Amper

Defnyddir "galfanomedr" i fesur cerrynt trydanol, gyda nodwydd magnetig yn cael ei symud gan y cerrynt, ac felly'n rhoi darlleniad o'r ampers.

Mae amper (Ffrangeg: Ampère) (symbol: A) yn uned SI rhyngwladol sy'n hafal i un uned o gerrynt trydan.^[1] ac sy'n un o'r saith prif uned. Y chwe arall yw'r: metr, kelvin, eiliad, Môl, candela a'r kilogram.

Tardd yr enw o enw tad electrodeinameg, sef André-Marie Ampère (1775–1836), mathemategydd a Ffisegydd Ffrengig. Yn ymarferol, caiff yr enw'i dalfyru'n amp (lluosog Cymraeg: amps).

Diffiniad [golygu]

Yn ymarferol, gellir diffinio amper fel mesur o hyn-a-hyn o wefr trydanol yn pasio heibio i ryw bwynt neu'i gilydd am rhyw gyfnod (neu uned) o amser h.y. mae tua 6.241 × 10¹⁸ o electronau'n pasio heibio rhyw bwynt penodol yn gyfystyr ag amp.^[2]

Mae Deddf grym Ampere (Saesneg: Ampère's force law) yn hawlio fod grym atynol yn bodoli rhwng dwy weiren cyfochrog sy'n dargludo cerrynt trydanol. Cynhwysir y grym atynol hwn yn y diffiniad swyddogol o'r amper; sef "cerrynt cyson sy'n cynhyrchu grym atynol o 2 × 10^–7 newton (uned) y fetr, o ran hyd, a hynny rhwng dau dargludydd syth, cyfochrog... wedi'u gosod un fetr oddi wrth ei gilydd mewn faciwm.^[3]

Yn nhermau mathemateg, gellir diffinio Deddf Grymiant Ampere fel:

$2 \times 10^{-7}\ {\rm\tfrac N m}=k_A\frac{1{\rm A}\cdot 1{\rm A}}{1{\rm m}}$

felly:

$1\ {\rm A}=\sqrt{\frac{2\times 10^{-7}\rm\ N}{k_A}}$

Diffinir uned SI gwefr (sef y coulomb) fel, "hyn-a-hyn o drydan sy'n llifo mewn un eiliad gan gerrynt o un ampere."^[4] Ar y llaw arall, mae cerrynt o un ampere yn wefr o un coloumb sy'n pasio rhyw bwynt neu'i gilydd am gyfnod o un eiliad:

$\rm 1\ A=1\tfrac C s$

I gyffredinoli, mae gwefr Q wedi ei ddiffinio gan gerrynt cyson I sy'n llifo dros gyfnod o amser t fel Q = It.

Cyfeiriadau [golygu]

↑ Diffiniad swyddogol BIPM
↑ Bodanis, David. (2005). Electric Universe. New York: Three Rivers Press
↑ Paul M. S. Monk, Physical Chemistry: Understanding our Chemical World, John Wiley and Sons, 2004 gwefan.
↑ Bureau International des Poids et Mesures. (2006).The International System of Units (SI), 8th ed. p. 144.

Eginyn erthygl sydd uchod am ffiseg. Gallwch helpu Wicipedia drwy ychwanegu ato.

gw • sg • go

Isdosbarthiad Trydan

Amedr · Batri (trydan) · Cerrynt trydanol · Dargludiad trydan · Foltedd · Foltmedr · Grym electromotif · Gwahaniaeth potensial · Gwrthedd · Gwrthiant · Gwrthiant Mewnol Batri · Joule · Ynni · Ynysydd

[1] Diffiniad swyddogol BIPM

[2] Bodanis, David. (2005). Electric Universe. New York: Three Rivers Press

[3] Paul M. S. Monk, Physical Chemistry: Understanding our Chemical World, John Wiley and Sons, 2004 gwefan.

[4] Bureau International des Poids et Mesures. (2006).The International System of Units (SI), 8th ed. p. 144.

[1]

[2]

[3]

[4]

Amper

Diffiniad [golygu]

Cyfeiriadau [golygu]

Llywio

Offer personol

Parthau

Amrywiolion

Golygon

Gweithrediadau

Chwilio

Panel llywio

Blwch offer

Ieithoedd eraill