Pablo Picasso

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Pablo Picasso
Pablo picasso 1.jpg
Pablo Picasso ym 1962
Ganwyd 25 Hydref, 1881
Málaga
Bu farw 8 Ebrill, 1973
Mougins
Yn enwog am Ciwbiaeth
Galwedigaeth Arlunydd
Cerflunydd
Printiwr
Ceramig
Cynllunio Llwyfan
Ysgriennu
Signatur Pablo Picasso

Arlunydd o Sbaen oedd Pablo Picasso (25 Hydref 18818 Ebrill 1973), a aned ym Málaga yn Andalucía. Roedd yn beintiwr, cerflunydd, printiwr, cynllunydd llwyfan, bardd a dramodydd a dreuliodd y rhan mwyaf o'i fywyd fel oedolyn yn Mougins ac yn y Provence-Alpes-Côte d'Azur yn Ffrainc.

Gyrfa[golygu]

Heb amheuith un o'r peintwyr mwyaf enwog a dylanwadol yr 20fed ganrif. Mae Picasso yn ennyn parch am ei dechneg feistrolgar a chreadigrwydd athrylithgar y nodweddion yma'n cyfunio i greu artist chwyldroadol. Cofir Picasso hefyd am ail-ddyfeisio ei hun o hyd, yn newid ei arddull cymaint fel bod gwaith ei fywyd yn ymddangos i fod yn gynnyrch pump neu chwe arlunydd mawr yn hytrach na dim ond un.

O'i duedd o newid arddulliau'n barhaol, mynnai Picasso nid oedd yr amrywiaethau yn golygu newid radicalaidd i'w gyrfa, ond yn hytrach yn adlewyrchiad o'i ymrwymiad i ddadansoddi pob ddarn, a'r ffurf a'r dechneg fwyaf addas i gyflawni'r effaith y dymunodd.

Fu'n gyfrifol am gyd-sefydlu r mudiad ciwbiaeth (cubism) a dyfeisiwr cerfluniaeth luniadol (constructed sculpture), cyd-ddyfeisiwr collage ac am ddatblygu ac ymchwilio i amrywiaeth eang o arddulliau eraill. [1][2]

Mae Picasso, Henri Matisse a Marcel Duchamp yn cael eu cyfrif fel y tri artist a ddiffiniodd y newidiadau chwyldroadol yn y byd celf yn ystod degawdau cyntaf y 20fed ganrif[3][4][5][6]. Ymhlith ei waith mwyaf adnabyddus mae: Les Demoiselles d'Avignon (1907), a Guernica (1937).

Dangosodd dalent enfawr yn ifanc iawn ac fe ddechreuodd hyfforddiant artistig ffurfiol yn 7 oed gan beintio mewn arddull realistig, yn ystod ei blentyndod a'i arddegau. Yn ystod blynyddoedd cyntaf yr ugeinfed ganrif fe newidiodd ei steil yn aml wrth iddo arbrofi gyda thechnegau a syniadaeth wahanol.

Cyfnodau ac arddull[golygu]

Modigliani, Picasso ac André Salmon, 1916
Pablo-Picass, Moise Kisling a Parquerette - Café la Rotonde, Paris 1916

Roedd yn hynod o gynhyrchiol drwy gydol ei oes. Amcangyfrifir iddo greu cyfanswm o tua 50,000 o wahanol eitemau: 1,885 peintiad, 1,228 cerflun, 2,880 darn o serameg, dros 12,000 o luniadau (drawings) a miloedd o brintiadau - a llawer o waith tapestri a rygiau.[7]

Yn aml mae ei waith yn disgyn i gyfnodau o gatgoriau penodol. Tra bod trafodaeth ar enwau dosbarthiad ei gyfnodau diweddarach, fel arfer mae ei gyfnodau cynharach yn cael eu rhannu yn:

