Ffederasiwn Gemau'r Gymanwlad

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Ffederasiwn Gemau'r Gymanwlad
Commonwealth Games Federation symbol (2019- Till Date).svg
Rhagflaenydd British Commonwealth Games Federation
Sefydlwyd 1932; 88 blynedd yn ôl (1932)
dan yr enw British Empire Games Federation
Math Ffederasiwn Campau a Chwaraeon
Pencadlys Llundain, Lloegr
Membership
72 Cymdeithas Genedlaethol
Iaith swyddogol
Saesneg[1]
Llywydd
yr Alban Y Fonheddig Louise Martin[2]
Is-lywydd
Canada Bruce Robertson
Cymru Chris Jenkins<
Seland Newydd Kereyn Smith[3]
Patron
Elizabeth Windsor[2]
Vice-Patron
Y Deyrnas Unedig Y Tywysog Edward, Iarll Wessex[2]
Gwefan thecgf.com
Values: Humanity • Equality • Destiny

Ffederasiwn Gemau'r Gymanwlad (Saesneg: Commonwealth Games Federation, CGF) yw'r sefydliad rhyngwladol sy'n gyfrifol am gyfarwyddo a rheoli Gemau'r Gymanwlad, a dyma'r awdurdod uchaf mewn materion sy'n ymwneud â'r Gemau.[4] Lleolir pencadlys y Gemau yn Llundain.[2]

Hanes[golygu | golygu cod y dudalen]

Seremoni Agoriadol Gemau - Brisbane 1982

Gan adeiladu ar lwyddiant Gemau’r Ymerodraeth Brydeinig gyntaf yn Hamilton, Canada, cyfarfu cynrychiolwyr Prydain a’i threfedigaethau a’i thiriogaethau y dylid cynnal y Gemau, yn debyg i’r Gemau Olympaidd, bob pedair blynedd a phe bai endid cymwys yn cael ei ffurfio. Ar ôl Gemau Olympaidd yr Haf 1932, penderfynwyd greu Ffederasiwn Gemau'r Ymerodraeth Brydeinig, a fyddai'n gyfrifol am drefnu'r digwyddiad.[5] Newidiodd enw'r ffederasiwn ym 1952 i Ffederasiwn Gemau Prydain a'r Gymanwlad, gan fabwysiadu enw newydd ym 1966 Ffederasiwn Gemau'r Gymanwlad Brydeinig. Dim ond ym 1974, yn Seland Newydd, y sefydlwyd yr enw cyfredol, Ffederasiwn Gemau'r Gymanwlad.

Sefydliad[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyflwyno "Baton y Frenhines" Gemau Dehli 2010 i aelod o Gynulliad Cenedlaethol Ynys La Digue, Seychelles, 5 Ionawr 2010

Cynulliad Cyffredinol a bwrdd gweithredol sy'n cadeirio'r ffederasiwn.[6] Y corff cyntaf yw llywodraethwr uchaf y CGF sydd â'r pŵer i bleidleisio ar benderfyniadau, gan gynnwys ethol y dinasoedd cynnal ar gyfer y Gemau. Mae ganddo o leiaf dri chynrychiolydd o Gymdeithas Gemau'r Gymanwlad (CGA) o bob aelod / tiriogaeth; yr is-noddwr, yr is-lywyddion ac aelodau'r bwrdd gweithredol. Llywydd y CGF sy'n cadeirio'r sesiynau GA. Mae gan bob CGA bleidlais, yn wahanol i weddill yr aelodau, o gynrychiolwyr Pwyllgor Trefnu gemau a'r arsylwyr gwahoddedig, sy'n gallu rhoi barn ond heb bleidleisio.

