Eglwys Sant Brothen, Llanfrothen

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Eglwys Sant Brothen
St Brothen 0005.jpg
Math eglwys Edit this on Wikidata
Sefydlwyd
  • 13G Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Lleoliad Llanfrothen Edit this on Wikidata
Sir Gwynedd Edit this on Wikidata
Gwlad Baner Cymru Cymru
Cyfesurynnau 52.9503°N 4.0522°W Edit this on Wikidata
Cod OS SH621412 Edit this on Wikidata
Manylion
Arddull pensaernïol pensaernïaeth Gothig Seisnig Edit this on Wikidata
Statws treftadaeth adeilad rhestredig Gradd I Edit this on Wikidata

Eglwys ym mhentref Llanfrothen, Gwynedd, yw Eglwys Sant Brothen, Llanfrothen. Mae wedi bod dan ofal Friends of Friendless Churches ("Gyfeillion Eglwysi Di-gyfaill") ers 2002.[1] Fe'i cofrestrwyd yn adeilad cofrestredig Gradd I.[2]

Adeiladwyd yr eglwys ar lethr a safai ar lan y môr tan ddechrau'r 19g. Roedd hyn yn agos at ddechrau'r llwybr peryglus ar draws y tywod y Traeth Mawr o Ardudwy i Eifionydd. (Safai Eglwys Sant Beuno, Penmorfa ar y pen arall.) Ar ôl cwblhau'r Cob, Porthmadog, fel arglawdd ar draws aber Afon Glaslyn ym 1811, cafodd y tir hwn ei ddraenio, ac mae'r eglwys bellach tua 4 milltir o'r môr.

Cysegrwyd yr eglwys i Sant Brothen, a oedd yn un o feibion Helig ap Glannog yn ôl traddodiad. Dywedir y claddwyd y sant yno.[3] Ceir nifer o nodweddion pensaernïol yn yr eglwys yn cynnwys ffenestr o'r 13g.

Yn 1888 bu helynt enwog ynghylch hawl i gladdu ym mynwent yr eglwys, a'r achos hwn a ddaeth â David Lloyd George i amlygrwydd am y tro cyntaf. Mae bedd Mary Jones o Minffordd, a lofruddiwyd gan yr Hwntw Mawr yma.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. (Saesneg) "Llanfrothen"; Gwefan Friends of Friendless Churches; adalwyd 29 Mehefin 2019
  2. (Saesneg) "St Brothen's Church, Llanfrothen"; Gwefan Coflein; adalwyd 29 Mehefin 2019
  3. T. D. Breverton, The Book of Welsh Saints (Cyhoeddiadau Glyndŵr, 2000)

Dolennau allanol[golygu | golygu cod y dudalen]