)
Campania Edit this on Wikidata
Gwaith Gwleidydd, pensaer, milwr, person milwrol Edit this on Wikidata
Priod Claudia Marcella Major, Julia the Elder, Pomponia Caecilia Attica Edit this on Wikidata
Plant Vipsania Agrippina, Agrippina the Elder, Julia the Younger, Gaius Caesar, Lucius Caesar, Agrippa Postumus, Vipsania Marcella Edit this on Wikidata
Teulu Vipsania Polla Edit this on Wikidata
Llinach Julio-Claudian dynasty[*], Vipsania (gens)[*]

Roedd Marcus Vipsanius Agrippa neu Agrippa (63 CC12 CC) yn wleidydd, cadfridog a daearyddwr yn amser yr ymerodwr Augustus.

Roedd Agrippa'n gyfaill a mab-yng-nghyfraith i Awgwstws. Gwnaeth enw iddo'i hun fel areithydd ac awdur. Ef oedd pennaeth y llynges pan drechwyd Marcus Antonius a Cleopatra ym Mrwydr Actium yn 31 CC, a gwobrwywyd ef gan Augustus.

Dan oruchwyliaeth Agrippa y gorffenwyd yr arolwg mawr o diriogaeth yr Ymerodraeth Rufeinig a gychwynwyd gan Iŵl Cesar yn 44 CC. Gyda chymorth y deunydd a ddaeth i'w law felly gwnaeth Agrippa fap crwn o'r Byd. Tua'r flwyddyn 7 CC, gorchmynodd Awgwstws gael copi ohono mewn marmor a osodwyd i fyny mewn teml yng nghanol Rhufain.

Cafodd y gwaith hwnnw ddylanwad mawr, yn arbennig ar yr Itinerarium ymherodrol (math o lawlyfrau daearyddol ar gyfer y fyddin a'r weinyddiaeth Rufeinig yn dangos y ffyrdd o Rufain i'r taleithiau). Yr unig lyfr gan Agrippa sy'n hysbys yw hwnnw y dechreuodd ysgrifennu ar ganlyniadau'r arolwg. Ar ôl marwolaeth Agrippa cafodd y gwaith ei gwblhau dan orchymyn Awgwstws ac fe'i cyhoeddwyd dan y teitl Chorographia.

Roedd Agrippa yn noddwr amlwg hefyd. Ef a fu'n gyfrifol am godi dwy o'r temlau Rhufeinig mwyaf adnabyddus, sef y Maison Carrée yn Nîmes a'r Pantheon yn Rhufain.