Ar y llaw arall, mae'r bwrdd gweithredol yn cynrychioli Cymdeithas Gemau'r Gymanwlad sy'n rhan o'r AG, ac yn gallu gweithredu ar ran y ffederasiwn sy'n trefnu'r Gemau. Mae'n cynnwys is-noddwr sy'n llywydd, chwe asiant CGF a chwe is-lywydd sy'n cynrychioli ac yn gyfrifol yn chwe rhanbarth Ffederasiwn Gemau'r Gymanwlad (Affrica, America, Asia, Caribïaidd, Ewrop ac Ynysoedd y De). Gellir ethol neu benodi aelodau, ond etholir yr is-fos gan y Cynulliad Cyffredinol ac fel rheol gallant aros yn y swydd am oes.[7]

Arweinyddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae Llywydd Ffederasiwn Gemau'r Gymanwlad yn gyfrifol am arwain y bwrdd gweithredol a'r Cynulliad Cyffredinol. Mae'r corff hwn yn ethol ymgeisydd ar gyfer y swydd yn y flwyddyn yn dilyn Gemau'r Gymanwlad ac yn cyfarwyddo'r broses o ddewis eu pencadlys. Ymhlith dyletswyddau eraill yr Arlywydd mae: gwahodd Pennaeth Cymanwlad Prydain i ddatganiadau agoriadol a chau y Gemau; a goruchwylio paratoadau ar gyfer digwyddiadau sydd i ddod.

Yn y gorffennol, cyn Gemau'r Gymanwlad 1998, dim ond rôl seremonïol oedd gan yr Arlywydd ac ers hynny mae wedi ymgymryd â rôl prif arweinydd Ffederasiwn Gemau'r Gymanwlad, gan fod ganddo swyddogaethau tebyg i lywydd y Pwyllgor Olympaidd Rhyngwladol. Yr arlywydd presennol yw Louise Martin o'r Alban, hi yw'r fenyw gyntaf i ddal y swydd.[8]

Llywyddion[golygu | golygu cod y dudalen]

  • 1930-1938: Syr James Leigh-Wood [9]
  • 1950-1966: Arthur Porritt Lloegr
  • 1968-1982: Syr Alexander Ross Seland Newydd
  • 1986-1990: Peter Heatly Yr Alban
  • 1994-1997: Arnaldo de Oliveira Sales Hong Kong
  • 1997-2010: Michael Fennell Jamaica
  • 2010-2014: Y Tywysog Tunku Imran of Negeri Sembilan Malaysia
  • 2014-hyd yma: Louise Martin Yr Alban

Dolenni[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. "Byelaw 6 Official Language" (PDF). Constitutional Documents of the Commonwealth Games Federation. CGF. t. 33. Cyrchwyd 2020-01-30.
  2. 2.0 2.1 2.2 2.3 "The Commonwealth Games Federation | Commonwealth Games Federation". thecgf.com (yn Saesneg). Cyrchwyd 2020-01-29.
  3. "CGF Executive Board | Commonwealth Games Federation". thecgf.com (yn Saesneg). Cyrchwyd 2020-01-29.
  4. "The role of CGF" (yn Saesneg). Federação dos Jogos da Commonwealth. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 6 Ebrill 2016. Cyrchwyd 4 Ebrill 2016.
  5. "History of the Commonwealth Games" (yn Saesneg). Gemau'r Gymanwlad 1998. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 22 Mawrth 2016.
  6. "CGF Constitution * Regulations * Code of Conduct" (PDF) (yn Saesneg). Federação dos Jogos da Commonewealth. Gorffennaf 2014. t. 7, 8. Archifwyd o'r gwreiddiol (PDF) ar 3 Mawrth 2016. Cyrchwyd 4 Awst 2016.
  7. "CGF Constitution * Regulations * Code of Conduct" (PDF) (yn Saesneg). Federação dos Jogos da Commonwealth. Gorffennaf 2014. tt. 8, 9, 10, 11. Archifwyd o'r gwreiddiol (PDF) ar 3 Mawrth 2016. Cyrchwyd 4 Awst 2016.
  8. "Tunku Imran loses Commonwealth Games top post" (yn Saesneg). The Star. 2 Medi 2014. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 4 Awst 2016. Cyrchwyd 4 Awst 2016.
  9. "The Story of the Commonwealth Games". thecgf.com (yn Saesneg). Commonwealth Games Federation. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 16 Ebrill 2017. Cyrchwyd 9 Ebrill 2017.