Dario Fo

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Dario Fo
Dario Fo-Cesena.jpg
Ganwyd 24 Mawrth 1926 Edit this on Wikidata
Sangiano Edit this on Wikidata
Bu farw 13 Hydref 2016 Edit this on Wikidata (90 oed)
Achos: clefyd y system resbiradol Edit this on Wikidata
Luigi Sacco Hospital Edit this on Wikidata
Dinasyddiaeth Baner Yr Eidal Yr Eidal
Alma mater
  • Brera Academy Edit this on Wikidata
Galwedigaeth cyfarwyddwr theatr, actor llwyfan, Sgriptiwr, Cyfansoddwr, Dramodydd, actor ffilm, Darlunydd, arlunydd, Bardd, cynllunydd llwyfan, dychanwr, Ysgrifennwr, Awdur, dylunydd gwisgoedd Edit this on Wikidata
Adnabyddus am flatulence, Archangels Don't Play Pinball, Mistero Buffo, Accidental Death of an Anarchist, Can't Pay? Won't Pay!, Trumpets and Raspberries, Elizabeth: Almost by Chance a Woman, The Pope and the Witch Edit this on Wikidata
Arddull Comedi Edit this on Wikidata
Plaid Wleidyddol Communist Refoundation Party Edit this on Wikidata
Priod Franca Rame Edit this on Wikidata
Plant Jacopo Fo Edit this on Wikidata
Perthnasau Alessandro Fo Edit this on Wikidata
Gwobr/au Gwobr Lenyddol Nobel, Sonning Prize, Urdd Teilyngdod Diwylliannol Gabriela Mistral, Dinasyddiaeth Anrhydeddus Palermo Edit this on Wikidata
Gwefan http://www.dariofo.it/ Edit this on Wikidata
Llofnod
Dario Fo signature.png

Llenor, canwr, ymgyrchydd gwleidyddol a dramodydd Eidalaidd oedd Dario Fo (24 Mawrth 192613 Hydref 2016), ac enillydd Gwobr Lenyddol Nobel ym 1997.[1] Ymhlith ei ddramâu enwocaf mae: Non tutti i ladri vengono a nuocere (The Virtuous Burglar), Gli arcangeli non giocano al flipper (Dydy Archangylion Ddim Yn Chwarae Pinball), Mistero Buffo, Morte accidentale di un anarchico (Accidental Death of an Anarchist), Non Si Paga! Non Si Paga! (Can't Pay? Won't Pay!), Clacson, trombette e pernacchi (Trumpets and Raspberries), Coppia aperta, quasi spalancata (Elizabeth: Almost by Chance a Woman) ac Il Papa e la strega (Y Pab a'r Wrach).

"Gellir dadlau mai ef yw'r dramodydd cyfoes mwyaf poblogaidd drwy Ewrop,"[2] ac mae llawer o'i waith yn dibynnu ar ddawn yr actor i lenwi'r bylchau ei hun ac ymateb byw[2][3][3] a'r math o arddull Eidalaidd a elwir yn commedia dell'arte.[1]

Darlledwyd cyfres deledu o'i waith, Il teatro di Dario Fo, ar Sianel 2 yn yr Eidal. Roedd un o'r dramâu yn y gyfres, Parliamo di donne, (a ysgrifenwyd yn arbennig ar gyfer y gyfres ac ail-ryddhawyd yn rhyngwladol fel Let's Talk About Women) yn ymdrin â themâu cyfoes megis ysgariad, rhyw a'r "Teulu Sanctaidd".[4] Yn y 2010au symbylodd y mudiad gwrth-awdurdod "Pum Seren".[5][5] a chyfeiriwyd ato gan eu harweinwyr fel "Y Meistr".[6]

Mae ei waith pièce célèbre, Mistero Buffo wedi'i berfformio ar hyd a lled Ewrop, Canada, ac America Ladin dros 30 mlynedd yn cael ei gydnabod fel un o'r gweithiau mwya dadleuol a phoblogaidd erioed. Fe'i disgrifiwyd gan y Fatican fel "y cablu mwyaf yn hanes y teledu".[1] Mae teitl Saesneg Non Si Paga! Non Si Paga! (Can't Pay? Won't Pay!) bellach wedi'i dderbyn yn yr iaith honno ac ar dafod leferydd.[7]

Llyfryddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Mitchell, Tony (1999). Dario Fo: People's Court Jester (ehangwyd). London: Methuen. ISBN 0-413-73320-3.
  • Scuderi, Antonio (2011). Dario Fo: Framing, Festival, and the Folkloric Imagination. Lanham (Md.): Lexington Books. ISBN 9780739151112.

Oriel[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. 1.0 1.1 1.2 Mitchell 1999, tud. 3
  2. 2.0 2.1 Mitchell 1999, tud. xiii
  3. 3.0 3.1 Mitchell 1999, tud. 4
  4. Mitchell 1999, tud. 147
  5. 5.0 5.1 http://genova.repubblica.it/dettaglio-news/13:37-13:37/4434549
  6. http://www.beppegrillo.it/2013/12/la_rai_contro_il_v3day.html
  7. Gardner, Lyn (18 Ebrill 2010). "Low Pay? Don't Pay!". The Guardian. http://www.guardian.co.uk/stage/2010/apr/18/low-pay-dont-pay-review. Adalwyd 18 Ebrill 2010.

Dolenni allanol[golygu | golygu cod y dudalen]