Ynys Arran

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Ynys Arran
280px
Math ynys Edit this on Wikidata
Prifddinas Brodick Edit this on Wikidata
Poblogaeth 4,626 Edit this on Wikidata
Cylchfa amser UTC±00:00 Edit this on Wikidata
Daearyddiaeth
Rhan o'r canlynol Islands of the Clyde Edit this on Wikidata
Sir Gogledd Swydd Ayr Edit this on Wikidata
Gwlad Baner Yr Alban Yr Alban
Arwynebedd 43,201 ha Edit this on Wikidata
Uwch y môr 874 metr Edit this on Wikidata
Gerllaw Moryd Clud Edit this on Wikidata
Cyfesurynnau 55.5728°N 5.2458°W Edit this on Wikidata
Am yr ynysoedd yn Iwerddon, gweler Ynysoedd Arann

Ynys oddi ar arfordir gorllewinol yr Alban yw Ynys Arran (Saesneg: Isle of Arran, Gaeleg: Eilean Arainn). Saif ym Moryd Clud (aber Afon Clyde). Hi yw'r seithfed fwyaf o ynysoedd yr Alban, ac roedd y boblogaeth yn 2001 yn 5,058. Mae'r ynys yn rhan o awdurdod lleol Gogledd Swydd Ayr.

Tref bwysicaf yr ynys yw Brodick. Yma mae'r fferi'n cyrraedd o Ardrossan ar y tir mawr. Yn y bae rhwng Lamlash a Whiting Bay mae ynys fechan Eilean MoLaise (Holy Island), lle mae mynachdy Bwdhaidd. Gellir cael fferi yno o Lamlash.

Ar ddechrau'r 20g, roedd tua hanner poblogaeth yr ynys yn medru Gaeleg, ond diflannodd yn raddol dros y ganrif. Diflannodd tafodiaith unigryw Arran yn y 1970au, pan fu farw'r siaradwr olaf, Donald Craig. Mae 1.6% o drigolion yr ynys yn medru Gaeleg, ond mewnfudwyr o rannau eraill o'r Alban ydynt.

Daearyddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

Mae gogledd Arran yn fynyddig. Y copa uchaf yw Gaoda Bheinn (Goatfell) (874 m,). Mae proffil y mynyddoedd gogleddol hyn o'r tir mawr yn adnabyddus fel "Rhyfelwr Mewn Cwsg" gan ei fod yn edrych fel milwr ar ei gefn a'i ddwylo ar ei fron.

Y fferi M.V. Caledonian Isles yn cyrraedd Brodick; llun o gopa Goat Fell
"Rhyfelwr Mewn Cwsg"


Dolen allanol[golygu | golygu cod y dudalen]