Tramffordd Bryn Oer

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Tramffordd Bryn Oer
Stone sign marking Bryn Oer Tramroad - geograph.org.uk - 83603.jpg
Daearyddiaeth
Gwlad Baner Cymru Cymru
Hyd 13 cilometr Edit this on Wikidata

Roedd Tramffordd Bryn Oer yn rheilffordd lled cul a weithiwyd gan geffylau a adeiladwyd yn Ne Cymru ym 1814. [1]

Hanes[golygu | golygu cod y dudalen]

Adeiladwyd Camlas Aberhonddu a'r Fenni o dan Ddeddf Seneddol ym 1793. Caniataodd y Ddeddf i gwmni'r gamlas adeiladu rheilffyrdd bwydo hyd at 8 milltir (13 km) o hyd i draws gludo nwyddau i'r gamlas. Adeiladwyd Tramffordd Bryn Oer o dan y ddeddf hon ym 1814, gan agor ym 1815. Llwyfandir a weithiwyd gan droliau ceffyl ydoedd a wasanaethodd glofeydd Bryn Oer a'r chwareli calchfaen yn Nhrefil, gan ddisgyn 330 m neu 1,080 troedfedd ar hyd ei lwybr i'r gamlas yn Nhal-y-bont ar Wysg. Adeiladwyd estyniad i wasanaethu gwaith haearn Rhymni yng Nghwm Rhymni. [2]

Erbyn y 1830au roedd twf y rheilffyrdd lleol wedi dechrau cystadlu a'r dramffordd, yn enwedig gyda chyflwyniad locomotifau stêm a oedd yn rhy drwm i weithio ar y llwyfandir bregus. Erbyn 1860 roedd y rhan fwyaf o draffig y dramffordd yn cael ei hanfon ar reilffyrdd a chaeodd y dramffordd ym 1865. [3]

Y dramffordd heddiw[golygu | golygu cod y dudalen]

Erbyn 2006 roedd llawer o lwybr y dramffordd wedi cael eu newid i'w ddefnyddio fel llwybr ceffylau cyhoeddus ar gyfer cerddwyr, marchogion a beicwyr mynydd, ac mae llawer o'r cerrig sylfaen i'w gweld o hyd mewn sawl man. [4]

Mae Fforwm Cadwraeth Tramffordd Bryn Oer wedi'i sefydlu i amddiffyn a gwarchod gweddillion y darn pwysig hwn o archeoleg ddiwydiannol Cymru. Mae'r Fforwm yn cynnwys Awdurdod Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog, y Comisiwn Coedwigaeth, Cyngor Tref Tredegar, cynghorau cymunedol Talybont a Llangynidr ynghyd â Chymdeithas Hanesyddol Llangynidr ac unigolion.

Oriel[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. "BLAEN-DYFFRYN CRAWNON, BRYN OER TRAMROAD | Coflein". coflein.gov.uk. Cyrchwyd 2019-11-19.
  2. "Brinore Tramroad - Brecon Beacons National Park". brinore-tramroad.powys.org.uk. Cyrchwyd 2019-11-19.
  3. "Brinore Tramroad - origins and history". brinore-tramroad.powys.org.uk. Cyrchwyd 2019-11-19.
  4. "Brinore Tramroad Brecon Beacons - further information". brinore-tramroad.powys.org.uk. Cyrchwyd 2019-11-19.