Pegwn daearyddol

Oddi ar Wicipedia
Neidio i: llywio, chwilio
Pegynau daearyddol (A)
Pegynau geomagnetig (B)
Pegynau magnetig (C)

Pegwn daearyddol (lluosog: pegynau daearyddol) yw unrhyw un o'r ddau bwynt ar blaned, neu loeren neu gorff mawr arall, ble mae'r echel gylchdro (axis of rotation) yn cyfarfod yr wyneb; ni all fod o dan yr wyneb. Ar y Ddaear, ceir dau begwn: Pegwn y Gogledd a Phegwn y De. Defnyddir y ddau derm yma hefyd gyda chyrff eraill: "pegwn deheuol" y gwrthrych (lloeren ayb) a "phegwn deheuol" y gwrthrych. Mae'r naill yn gorwedd 90 gradd o gyhydedd y gwrthrych a'r llall 90 gradd i'r cyfeiriad croes.[1] Every planet has geographical poles.[2]

Ceir aflonyddiadau yn y cylchdro sy'n effeithio ar y pegynau hyn, gan beri iddynt symud ychydig ar yr wyneb. Er enghraifft, mae pegynau Gogledd a De'r Ddaear yn symud rhyw fetr neu ddwy dros gyfnod o ychydig flynyddoedd.[3][4] Mae cartograffeg (gan ei fod yn 'wyddoniaeth') yn mynnu lleoliad union, disymud i'r cyfesurynnau (coordinates) ac felly pennwyd lleoliad cyfartalog i'r pegynnau a gelwir y rhain yn "begynau cartograffig".

Pan fo gan unrhyw gorff faes magnetig (fel sydd gan y Ddaear) yna mae ganddo hefyd bolau magnetig.[5]

Gweler hefyd[golygu | golygu cod y dudalen]

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. Kotlyakov, Vladimir; Komarova, Anna (2006). Elsevier's Dictionary of Geography: in English, Russian, French, Spanish and German. p. 557. Adalwyd 22 June 2015.  Check date values in: |access-date= (help)
  2. Hooper, William (2008). Aether and Gravitation. p. 224. Adalwyd 22 Mehefin 2015.  Check date values in: |access-date= (help)
  3. Schar, Ray (2010). Wonderfully Weird World. p. 106. Adalwyd 22 June 2015.  Check date values in: |access-date= (help)
  4. Lovett, Richard A. (2013-05-14). "Climate Change Has Shifted the Locations of Earth's North and South Poles". Scientificamerican.com. http://www.scientificamerican.com/article/climate-change-has-shifted-location-north-south-poles/. Adalwyd 2015-06-26.
  5. "20 Things You Didn't Know About... the North Pole". DiscoverMagazine.com. 2014-11-18. http://discovermagazine.com/2014/dec/23-20-things-you-didnt-know-about-the-north-pole. Adalwyd 2015-06-26.