Christa Wolf

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Christa Wolf
Christa Wolf 2007.jpg
Ganwyd Christa Ihlenfeld Edit this on Wikidata
18 Mawrth 1929 Edit this on Wikidata
Gorzów Wielkopolski Edit this on Wikidata
Bu farw 1 Rhagfyr 2011 Edit this on Wikidata (82 oed)
Achos: Clefyd Edit this on Wikidata
Berlin Edit this on Wikidata
Man preswyl Kleinmachnow Edit this on Wikidata
Dinasyddiaeth Baner Yr Almaen Yr Almaen
Alma mater
  • Prifysgol Jena
  • Prifysgol Leipzig Edit this on Wikidata
Galwedigaeth Ysgrifennwr, Sgriptiwr, Gwleidydd, cydweithiwr answyddogol, nofelydd, awdur ysgrifau, newyddiadurwr, beirniad llenyddol, awdur ffuglen wyddonol Edit this on Wikidata
Adnabyddus am Der geteilte Himmel, Nachdenken über Christa T., Kindheitsmuster, Cassandra Edit this on Wikidata
Arddull Rhyddiaith Edit this on Wikidata
Plaid Wleidyddol Plaid Undod Sosialaidd yr Almaen Edit this on Wikidata
Priod Gerhard Wolf Edit this on Wikidata
Perthnasau Jan Faktor Edit this on Wikidata
Gwobr/au Gwobr Georg Büchner, Gwobr Geschwister-Scholl, Gwobr Genedlaethol Dwyrain yr Almaen, Gwobr Goffa Schiller, Gwobr Heinrich Mann, Gwobr Samuel-Bogumil-Linde, Gwobr Nelly Sachs, Doethor Anrhydeddus Prifysgol Madrid, Gwobr Franz-Nabl, Gwobr Lenyddol Elisabeth Langgässer, Gwobr Gwladwriaeth Awstria ar gyfer Llenyddiaeth Ewropeaidd Edit this on Wikidata

Awdures o'r Almaen oedd Christa Wolf (née Ihlenfeld; 18 Mawrth 19291 Rhagfyr 2011) sy'n cael ei hystyried yn nodigedig am ei gwaith fel sgriptiwr, gwleidydd, nofelydd ac awdur ysgrifau.[1][2] Mae'n un o'r awduron mwyaf nodedig sy'n hannu o Ddwyrain yr Almaen.[3][4]

Magwraeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Fe'i ganed yn Gorzów Wielkopolski ar 18 Mawrth 1929 a bu farw yn Berlin lle'i claddwyd ym Mynwent Dorotheenstadt. Priododd Gerhard Wolf. Ei rhieni oedd Otto a Herta Ihlenfeld, ac fe'i ganed yn Landsberg an der Warthe, a oedd bryd hynny yn Rhanbarth Brandenburg,[3] ond sydd bellach yng Ngwlad Pwyl ac yn cael ei adnabod fel Gorzów Wielkopolski.

Ar ôl yr Ail Ryfel Byd, cafodd ei theulu, a oedd yn Almaenwyr, eu diarddel o'u cartref pan gymerwyd yr ardal a'i droi'n rhan o Wlad Pwyl. Bu iddyn nhw groesi'r ffin newydd Oder-Neisse yn 1945 a setlo ym Mecklenburg, yn yr hyn a fyddai'n dod yn Weriniaeth Ddemocrataidd yr Almaen, (Dwyrain yr Almaen). Astudiodd Christa lenyddiaeth ym Mhrifysgol Jena a Phrifysgol Leipzig. Ar ôl iddi raddio, gweithiodd i Undeb Awduron yr Almaen a daeth yn olygydd i gwmni cyhoeddi. [5][6][7][8][9]

Yr awdur[golygu | golygu cod y dudalen]

Ymhlith y gwaith pwysig a nodedig yr ysgrifennodd y mae: Divided Heaven, The Quest for Christa T., Patterns of Childhood a Cassandra. Daeth llwyddiant Wolf fel awdur yn 1963 gyda chyhoeddiad Der geteilte Himmel (cyfieithwyd i'r Saesneg dan y teitl Divided Heaven a hefyd They Divided the Sky).

Mae ei gweithiau llenyddol yn trafod grym gwleidyddol, economaidd a gwyddonol, gan ei gwneud yn llefarydd dylanwadol iawn yn Nwyrain a Gorllewin yr Almaen yn ystod yr Ail Ryfel Byd ga ei bod yn annog rhoi grym i unigolion i fod yn weithgar yn y gymdeithas ddiwydiannol a phatriarchaidd.[10]

Roedd yn gymarol wleidyddol ei natur, ac yn ystod ei hoes; ymunodd a'r Blaid Undod Sosialaidd yr Almaen 1949 a'i gadael ym Mehefin 1989, chwe mis cyn i'r gyfundrefn Gomiwnyddol gwympo.

