Capel Sant Trillo, Llandrillo yn Rhos

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Capel Sant Trillo, Llandrillo yn Rhos
Sant Trillo St Trillo Betws yn Rhos Conwy Gogledd Cymru North Wales 27.JPG
Math eglwys Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Sir Conwy Edit this on Wikidata
Gwlad Baner Cymru Cymru
Cyfesurynnau 53.314422°N 3.740631°W Edit this on Wikidata
Statws treftadaeth adeilad rhestredig Gradd II Edit this on Wikidata
Cysegrwyd i Trillo Edit this on Wikidata
Manylion

Eglwys fechan yw Capel Sant Trillo, Llandrillo yn Rhos, Conwy. Fe'i lleolir ar lan y môr, tua dau gan metr i'r gorllewin o bentref Llandrillo yn Rhos mewn llecyn cysgodol, ond eto'n wynebu gwynt y môr. Mae'n bosib fod yr eglwys wreiddiol yma a fyddai wedi'i chodi o bren, mae'n debyg, yn dyddio i'r 6g. Dywedir mai dyma eglwys leiaf gwledydd Prydain. Cofrestrwyd yr adeilad gan cadw ar 21 Mehefin 1950 (rhif cofrestriad: 146; LL28 4HS; SH84138113). Mae'r capel yn dal i gael ei ddefnyddio ar gyfer gwasanaethau unwaith y mis.[1]

Yr eglwys ar y prom, tua dau gan metr o bentref Llandrillo yn Rhos.
Y capel o gyfeiriad y pentref (tua'r gorllewin).

Er fod anghytundeb am ei ddyddiad a'i bwrpas, ceir ffynnon yma a thraddodiad hir o gysylltu'r adeilad gyda Sant Trillo.[2] Aeth a'i ben iddo ychydig wedi 1855 ac fe ailadeiladwyd y to gan Arthur Baker, ychydig yn is na chynt, gyda'r bwa'n finiog yn hytrach nag ar ffurf bwa crom. Fe'i adnewyddwyd eilwaith, yn 1935, dan oruchwyliaeth Harold Hughes o Fangor.

Un gell yw'r capel, a cheir dwy ffenestr fechan yn waliau'r gogledd a'r dwyrain: y naill yn darlunio Sant Eilian a'r llall yn darlunio Sant Trillo. Credir mai brodyr i Trillo oedd Tegai a Llechid. Coblau yw gwneuthuriad y llawr ac mae'r adeilad (un gell) yn mesur 15tr wrth 9 troedfedd.[1]

Pennant[golygu | golygu cod y dudalen]

Ymwleodd yr awdur Thomas Pennant a'r eglwys ar ddiwedd y 18g gan ei disgrifio fel: “… gwelais ei fod yn agos at fin y dŵr, yn siap petrual gyda dwy ffenest ar ddwy ochr yr adeilad ac yn y pen. Ceir drws bychan a tho bwaog o gerrig crynion, nid llechi. Oddi fewn, ceir ffynnon sydd wedi'i sancteddio i Sant Trillo a Sant Elian. Fe leolir yr eglwys oddi fewn i wal garreg isel.”[3]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. 1.0 1.1 Gwefan Coflein; adalwyd 8 Ebrill 2016.
  2. britishlistedbuildings.co.uk; adalwyd 8 Ebrill 2016
  3. Gwefan Well Hopper; Teitl: St Trillo’s Well, Llandrillo yn Rhos'; ysgrifenwyd 20 Hydref 2011

Llyfryddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Edward Hubbard, Clwyd, cyfres Buildings of Wales, 1986, t 194;
  • Norman Tucker, Bae Colwyn, y gwreiddiol a sut y datblygodd, 1953, tt 31-34.