Anhwylder panig

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Panic attack.jpg
Data cyffredinol
Enghraifft o'r canlynolclass of disease Edit this on Wikidata
Mathanhwylder gorbryder, disease (individual) Edit this on Wikidata
SymptomauGorguro’r galon, pwl o banig edit this on wikidata
Tudalen Comin Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia

Anhwylder meddyliol ac ymddygiadol yw anhwylder panig,[1] yn benodol anhwylder gorbryder a nodweddir gan pyliau o banig annisgwyl sy'n ailddigwydd.[2] Mae pyliau o banig yn gyfnodau sydyn o ofn dwys a all gynnwys crychguriadau'r galon, chwysu, crynu, diffyg anadlu, diffyg teimlad, neu deimlad bod rhywbeth ofnadwy yn mynd i ddigwydd.[2][3] Mae'r graddau uchaf o symptomau yn digwydd o fewn munudau.[3] Mae’n bosibl y bydd pryderon parhaus ynghylch ymosodiadau pellach ac osgoi mannau lle mae ymosodiadau wedi digwydd yn y gorffennol.[2]

Nid yw achos anhwylder panig yn hysbys.[4] Mae anhwylder panig yn aml yn rhedeg mewn teuluoedd. Mae ffactorau risg yn cynnwys ysmygu, straen seicolegol, a hanes o gam-drin fel plentyn.[3] Mae diagnosis yn golygu diystyru achosion posibl eraill o bryder gan gynnwys anhwylderau meddwl eraill, cyflyrau meddygol fel clefyd y galon neu hyperthyroidiaeth, a defnyddio cyffuriau. Gellir sgrinio am y cyflwr gan ddefnyddio holiadur.[4][5]

Mae anhwylder panig fel arfer yn cael ei drin â chwnsela a meddyginiaethau.[4] Y math o gwnsela a ddefnyddir fel arfer yw therapi gwybyddol ymddygiadol (CBT) sy'n effeithiol mewn mwy na hanner y bobl.[4][6] Mae meddyginiaethau a ddefnyddir yn cynnwys meddyginiaeth gwrth-iselder ac weithiau benzodiazepines neu beta-atalyddion.[2][4] Ar ôl rhoi'r gorau i driniaeth, mae hyd at 30% o bobl yn cael treferthion eto.[6]

Mae anhwylder panig yn effeithio tua 2.5% o bobl ar ryw adeg yn eu bywyd.[6] Mae fel arfer yn dechrau yn ystod llencyndod neu oedolaeth gynnar, ond gall effeithio ar bobl o unrhyw oedran. Mae'n llai cyffredin ymhlith plant a phobl hŷn. Mae menywod yn cael eu heffeithio'n amlach na dynion.[3][4]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. "Classification of Mental and Behavioural Disorders" (PDF). WHO.
  2. 2.0 2.1 2.2 2.3 "Anxiety Disorders". National Institute of Mental Health (NIMH) (yn Saesneg). Cyrchwyd 2022-02-22.
  3. 3.0 3.1 3.2 3.3 Diagnostic and statistical manual of mental disorders : DSM-5. Internet Archive. Arlington, VA : American Psychiatric Association. 2013. ISBN 978-0-89042-554-1.CS1 maint: others (link)
  4. 4.0 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 "NIMH » Panic Disorder: When Fear Overwhelms". web.archive.org. 2016-10-04. Cyrchwyd 2022-02-22.
  5. Herr, Nathaniel R.; Williams, John W., Jr; Benjamin, Sophiya; McDuffie, Jennifer (2014-07-02). "Does This Patient Have Generalized Anxiety or Panic Disorder?: The Rational Clinical Examination Systematic Review". JAMA 312 (1): 78–84. doi:10.1001/jama.2014.5950. ISSN 0098-7484. https://doi.org/10.1001/jama.2014.5950.
  6. 6.0 6.1 6.2 Craske, Michelle G.; Stein, Murray B. (2016-12-17). "Anxiety" (yn English). The Lancet 388 (10063): 3048–3059. doi:10.1016/S0140-6736(16)30381-6. ISSN 0140-6736. PMID 27349358. https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(16)30381-6/abstract.

Gweler Hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]