Yr Ymddiriedolaethau Natur

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search

Mae'r Ymddiriedolaethau Natur (weithiau hefyd yn Ymddiredolaethau Bywyd Gwyllt, Saesneg: The Wildlife Trusts), enw masnachu Cymdeithas Frenhinol yr Ymddiriedolaethau Natur, yn gorff sy'n cynnwys 46 o Ymddiriedolaethau Natur lleol yn Lloegr, Cymru, yr Alban, Gogledd Iweddon, Ynys Manaw ac Alderney . Mae'r Ymddiriedolaethau Natur, rhyngddynt, yn gofalu am tua 2,300 o warchodfeydd natur sy'n gorchuddio dros 98,000 hectar o dir. Yn 2017, roedd ganddynt gyfanswm o dros 800,000 o aelodau.[1]

Mae Cymdeithas Frenhinol yr Ymddiriedolaethau Natur (The Royal Society of Wildlife Trusts) yn elusen annibynnol,[2] gydag aelodaeth o'r 46 Ymddiriedolaeth elusennol unigol. Mae'n gweithredu fel grŵp ymbarél ar gyfer yr Ymddiriedolaethau Bywyd Gwyllt unigol, yn ogystal â gweithredu Uned Grantiau ar wahân sy'n gweinyddu nifer o gronfeydd.

Sefydlwyd yr Ymddiredolaethau Natur gyntaf gan Charles Rothschild ym 1912 fel Cymdeithas Hyrwyddo Gwarchodfeydd Natur (The Society for the Promotion of Nature Reserves). Ei nod yn y lle cyntaf oedd llunio rhestr o'r safleoedd bywyd gwyllt gorau gyda'r bwriad o'u prynu i'w troi'n warchodfeydd natur. Erbyn 1915 roedd y rhestr yn cynnwys 284 o safloedd, a elwir yn Warchodfeydd Rothschild.[3] Yn ystod y blynyddoedd cynnar, roedd yr aelodau'n dueddol o fod yn naturiaethwyr arbenigol a chymharol araf oedd ei dwf. Ffurfiwyd yr Ymddiriedolaeth annibynnol gyntaf yn Norfolk yn 1926 fel Ymddiriedolaeth Naturiaethwyr Norfolk, a ddilynwyd yn 1938 gan Gymdeithas Amddiffyn Adar Sir Benfro, sydd bellach yn Ymddiriedolaeth Natur De a Gorllewin Cymru. Nid tan yr 1940au a 1950au y ffurfiwyd mwy o Ymddiriedolaethau Naturiaethwyr yn Swydd Efrog, Swydd Lincoln, Swydd Gaerlŷr a Swydd Gaergrawnt. Roedd yr Ymddiriedolaethau cynnar hyn yn tueddu i ganolbwyntio ar brynu tir i sefydlu gwarchodfeydd natur yn yr ardaloedd daearyddol yr oeddent yn eu gwasanaethu.

Wedi'i annog gan y nifer cynyddol o Ymddiriedolaethau, sefydlwyd Cymdeithas i Hyrwyddo Gwarchodfeydd Natur (The Society for the Promotion of Nature Reserves) yn 1957 i drafod y posibilrwydd o ffurfio ffederasiwn cenedlaethol o Ymddiriedolaethau Naturiaethwyr. Sefydlwyd Ymddiriedolaeth Naturiaethwyr Caint yn 1958 gyda'r Gymdeithas hon yn weithgar wrth annog ei ffurfio. Yn y flwyddyn ganlynol sefydlodd y Gymdeithas Bwyllgor Naturiaethwyr y Sir, a drefnodd y gynhadledd genedlaethol gyntaf ar gyfer Ymddiriedolaethau Naturiaethwyr yn Skegness yn 1960. Erbyn 1964, roedd nifer yr Ymddiriedolaethau wedi cynyddu i 36 ac roedd y Gymdeithas ar gyfer Hyrwyddo Gwarchodfeydd Natur wedi newid ei henw i'r Gymdeithas ar gyfer Hyrwyddo Cadwraeth Natur (The Society for the Promotion of Nature Conservation). I gydnabod pwysigrwydd cynyddol y mudiad, newidiwyd ei enw i Gymdeithas Frenhinol Cadwraeth Natur (The Royal Society for Nature Conservation) yn 1981. Mae'r sefydliad bellach yn cael ei adnabod fel Cymdeithas Frenhinol yr Ymddiriedolaethau Bywyd Gwyllt.

Parhaodd y mudiad i ddatblygu drwy gydol y 1970au ac, erbyn dechrau'r 1980au, roedd y rhan fwyaf o Ymddiriedolaethau heddiw wedi'u sefydlu. Yn 1980, sefydlwyd yr Ymddiriedolaeth Natur drefol gyntaf (sef Ymddiriedolaeth Natur Birmingham a'r Wlad Ddu erbyn hyn ) yng Ngorllewin Canolbarth Lloegr, wedi'i dilyn yn fuan wedyn gan eraill yn Llundain, Bryste a Sheffield. Roedd hwn yn drobwynt i'r mudiad a gryfhaodd ei ffocws ar fywyd gwyllt a phobl. Yn ystod y cyfnod hwn, newidiodd rhai Ymddiriedolaethau eu henwau o Gymdeithasau Naturiaethol i Ymddiriedolaethau Cadwraeth Natur, ac yna i Ymddiriedolaethau Bywyd Gwyllt. Mabwysiadwyd logo'r mochyn daear gan y mudiad i sefydlu ei hunaniaeth gyffredin.

Wrth i nifer yr Ymddiriedolaethau dyfu, felly hefyd eu haelodaeth gyfunol, o 3,000 ym 1960 i 21,000 yn 1965. Daeth 100,000 o aelodau i ben yn 1975, ac yn y flwyddyn honno lansiwyd 'Wildlife Watch' fel clwb naturiaethwyr i blant. Erbyn diwedd yr 1980au roedd aelodaeth wedi cyrraedd 200,000, gan gynyddu i 260,000 ym 1995, a dros 500,000 erbyn 2004. Roedd yr aelodaeth gyfunol yn 2007 yn 670,000 o aelodau, gyda 108,000 yn perthyn i gangen Bywyd Gwyllt y gangen iau.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. "About". The Wildlife Trusts. Cyrchwyd 16 June 2017.
  2. The Charity Commission, Charity 20738
  3. "The Rothschild Reserves". The Wildlife Trusts. Archifwyd o y gwreiddiol ar 31 October 2013. Cyrchwyd 7 December 2014.