Henri Matisse

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Henri Matisse yn 1933

Arlunydd Ffrengig oedd Henri Matisse (31 Rhagfyr, 18693 Tachwedd, 1954). Roedd yn un o arlunwyr enwocaf yr 20fed ganrif.

Ganed ef fel Henri-Émile-Benoît Matisse yn Le Cateau-Cambrésis, Nord-Pas-de-Calais, Ffrainc, a magwyd ef yn Bohain-en-Vermandois yng ngogledd-ddwyrain Ffrainc, lle roedd gan ei rieni fusnes hadau. Yn 1887 aeth i Paris i astudio'r gyfraith, ac wedi pasio ei arholiadau, bu'n gweithio fel gweinyddwr llys yn Le Cateau-Cambrésis. Dechreuodd arlunio yn 1889, a phenderfynodd ddod yn arlunydd. Dychwelodd i Paros i astudio, ac yn 1897 a 1898, ymwelodd a'r arlunydd John Peter Russell ar ynys Belle Île ar arfordir Llydaw. Cyflwynodd Russell waith Vincent van Gogh iddo, a newidiodd Matisse ei arddull yn llwyr. Dylanwadwyd arno hefyd gan Paul Cézanne, Gauguin a Paul Signac, a chan arlunwaith Siapaneaidd.

Cynhaliodd ei arddangosfa gyntaf ar ei ben ei hun yn 1904. Yn 1905 symudodd i dde Ffrainc. Roedd yn aelod o grŵp o arlunwyr gydag arddull a elwid yn fauviaeth (o fauve, "ainfail gwyllt"), a bu rhai beirniaid yn ymosod yn ffyrnig ar eu gwaith. Daeth diwedd ar y mudaid yma wedi 1906, ond parhaodd Matisse yn gynhyrchiol. Daeth yn gyfeillgar a Pablo Picasso, oedd ddueddeg mlynedd yn iau.

Sefydlodd ei gyfeillion yr Académie Matisse ym Mharis, a bu Matisse yn dysgu yno o 1911 hyd 1917. Dychwelodd i'r de yn 1917, i fyw yn Cimiez ger Nice. Bu farw yn 84 oed yn 1954.