Cyfnod Glas tua 1901-1904, gyda lliwiau glas/gwyrdd sobr. Yn dynodi pobl golwg druenus, yn cyfleu tristwch ac unigrwydd. Yn aml yn seiliedig ar luniau o'r tlawd, puteinid, alcoholaidd neu artistiaid.
Cyfnod Rhosyn tua 1904-1906, newidiwyd ei waith o las llwm i gochion a phinc hapus, yn cyfleu teimlad mwy cynnes hapusach. Yn ystod y cofnod yma peintiodd lawr o luniau o syrcas ym Mharis.
Cyfnod Affricanaidd tua 1906 i 1909, dan ddylanwad celf Affricanaidd ac yn dechrau dangos tueddiadau cynnar ciwbaidd. Mae Les Demoiselles d'Avignon o'r cyfnod yma a oedd yn torri tir newydd radicalaidd – mae elfennau'r darlun ymddangos i fod wedi'u rhannu ar wahanol arwynebau fel ar wydr wedi'i dorri.
Cyfnod Ciwbiaeth tua 1909-1912, wedi datblygu gyda Georges Braque, yn defnyddio lliwiau niwtral gan gymryd yr elfennau unigol a'u dadansoddi yn ôl eu siapiau a ffurfiau. Roedd gwaith y cyfnod yma'n dueddol o fod o offerynnau cerddorol, bywyd llonydd a'r ffrindiau.
Ciwbiaeth Synthetig 1912-1919, gan ddatblygu syniadaeth Ciwbiaeth wrth dorri a gludo papur a gwneud defnydd cynnar o 'collage'. Mae'r arddull yn cyfuno elfennau a wnaethpwyd mewn ffyrdd traddodiadol gydag elfennau a ddarganfuwyd – fel darnau o becynnau a lapio.[8] [9]

Ar ôl y Rhyfel Byd Cyntaf (1914-18), dychwelodd Picasso i arddulliau mwy traddodiadol yn symud i ffwrdd o Giwbiaeth gan ddyfeisio fersiwn unigryw o glasuriaeth (classicism) yn defnyddio delweddau yn seiliedig ar anifeiliaid a bwystfilod fel Minotor (bwystfil gyda phen tarw ar gorff dyn) a nymffau (duwies hardd noeth) o gelf glasurol. Tua diwedd y 1920au arbrofodd gyda delweddau a thechnegau wedi'u dylanwadu gan swrealaeth (surraelism) a oedd yn fudiad gelf newydd ar y pryd er iddo beidio ymuno'n ffurfiol a'r mudiad ei hun. Yn Noeth yn sefyll wrth y môr, 1929 mae Picasso'n defnyddio ffigwr o ferch mewn yn sefyll gyda'i breichiau uwch ei phen fel darlun clasurol ond ei chorff wedi'i ail-drefnu'n llwyr ganddo.

Yn ystod Yr Ail Ryfel Byd, arhosodd Picasso ym Mharis, er i'r Natsiaidd ystyried gelf fodern yn 'dirywiedig' (degenerate) gan ladd nifer o arlunwyr cyfoes. Dihangodd llawer o arlunwyr eraill i'r Unol Daleithiau i arbed eu bywydau. Yn wyrthiol roedd y Natsiaidd yn gyndyn i'w arestio oherwydd ei enwogrwydd, ond fe'i ymwelwyd nifer o weithiau gan y Gestapo. Yn ystod un archwiliad o'i fflat gwelodd Almaenwr ffoto o Guernica, gofynnodd i Picasso Chi wnaeth hwnna?. Na atebodd Chi wnaeth [10]

Ym 1944 fe'i ymunodd a'r Blaid Gomiwnyddol ac fe arhosodd yn aelod o'r blaid tan ei farwolaeth

Yn hynod o egnïol yn ystod degawdau olaf ei yrfa, cynhyrchodd Picasso mwy o waith nag unrhyw adeg arall o'i fywyd. Rhai o'r weithiau heb enw, dim ond dyddiad a rhif (I, II, III, ac yn y blaen.) wrth i gymaint o waith cael ei greu ar y diwrnod hwnnw. Mae ei waith ddiweddarach yn gymysgedd o arddulliau, ei ffordd o fynegiant yn newid o hyd.

Enwogrwydd[golygu]

Yn hynod o doreithiog trwy gydol ei fywyd hir, fe ddaeth Picasso'n yn o enwau mwyaf enwog y byd yn ystod ail hanner yr 20fed ganrif gan ddod yn gyfoethog iawn am ei gampweithiau celfyddydol.

Murlun wedi'i wneud o deils yn seiliedig ar Guernica gan Pablo Picasso ym mhentref Gernika.