Beirniadaeth arni[golygu | golygu cod y dudalen]

Ers ailuno'r Almaen, mae gwaith Wolf wedi cael ei ystyried yn ddadleuol gan rai beirniaid llenyddol. Ar ôl cyhoeddi Was bleibt, dadleuodd beirniaid Gorllewin yr Almaen, fel Frank Schirrmacher, fod Wolf wedi methu â beirniadu awdurdodiaeth cyfundrefn Gomiwnyddol Dwyrain yr Almaen, tra bod eraill yn galw ei gweithiau'n "foesol". Mae ei hamddiffynwyr yn cydnabod rôl Wolf wrth sefydlu llais llenyddol Dwyrain yr Almaen.

Aelodaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Bu'n aelod o Academi Celfyddydau'r GDR, Academi Iaith a Barddoniaeth Almaeneg, Pwyllgor Canolog Plaid Sosialaidd yr Almaen, Academy of Arts, Berlin am rai blynyddoedd. [11][12]

Anrhydeddau[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Dros y blynyddoedd, derbyniodd nifer o anrhydeddau, gan gynnwys: Gwobr Georg Büchner (1980), Gwobr Goffa Schiller (1983), Gwobr Heinrich Mann (1963), Gwobr Franz-Nabl (1983), Gwobr Gwladwriaeth Awstria ar gyfer Llenyddiaeth Ewropeaidd (1984)[13][14]


Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. A writer who spanned Germany's East-West divide dies in Berlin (obituary), Barbara Garde, Deutsche Welle, 1 Rhagfyr 2011
  2. Acclaimed Author Christa Wolf Dies at 82 (obituary), Der Spiegel, 1 Rhagfyr 2011.
  3. 3.0 3.1 Christa Wolf obituary, Kate Webb, The Guardian, 1 Rhagfyr 2011
  4. Christa Wolf obituary, The Telegraph, 2 Rhagfyr 2011.
  5. Cyffredinol: http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb11929338z; ffeil awdurdod y BnF; dyddiad cyrchiad: 10 Hydref 2015. https://libris.kb.se/katalogisering/0xbdfdxj5nb15jq; LIBRIS; dyddiad cyrchiad: 24 Awst 2018; dyddiad cyhoeddi: 18 Medi 2012. https://de.wikipedia.org/w/index.php?title=Liste_deutschsprachiger_Science-Fiction-Autorinnen&oldid=187264839.
  6. Rhyw: Ffeil Awdurdodi Rhyngwladol, dynodwr VIAF 109289723, https://viaf.org/, adalwyd 4 Tachwedd 2018Wikidata Q54919 Deutsche Nationalbibliothek; Berlin State Library; Bavarian State Library; Austrian National Library, https://www.dnb.de/EN/Home/home_node.html Gemeinsame Normdatei, https://www.dnb.de/gnd, https://www.dnb.de/EN/Home/home_node.html, adalwyd 9 Ebrill 2014Wikidata Q36578 http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb11929338z; ffeil awdurdod y BnF; dyddiad cyrchiad: 10 Hydref 2015. https://de.wikipedia.org/w/index.php?title=Liste_deutschsprachiger_Science-Fiction-Autorinnen&oldid=187264839; dyddiad cyrchiad: 5 Ebrill 2019.
  7. Dyddiad geni: Alexander Prokhorov, ed. (1969), Большая советская энциклопедия, Moscfa: Great Russian Entsiklopedia, JSC, OCLC 14476314Wikidata Q17378135 http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb11929338z; ffeil awdurdod y BnF; dyddiad cyrchiad: 10 Hydref 2015.
  8. Dyddiad marw: http://www.nytimes.com/2011/12/02/arts/christa-wolf-dies-at-82-wrote-of-the-germanys.html. http://data.bnf.fr/ark:/12148/cb11929338z; ffeil awdurdod y BnF; dyddiad cyrchiad: 10 Hydref 2015.
  9. Man geni: Deutsche Nationalbibliothek; Berlin State Library; Bavarian State Library; Austrian National Library, https://www.dnb.de/EN/Home/home_node.html Gemeinsame Normdatei, https://www.dnb.de/gnd, https://www.dnb.de/EN/Home/home_node.html, adalwyd 10 Rhagfyr 2014Wikidata Q36578
  10. Frederiksen, Elke P.; Ametsbichler, Elizabeth G. (1998). Women Writers in German-Speaking Countries: A Bio-Bibliographical Critical Sourcebook. Greenwood Press. pp. 485, 486. 
  11. Galwedigaeth: https://de.wikipedia.org/w/index.php?title=Liste_deutschsprachiger_Science-Fiction-Autorinnen&oldid=187264839. https://de.wikipedia.org/w/index.php?title=Liste_deutschsprachiger_Science-Fiction-Autorinnen&oldid=187264839.
  12. Anrhydeddau: http://www.adk.de/de/akademie/preise-stiftungen/H_Mann_Preis.htm; dyddiad cyrchiad: 12 Medi 2015. https://www.kunstkultur.bka.gv.at/staatspreis-fur-europaische-literatur; iaith y gwaith neu'r enw: Almaeneg; dyddiad cyrchiad: 8 Mai 2009.
  13. http://www.adk.de/de/akademie/preise-stiftungen/H_Mann_Preis.htm; dyddiad cyrchiad: 12 Medi 2015.
  14. https://www.kunstkultur.bka.gv.at/staatspreis-fur-europaische-literatur; iaith y gwaith neu'r enw: Almaeneg; dyddiad cyrchiad: 8 Mai 2009.