Kailash

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Kailash
Kailash north.JPG
Math mynydd, sacred mountain, unspoiled summit Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Sir Ngari Prefecture Edit this on Wikidata
Gwlad Gweriniaeth Pobl Tsieina Edit this on Wikidata
Uwch y môr 6,638 metr Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau 31.0669°N 81.3128°E Edit this on Wikidata
Amlygrwydd 1,319 metr Edit this on Wikidata
Cadwyn fynydd Gangdise Shan Edit this on Wikidata

Mynydd sanctaidd 6,638 m (21,778 troedfedd) o uchder yng nghadwyn mynyddoedd Gangdisê yn Himalaya Tibet yw Kailash (Kailāśā), y cyfeirir ato hefyd fel Mynydd Kailash (Devanagari: कैलाश (पर्वत) Kailāśā (Parvata); Tibeteg: Gangs Rin-po-che). Wrth odre'r mynydd gorwedd tarddleoedd rhai o'r afonydd mwyaf yn Asia, sef Afon Indus, Afon Sutlej (un o brif lednentydd yr Indus), Afon Brahmaputra (Tsang-po), ac Afon Karnali (un o lednentydd mawr Afon Ganga). Mae'n fynydd sanctaidd i ddilynwyr pedair crefydd, sef Hindŵaeth, Bwdhaeth, Jainiaeth a'r ffydd Bön. Mae Hindŵaid yn credu mai Kailash yw trigfeydd yr Arglwydd Shiva a'i gymar Parvati. Gorwedd y mynydd ger llynnoedd Manasarowar a Rakshastal yn Nhibet.

Does neb wedi ceisio dringo Kailash allan o barch ato fel mynydd sanctaidd. Erbyn heddiw, Kailash yw'r mynydd uchaf yn y byd sydd heb ei ddringo.

Tanka Bwdhaidd o Dibet sy'n dangos Kailash a Llyn Manasarowar

Ystyr y gair Sansgrit Kailāśā yw "crisial". Mae'r enw Tibeteg am y mynydd, Gangs Rin-po-che, yn golygu "gem werthfawr yr eiraoedd". Enw arall arno yw Tisé (Tibeteg: ཏི་སེ་). Mae'r Jainiaid yn ei law yn Ashtapada. Mae enwau eraill arno yn Hindŵaeth yn cynnwys Rajatadri ("Mynydd Arian") a Hemakuta ("Y Copa Euraidd").

Mae Kailash yn gyrchfan pererindod ers canrifoedd lawer. Fe'i hystyrir yn drigfod Shiva a Parvati (Duwies y Mynyddoedd) ac mae rhai yn credu ei fod yn ffurf ddaearol o'r shivalinga ei hun. I'r Tibetiaid mae'n drigfod daearol y Bwdha Demchog ac fe'i cysylltir â thraddodiadau am Guru Rinpoche a Milarepa. Hyd at y 1950au, pan oresgynnwyd Tibet gan Weriniaeth Pobl Tsieina, arferai pererinion o India groesi'r Himalaya i Dibet i gylchu'r mynydd sanctaidd. Ers 1980 mae awdurdodau Tsieina wedi caniatáu i nifer fechan o bererinion wneud y daith, gan gychwyn o India neu Lhasa, ond dan arolygiaeth fanwl.