Quintus Sertorius

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Quintus Sertorius
Setorius and the Example of the Horses, after Hans Holbein the Younger.jpg
Ganwyd 0126 CC Edit this on Wikidata
Norcia Edit this on Wikidata
Bu farw 0072 CC Edit this on Wikidata (Gweithredydd < annisgwyl oed)
Huesca Edit this on Wikidata
Dinasyddiaeth Rhufain hynafol Edit this on Wikidata
Galwedigaeth Gwleidydd, person milwrol Edit this on Wikidata
Swydd Roman governor, Praetor, quaestor Edit this on Wikidata
Plaid Wleidyddol populares Edit this on Wikidata

Cadfridog a gwleidydd Rhufeinig oedd Quintus Sertorius (tua 123 CC - 72 CC).

Ganed ef yn Nursia, ac wedi ennill slyw yn Rhufain fel areithydd a chyfreithiwr, dechreuodd yrfa filwrol. Ymladdodd ym Mrwydr Arausio dan Quintus Servilius Caepio, yna gwasanaethodd am rai blynyddoedd dan Gaius Marius, gan ymladd ym Mrwydr Aquae Sextiae pan orchfygodd Marius fyddin enfawr y Teutones. Bu'n gwasanaethu yn Sbaen fel tribwn milwrol, yna yn Gallia Cisalpina fel quaestor. Yn y cyfnod yma cafodd anaf a'i gwnaeth yn ddall yn un llygad.

Wedi dychwelyd i Rufain, ceisiodd ddod yn dribwn, ond gwrthwynebwyd hyn gan Lucius Cornelius Sulla. Wedi i Sulla orfodi Marius i ffoi o Rufain, ac yna gadael ei hun i ymladd yn erbyn Mithridates VI, brenin Pontus, bu ymryson yn Rhufain rhwng yr Optimates, dan y conswl Gnaeus Octavius, a'r Populares, dan y conswl Lucius Cornelius Cinna. Cefnogodd Sertorius Cinna a'r Populares, ac er nad oedd yn edmygydd mawr o Marius, cytunodd iddo gael dychwelyd i Rufain.

Dychwelodd Sulla o'r dwyrain yn 83 CC, a bu raid i Sertorius ffoi i Sbaen. Bu'n ymladd yn erbyn cefnogwyr Sulla yn Sbaen a Gogledd Affrica, lle cipiodd ddinas Tingis (Tangier heddiw). Gyrrodd gadfridog Sulla, Q. Caecilius Metellus Pius, allan o Lusitania. Roedd Sertorius yn gadfridog galluog dros ben, a chanddo ddylanwad mawr dros frodorion Sbaen. Rhoddodd un ohonynt ewig gwyn iddo, a dywedid fod yr ewig yma yn trosglwyddo iddo negeseuon gan y dduwies Diana.

Yn 77 CC daeth Marcus Perperna Vento o Rufain gyda byddin i'w gynorthwyo, a'r un flwyddyn daeth Gnaeus Pompeius Magnus o Rufain i gynorthwyo Caecilius Metellus. Enillodd Sertorius nifer o fuddugoliathau dros Metellus a Pompeius. Gwnaeth gytundeb a môrladron Cilicia a dechreuodd drafodaethau gyda Mithridates VI, brenin Pontus. Fodd bynnag llofruddiwyd ef mewn gwledd gan Perpenna Vento yn 72 CC. Hebddo ef, gorchfygwyd Perpenna gan Pompeius a rhoddwyd diwedd ar y rhyfel.

Llyfryddiaeth[golygu | golygu cod y dudalen]

  • Adrian Goldsworthy In the name of Rome: the men who won the Roman Empire (Phoenix, 2003) ISBN 0-75381-789-6