Llyn Lugano

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Delwedd:Lago di lugano.png, SLLL5908.jpg, Lugano sunset.jpg, Gateway to Heaven - Lugano.jpg, Lugano fence.jpg
Data cyffredinol
Enghraifft o'r canlynolllyn, area not part of a municipality of Switzerland Edit this on Wikidata
Rhan oItaly–Switzerland border Edit this on Wikidata
Enw brodorolLago di Lugano Edit this on Wikidata
GwladwriaethY Swistir, Yr Eidal Edit this on Wikidata
RhanbarthTicino, Lombardia Edit this on Wikidata
Tudalen Comin Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia

Llyn yn ne-ddwyrain y Swistir yw Llyn Lugano (Eidaleg: Lago di Lugano neu Ceresio; Lladin: Ceresius lacus; Lombardeg: Lagh de Lugan; Almaeneg: Luganersee), ar y ffin rhwng y Swistir a'r Eidal. Mae'r llyn yn dwyn enw'r ddinas fwyaf ar ei glannau, Lugano. Mae'r llyn rhwng Llyn Maggiore a Llyn Como. Mae'r llyn yn llifo i Lyn Maggiore trwy'r Tresa. Mae'r pwynt dyfnaf, 288 metr, ychydig i'r dwyrain o Gandria, yn rhan Eidalaidd y llyn. Mae'r arwynebedd yn 48.7 km².

Ffurfiant[golygu | golygu cod y dudalen]

Map o'r llyn

Llyn rhewlifol yw'r llyn yn wreiddiol. Fe’i crybwyllwyd gan Gregory o Tours yn 590 fel y Ceresio, gan gyfeirio at y cerasws Lladin,[1] a’r llu o goed ceirios a dyfodd ac a flodeuodd ar lannau’r llyn ar y pryd.[2] Yn 804 mae un yn ysgrifennu am y llyn gan gyfeirio at Laco Luanasco.[1]

Yn 1848 adeiladwyd clawdd dros y llyn, gan ddechrau o farian rhwng Melide a Bissone, y Melidedijk. Gwnaeth hyn gysylltiad uniongyrchol rhwng Lugano a Chiasso yn bosibl. Mae Rheilffordd Gotthard a thraffordd yr A2 yn rhedeg ar draws y trochiad. Mae'r clawdd yn rhannu'r llyn yn ddau fasn, basn gogleddol 27.5 km² a basn deheuol 21.4 km². Mae camlas gyda phontydd yn caniatáu llif dŵr a llongau. Mae'r amser cadw cymedrig llyn o 8.2 mlynedd yn wahanol iawn rhwng basn gogleddol (11.9 mlynedd) a de (2.3 blynedd).

Mae 63% o'r arwynebedd o 48.7 km² yn diriogaeth y Swistir, a'r 37% yn Eidal yn weddill. Mae'r rhan sydd ar ochr Swistir yn cael ei hadnabod fel Swistir Eidalaidd. Mae allglofan Campione d'Italia, ardal ddi-doll, wedi'i lleoli ar lan dde-ddwyreiniol y llyn.

Treflannau[golygu | golygu cod y dudalen]

Ymhlith y lleoedd sydd wedi'u lleoli ar y llyn (mewn trefn clocwedd) mae:

Lugano (CH)
Gandria (CH)
San Mamete (I)
Porlezza (I)
Valsolda (I)
Campione d'Italia (I - allglofan)
Bissone (CH)
Maroggia (CH)
Capolago (CH)
Riva San Vitale (CH)
Brusino Arsizio (CH)
Porto Ceresio (I)
Ponte Tresa (I / CH)
Caslano (CH)
Magliaso (CH)
Agno (CH)
Montagnola (CH)
Figino (CH)
Morcote (CH)
Melide (CH)
Paradwys (CH)

Hamdden[golygu | golygu cod y dudalen]

Un o gychod yr SNL yn glanio yn Gandria

Caniateir ymdrochi yn y llyn yn unrhyw un o'r 50 neu fwy o sefydliadau ymolchi sydd wedi'u lleoli ar hyd glannau'r Swistir.[3]

Mae'r mwyafrif o'r lleoedd hyn yn y Swistir, rhan lai yn yr Eidal. Mae'r llyn yn fordwyol, ac yn cael ei ddefnyddio gan nifer sylweddol o longau preifat. Mae cychod teithwyr y Società Navigazione del Lago di Lugano (SNL) yn darparu gwasanaethau ar y llyn, at ddibenion twristiaeth yn bennaf, ond hefyd yn cysylltu Lugano â chymunedau eraill ar lan y llyn, rhai nad oes ganddynt fynediad i'r ffordd.

Dolenni[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. 1.0 1.1 "Lake Lugano". Historic Dictionary of Switzerland (yn Eidaleg). Cyrchwyd 2008-11-23.
  2. "Itinerari - Il Lago dei Ciliegi". Il Gommone (yn Eidaleg). Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2006-05-06. Cyrchwyd 2008-11-22.
  3. "Stato di Salute del Ceresio". LakeLugano.ch. Società Navigazione Lago di Lugano. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2008-12-28. Cyrchwyd 2008-11-22. (in Italian)