Etifeddiaeth (cerdd)

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Data cyffredinol
Enghraifft o'r canlynolcerdd Edit this on Wikidata
AwdurGerallt Lloyd Owen Edit this on Wikidata
IaithCymraeg Edit this on Wikidata


Cerdd Gymraeg gan y bardd Gerallt Lloyd Owen yw Etifeddiaeth a gyhoeddwyd yn y gyfrol Cerddi'r Cywilydd (1972). Fel cynifer o gerddi Gerallt Lloyd Owen mae "Etifeddiaeth" yn ymdrin â Chymru a Chymreictod. Cerdd benrhydd gynangeddol ydyw a chanddi bum pennill.

Themâu a neges[golygu | golygu cod y dudalen]

Y thema a welir yn amlwg yn y gerdd yw pryder Gerallt Lloyd Owen am ddyfodol y wlad a diffyg awydd ei gyd-Gymry i ymladd drosti. Yn hanner cynta'r gerdd, rhestra'r holl bethau a gawsant yn rhan o'u hetifeddiaeth: gwlad, hanes, ac iaith. Ond er gwaethaf hyn, penderfynasant nad oeddynt am eu parchu a gofalu amdanynt oherwydd adeiladasant ffatrïoedd i gynhyrchu mwg i wenwyno'r amgylchfyd,

Crefft ac arddull[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae'r gerdd "Etifeddiaeth" yn ymrannu'n ddwy ran a diweddglo a'r adeiladwaith yn gelfydd iawn. Mae'r pwyslais yn y rhan gyntaf ar y ferf oddefol "cawsom" ac yna daw newid wrth i'r bardd ddefnyddio'r ferf weithredol "troesom". Mae hyn yn gosod cynllun pendant i'r bardd gyfley ei neges mewn ffordd glir a grymus. Mae'r trosiad "gwymon o ddynion heb ddal tro'r trai" yn cyfleu delwedd effeithiol i ddisgrifio Cymry heddiw. Ceir cwestiwn rhethregol a gwireb yn y llunell olaf wrth i'r bardd feirniadu agwedd lugoer ei gydwladwyr. Ei fwriad yw procio'r meddwl a llwydda i wneud hynny'n gynnil mewn iaith ffurfiol salmaidd ei naws lle mae urddas y gynghanedd yn cyfoethogi'r mynegiant a hyn yn gweddu i ddifrifoldeb y neges.

Digwydd cyflythrennu bron ym mhob llinell o ganlyniad i gyffyrddiadau cynganeddol y bardd. Nid yw'n medru dianc rhag y grefft o gynganeddu: "darn o dir yn dyst", "a phlannu coed a pheilonau cadarn", "gwerth cynnydd yw gwarth cenedl".

Mesur[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae'r bardd wedi arbrofi gyda'r mesur yn y gerdd hon ac er bod cynghanedd ymhob llinell nid yw'n dilyn rheolau un o'r mesurau caeth traddodiadol. Does dim patrwm o ran odl na sillafau yn y gerdd. Amrywir hyd y llinellau ac mae disgyblaeth y gynghanedd yn cyfoethogi'r mynegiant. Gellir cyfeirio at y mesur felly fel y wers rydd gynganeddol.

Dyma enghraifft o gynghanedd groes a geir yn y pedwerydd pennill, lle mae'r cytseiniaid yn ail ran y llinell yn cyfateb â'r cytseiniaid yn y rhan gyntaf:

th r / s | th r / s
A throesom iaith yr oesau

Dolenni allanol[golygu | golygu cod y dudalen]