Un o weithiau mwyaf adnabyddus Picasso yw ei ddarlun o fomio pentref Gernika, Gwlad y Basg yn ystod Rhyfel Cartref Sbaen ar 26 Ebrill 1937. Mae'r cynfas mawr yn cynrychioli creulondeb, dioddefaint ac anobaith rhyfel. Pan ofynnwyd iddo egluro’r gwaith fe ddywedodd Picasso:

Nid y peintiwr yw'r un i ddiffinio'r symbolau. Fel arall buasai'n well i'r arlunydd i'w hysgrifennu mewn geiriau! Mae'n rhaid i'r cyhoedd sydd yn edrych ar y llun ei dadansoddi er mwyn iddynt ei ddeall.[11]

Merched Picasso[golygu]

Mae Picasso i fod wedi dweud:

Mae merched yn beiriannau ar gyfer dioddefaint.. I fi, mae dim ond ddwy fath – duwiesau a matiau stepen drws

..wrth Françoise Gilot, un o'i gariadon, ym 1943. Yntau'n 61 a hithau'n fyfyriwr 21 oed. Cafodd Picasso perthnasau gyda nifer fawr o ferched - heb, mae'n debyg, gadw'n wir i'r rhan fwyaf ohonynt.

Ei gariad fawr gyntaf oedd Fernande Olivier (1881-1966) a gyfarfu ym 1904, yn gariadon nes 1911. O 1911 cafodd perthynas gyda Eva Gouel (1885-1915) nes iddi farw o ddiciâu (tuberculosis) ym 1915.

Gwraig gyntaf Picasso oedd Olga Khokhlova (1891-1954) nes iddynt wahanu ym 1935. O 1927 roedd Picasso hefyd yn gweld yn gudd Marie-Thérèse Walter (1909-1977), cawsant ferch Maia ym 1935. Fe gyflawnodd Olga hunanladdiad ym 1977. Rhwng 1936-1944 roedd Dora Maar (1907-1997) ei brif gariad, wedyn rhwng 1944-1953 Françoise Gilot (1921 - ) y cwpl yn cael dau o blant: Claude a Paloma.

Ail wraig Picasso oedd Jacqueline Roque (1927-1986), a briododd ym 1961. Fe saethodd ei hun ym 1986.[12]

Gwaith celf[golygu]

  • Lola Picasso, sœur de l'artiste (1894)
  • Portrait de la mère de l'artiste (1896)
  • Les demoiselles d'Avignon
  • L'aficionado (1912)
  • Guernica (1937)
  • Nature morte à la guitare (1942)
  • Portrait de femme au chapeau vert (1947)
  • Paysage mediterranéen (1952)
  • Sylvette (1954)

Cyfeiriadau[golygu]

  1. "The Guitar, MoMA". Moma.org. http://www.moma.org/collection/browse_results.php?criteria=O%3ATA%3AE%3Aex4620&page_number=3&template_id=1&sort_order=1. Adalwyd 3 Chwefror 2012. 
  2. "Sculpture, Tate". Tate.org.uk. http://www.tate.org.uk/collections/glossary/definition.jsp?entryId=267. Adalwyd 3 Chwefror 2012. 
  3. Green, Christopher (2003), Art in France: 1900–1940, New Haven, Conn: Yale University Press, p. 77, ISBN 0300099088, http://books.google.com/books?id=vlY6SLmg-xEC&pg=PA77&dq=#v=onepage&q&f=false, adalwyd 10 Chwefror 2013 
  4. Searle, Adrian (7 Mai 2002). "A momentous, tremendous exhibition". Guardian (UK). http://www.guardian.co.uk/culture/2002/may/07/artsfeatures. Adalwyd 13 Chwefror 2010. 
  5. Trachtman, Paul (February 2003). "Matisse & Picasso". Smithsonian (Smithsonianmag.com). http://www.smithsonianmag.com/arts-culture/matisse.html. Adalwyd 13 Chwefror 2010. 
  6. "Duchamp's urinal tops art survey". news.bbc.co.uk. 1 Rhagfyr 2004. http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/4059997.stm. Adalwyd 10 Rhagfyr 2010. 
  7. On-line Picasso Project, citing Selfridge, John, 1994.
  8. Cirlot, Juan-Eduardo (1972). Picasso: Birth of a Genius. New York and Washington: Praeger
  9. Palermo, Charles (2011). Picasso's False Gods: Authority and Picasso's Early Work. nonsite.org 1 (Chwefror 2011)
  10. http://www.artnet.com/magazine/features/stern/stern2-25-99.asp
  11. "Guernica Introduction". Pbs.org. http://www.pbs.org/treasuresoftheworld/guernica/gmain.html. Adalwyd 21 Chwefror 2009. 
  12. http://www.telegraph.co.uk/culture/art/4610752/Pablo-Picassos-love-affair-with-women.html