Parlys Bell

Oddi ar Wicipedia
Jump to navigation Jump to search
Parlys Bell
Bells palsy diagram.svg
Data cyffredinol
Enghraifft o'r canlynol Clefyd Edit this on Wikidata
Math Parlys gwynebol edit this on wikidata
Dynodwyr
Thesawrws NCI C26769 edit this on wikidata
Freebase /M/0dxdd edit this on wikidata
MeSH D020330, d020330 edit this on wikidata
UMLS CUI C0376175, c0376175 edit this on wikidata
Arall
Commons page Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia

Math o barlys wynebol yw Parlys Bell ac y mae'n arwain at anallu i reoli cyhyrau'r wyneb, fel arfer ar un ochr. Gall symptomau amrywio o rai cymedrol i ddifrifol. Medrant gynnwys aflonyddwch yn y cyhyrau, gwendid cyffredinol wynebol, neu ddiffyg gallu llwyr i symud un ochr, neu mewn achosion prin, yr wyneb yn ei gyfanrwydd. Mae symptomau eraill yn cynnwys datblygu amrannau llipa, newid yn y synhwyrau blasu, poen o gwmpas y glust a sensitifrwydd cynyddol i sain. Fel arfer datblygir symptomau dros gyfnod o 48 awr.[1]

Nid yw'r nodweddion sy'n achosi parlys Bell yn eglur. Y mae'r ffactorau risg yn cynnwys clefyd y siwgwr ynghyd a heintiau diweddar ynghylch yr uwch lwybr anadlol. Deillia o gamweithrediad yn y nerf greuanol VII (y nerf wynebol). Y gred gyffredinol yw yr achosir gan haint feirol sy'n arwain at chwyddo. Gwneir diagnosis yn seiliedig ar ymddangosiad person ynghyd a phroses o ddileu achosion eraill posibl. Gall gyflyrau eraill achosi gwendid wynebol, er enghraifft tiwmor yr ymennydd, strôc, syndrom Ramsay Hunt a chlefyd Lyme.

Fel arfer y mae'r cyflwr yn gwella ei hun a cheir y rhan fwyaf o ddioddefwyr yn dychwelyd i'w galluoedd wynebol naturiol, neu'n agos atynt. Darganfuwyd bod corticosteroidau yn medru gwella canlyniadau, y mae meddyginiaethau gwrthfirysol yn rhannol fuddiol hefyd.[2] Dylai'r llygad gael ei ddiogelu rhag sychder, a gellir gwneud hynny drwy ddefnyddion glwt llygad neu ddiferion llygad. Yn gyffredinol, ni argymhellir llawdriniaeth. Gellir adnabod arwyddion o welliant ymhen 14 diwrnod, ond cymerir oddeutu chwe mis i sicrhau gwellhad llawn. Efallai na fydd rhai dioddefwyr yn gwella'n llwyr ac mae'n bosib i symptomau ailymddangos mewn rhai achosion.

Achosir y rhan fwyaf o gyflyrau parlys wynebol nerfol un ochrog gan Parlys Bell (70%).[3] Effeithia ar 1 i 4 ym mhob 10,000 o bobl y flwyddyn.[4] Mae oddeutu 1.5% o'r boblogaeth yn cael eu heffeithio gan y cyflwr ar ryw adeg yn eu bywyd.[5] Caiff ei ganfod yn bennaf mewn pobl rhwng 15 a 60 oed. Mae'r un mor gyffredin ymysg dynion a menywod. Fe'i henwyd ar ôl y llawfeddyg Albanaidd, Charles Bell (1774-1842), a gysylltodd y cyflwr am y tro cyntaf gyda'r nerf wynebol.

Cyfeiriadau[golygu | golygu cod y dudalen]

  1. "Bell's Palsy Fact Sheet". NINDS. February 5, 2016. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 8 April 2011. Cyrchwyd 8 August 2016.
  2. Madhok, VB; Gagyor, I; Daly, F; Somasundara, D; Sullivan, M; Gammie, F; Sullivan, F (18 July 2016). "Corticosteroids for Bell's palsy (idiopathic facial paralysis).". Cochrane Database of Systematic Reviews 7: CD001942. doi:10.1002/14651858.CD001942.pub5. PMID 27428352.
  3. Dickson, Gretchen (2014). Primary Care ENT, An Issue of Primary Care: Clinics in Office Practice, (yn Saesneg). Elsevier Health Sciences. p. 138. ISBN 9780323287173. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2016-08-20.
  4. Fuller, G; Morgan, C (31 March 2016). "Bell's palsy syndrome: mimics and chameleons.". Practical Neurology 16: 439–444. doi:10.1136/practneurol-2016-001383. PMID 27034243.
  5. Grewal, D. S. (2014). Atlas of Surgery of the Facial Nerve: An Otolaryngologist's Perspective (yn Saesneg). Jaypee Brothers Publishers. p. 46. ISBN 9789350905807. Archifwyd o'r gwreiddiol ar 2016-08-20.